tag:blogger.com,1999:blog-37465515974597180992011-08-25T18:31:02.008+05:00ŞƏXSİ BLOQYazarnoreply@blogger.comBlogger681100tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-87431234900405572872010-11-27T23:35:00.001+04:002010-11-27T23:35:46.796+04:00<span style="font-weight: bold;">Hətta dinozavrların insana çevrilməsi üçün bu qədər vaxt lazım olmamışdı!</span><br /><br /> «Azərbaycan demokratiyaya doğru daha bir addım atdı» - hər beş ildən bir ölkəmizdə keçirilən seçkilərə sivil dünyanın verdiyi bu soyuqqanlı qiymət məzələnməkdən başqa bir şey deyil. Nə uzaqmış bu demokratiya? Beş ildən bir atdığımız tək addımla, ümumiyyətlə, nə zamansa o «uzaq yaşıl ada»ya qovuşa biləcəyikmi? Buna bir insan ömrü yetərlidirmi?<br /> Bütün emosiyaları bir kənara qoyub, suallarıma cavab tapmaq üçün adi bir hesablama apardım. Nəticələr gözlənilməz oldu. Siz də tanış olun:<br /> Antik demokratiyanın vətəni Yunanıstandır. Bakıdan bu ölkənin paytaxtı qədim Afinaya qədər isə 2320 km. məsafə var. Əgər demokratiyanın qədim modelinə doğru gediriksə və bu uzun yolda hər beş ildə yalnız bir addım (əgər Elman Türkoğlunun addımları ilə ölçsək, təqribən bir metr) irəliləyə biliriksə, onda bizə nə az, nə çox, düz 11 milyon 600 min il vaxt lazımdır. Yox, əgər eyni sürətlə, çağdaş demokratiyanın ixracatçısı ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqtona üz tutmuşuqsa, onda 9900 km. məsafə qət etməliyik. Bunun üçünsə zavallı Azərbaycan xalqının 49 milyon 500 min illik bir zamana ehtiyacı var.<br /> Dəhşətdən biz-biz durmuş saçlarınızı ovcunuzla arxaya darayın- bu, hələ hamısı deyil, hesablama davam edir.<br /> Bəllidir ki, nə qədər cəlbedici görünməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycan heç bir vəchlə Afina demokratiyasını arzulamazdı. 11 milyon 600 min il demokratiya uğrunda can qoyasan, amma sonda gözlərini açarkən özünü arzuladığın cənnətdə deyil, şəkli tarix kitablarından bizə tanış olan hansısa yunan müharibəsinin tən ortasında görəsən. Heç də xoş sonluq deyil. Amerika isə çox uzaqdır. Onda nə etməli? Təklif edirəm ki, yunan demokratiyasına deyil, yunan Pifaqorun məşhur düsturuna istinad edək. Bakı-Afina-Vaşinqton adlı nəhəng və virtual üçbucağın hündürlüyünü tapaq. Deməli, Bakı bucağından Afina ilə Vaşinqton arasındakı məsafənin tən ortasına doğru xəyali bir xətt uzadırıq. Baxaq görək, tapdığımız nöqtə hara düşür: Atlantik okeanının Azor adalarına. Niyə məhz Azor? Bu, bir təsadüfdür, yoxsa mistika? Bəlkə Azər və Azor sözlərinin oxşarlığında hansısa gizlin bir sirr var? Məncə, Azor qədim Azər tayfalarının gələcək vətənidir, ya da əslimiz-kökümüz ordandır. Nə fərqi var? Əsas odur ki, Bakıdan Azor adalarına qədər olan 6 000 km məsafəni nə təhərsə qət etməliyik. Bunun üçünsə 30 milyon il vaxt lazımdır!!! 30 min era! Dəhşət!!! Hətta dinozavrların insana çevrilməsi üçün bu qədər vaxt lazım olmamışdı!<br /> Saçlarınızı bir daha arxaya darayın- hələ bu da hamısı deyil.<br /> Görəsən, 30 milyon ildən sonra ümumiyyətlə, Yer kürəsi öz yerində olacaqmı? Alimlərin hesablamaları göstərir ki, tədricən öz orbitindən uzaqlaşmaqda olan planetimiz bu müddət ərzində tamamilə məhv olacaq. Belə çıxır ki, Azərbaycan xalqı bu dünyadan nakam köçəcək.<br /> Onda nə etməli? Bax, Lenini burda ağlamaq tutmuşdu...<br /><br />16-09-2006<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-8743123490040557287?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-12078175994953407232010-11-27T23:29:00.000+04:002010-11-27T23:30:04.156+04:00Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni həyatında aktiv olan, xüsusən də müxalif, radikal düşüncəsi ilə seçilən şəxslərin mütləq çoxluğu əyalət uşaqlarıdır. Burada "əyalət" sözündə hansısa alt məna axtarmayın. Sözün birbaşa mənasında əyalətdə doğulan insanları deyirəm. İçi mən qarışıq...<br />İsa Qəmbərindən tutmuş, Seymur Baycanına qədər- hamı keçmiş rayon uşaqları deyilmi? Hamımız gənclik arzularımızın, xəyallarımızın ardınca qoşaraq, paytaxta gəlmədikmi?<br />O vaxtlar romantik idealistlər idik. İndi də bir çoxumuz belə qalmışıq. Şəhər uşaqları isə romantik, xəyalpərvər olmur. Onlar əsl praktik adamlardı. Həm mübarizədə, həm susqunluqda. Kənd uşaqları isə hətta yaltaqlıqda da romantika axtarır. Məsələn, biriləri bunu şeir, poema yazaraq edir, biriləri bəlağətli, şirin-şəkər çıxışlarla.<br />Sözümün canı bu da deyil. Demək istəyirəm ki, aqrar ölkə olan Azərbaycanın kəndləri bu gün bizlərdən məhrum olub. Kəndin beyinli, yaradıcı fantaziyalı, mübarizə ruhlu insanları Bakıya, fiziki gücü, ticari istedadı olan şəxsləri isə Rusiya bazarlarına axışdı. Nəticədə kəndlər tamam boşaldı.<br />Biz isə Bakıda taleyimizi axtara-axtara arzularımızın necə gömülməsinə canlı şahidlik etməkdən başqa heç nə qazanmadıq.<br />Bakı zəbt olunub. Bakı neft şəhəri, sənaye meydanıdır. Bunlar isə oliqarxların, məmurların, bir sözlə ikiayaqlı əjdahaların ağzındadır. Biz hazırda okeanda yelkəni qırılmış taxta qayıqlardan başqa bir şey deyilik.<br />Biz qazanmadıq, amma əyalət də çox şey itirdi Bakıya axınımızdan. Oliqarxların başı paytaxtın hər qarışını və neftin pullarını qamarlamağa qarışdığı bir vaxtda, biz kənddə qalıb, öz yaradıcı ideyalarımızı tətbiq edərək, boş qalan, əkilməyən torpaqlarda möcüzələr yarada bilərdik. Biz neft sektoruna qarşı güclü aqrar sektoru qura bilərdik. Biz öz ideyalarımızı, arzularımızı əlimizdə olan real məkanlarda deyil, artıq çoxdan bizim olmayan paytaxtda həyata keçirmək istədik. Alındımı? Bu suala qoy hər kəs özü-özlüyündə, öz taleyi baxımından cavab versin.<br />Baxın, heç olmasa 10 il əvvəl hər hansı birimiz kənddə 1 hektar torpağın qulpundan yapışıb, öz bütün istedadımızı ora yönəltsəydik, indi fərqli mənzərənin şahidi olardıq. Əlbəttə, azadlıq ideyaları, insan haqqları uğrunda mübarizə də heç vaxt unudulmamalıdır. Amma bir var, bunu Bakının küçələrində, cibində siçan oynaya-oynaya edəsən, bir də var cibində heç olmasa biçdiyin məhsulun 5-10 manat pulu ola. Acların səsi həmişə quyunun dibindən gələr.<br />Demokratiya və insan hüquqları kimi anlayışlar dünyanın heç bir yerində yoxsulların məşğuliyyəti deyil. Qərb ölkələrinə baxın, ictimai-siyasi həyatda olanların arxasında ciddi kapital, böyük şirkətlər, gəlir sahələri var. Amma bizdə? Fakt budur ki, əsasən rayon uşaqlarından formalaşan müxalifətin bu gün öz puluna qəzet buraxmaq imkanları belə yoxdur. İşin faciəvi tərəfi isə bu deyil- azad dediyimiz mətbuata da sponsorluğu guya mübarizə apardığımız oliqarxlar edir. Biz isə hələ də romantikanın yaşıl çəmənliyində şellənirik.<br />İndi kəndə qayıtmağa da gecikmişik. Oliqarxlar artıq qanadlarını kəndlərə qədər açmağa başlayıblar. Nə bilim, bəlkə də gec deyil. Bəlkə kənddə qulpundan yapışa biləcəyimiz hansısa iş hələ də monopoliyada deyil. Bakıda isə bütün sahələr nəzarətdə, monopoliyadadır. Burada nə siyasətlə, nə ictimai işlə, nə bizneslə məğul olmaq mümkündür. Sistem tam gücüylə qapanıb. Təsadüfi adamları sistemin dişli mexanizmləri üyüdüb də, sümüklərindən un istehsal edir.<br />Kimlərsə deyə bilər ki, bu gün onsuz da əyalətdə çoxlu fermer təsərrüfatları, iş adamları var. Cavabım budur: Öncə Hikmət Hacızadə ilə Səyavuş Novruzovun arasındakı fərqi düşünün. Sonra kənddə qalan istedadsız və çarəsizlikdən fermer olanlarla, istedadını köşələrə, qəzetlərə, partiyalara , QHT-lərə xərcləyən enerjili adamlarımızı. Adamdan adama fərq var. Hətta hərdən bu fərq adamlığın özü qədər olur.<br />Nəticə budur: Biz kəndləri boş qoyduq, Bakıda isə artığıq.<br />Kəndə qayıdaqmı?<br /><br />11-07-2009<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-1207817599495340723?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-55972111125201324022010-11-27T23:27:00.001+04:002010-11-27T23:27:51.187+04:00Biz həmişə "5-6 nəfər" olmuşuq. 10 il əvvəl də, indi də. Bir vaxtlar hakimiyyət də etiraz mitinqlərinə çıxan insanların sayını bu qədər göstərərdi. Bu gün eyni ifadələri "Dalğa", "Ol" kimi gənclər hərəkatları, "AN" kimi şəbəkələr haqqında işlədirlər: 5-6 uşaq...<br /><p>Məsələ adamların sayında deyil, əlbəttə. Maraqlıdır ki, eyni adamlar daha sonra ölkədəki bütün problemlərin həllini də bu "5-6 uşaq"dan gözləyir. Yox, gözləmir, tələb edir!</p> <p>Ölkədə normal seçki keçirilmir- "Dalğa" hara baxır? Prezidentlik instututu əbədiləşdirildi- "Dalğa" niyə bunun qarşısını almadı? ADNA-da baş verən qanlı olayda "Ol" harada idi? "AN" nədən küçələrə tökülüb aksiya etmədi?...</p> <p>Başa düşürəm, müxalifətin bu və ya digər səbəblərdən əl-qolunun bağlı olduğu indiki mərhələdə kütlənin diqqəti az-çox fəal olan, ictimai proseslərə (siyasi yox ha!) təkan verməyə çalışan bu "5-6 uşağa" yönəlir. Belədə toplum bütün qara daşların altına onların çiyin verməsini istəyir. Əvəzində toplum özü nə edir? Seriala baxır, çayxanada qeybət edir, köşə yazır, pivə içir... </p> <p>Biz azərbaycanlıların köhnə peşəsidir: hamı hər işlə məşğuldur, amma heç kim konkret bir işlə məşğul deyil. Baxırsan ki, adam guya siyasətçidir, amma qəzetlərdə donuz qripindən tutmuş, kolbasa sexinə qədər- bütün mövzularda şərh verir. Təki adı çəkilsin... Əslində toplumun tələbatı da bunadır. Kütlə və onun boz nümayəndələri hamıdan hər şeyi tələb etməyi sevir. Müsavatın, AXCP-nin, VHP-nin, nazirliklərin, hətta JEK-lərin görməli olduğu işi "5-6 uşaq"dan tələb edir.</p> <p>Həm də təkcə tələb etmir, hələ yol da göstərir: belə et, elə et...<br />Kütlə həmişə eybəcər olub. Kütlə həmişə güzgüyə baxmaqdan qorxub. Baxsaydı, özünə də sual verər, özündən də tələb edərdi. Etmir. Ona "mız" qoymaq daha rahatdır.</p> <p>Ölkədə etiraz enerjisini öldürən yalnız hakimiyyət deyil. Həm də kütlədir. Çünki öz içində bu enerji yoxdur. Kimin də azacıq başını qaldırdığını, tərpəndiyini görsə, onu basıb əzmək, çığnamaq istəyəcək. Belə bir manyakdır bizim əziz, sevimli, mənasız və boz kütləmiz.</p> <p>Nə yaxşı ki, bu "5-6 uşağın" başını hələ yeyə bilməyiblər. Nə yaxşı ki, hamının "hır-hır" və "zır-zır"la məşğul olduğu indiki vaxtda onlar nəsə etməyə çalışırlar. Nə yaxşı ki, yatıb-durub bəziləri kimi indeyski xəyallar quran bataqlıq romantiklərinə çevrilməyiblər.</p> <p>Bir gün bu "5-6 uşaq" - sonuncu cərgəmiz də basılsa... </p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5597211112520132402?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-48431737410905961462010-11-27T23:22:00.000+04:002010-11-27T23:24:59.699+04:00Qərb fondları 20 ilə yaxındır ki, istər özləri, istərsə də yerli təşkilatların əli ilə Azərbaycanda saysız-hesabsız seminarlar keçirir. Bizə demokratiyanı, insan haqqlarını, qadın azadlığını, seçki və dartışma kültürünü, sivilizasiyaların dialoqunu anladırlar guya.<br />Bu seminarların bir aşağılayıcı tərəfi də var.<br /><br />Yəni biz meşə insanıyıq, bütün bunların nə olduğunu bilmirik. Bizə bunlar öyrədəcəklərmiş filan-filan şeyləri.<br /><br />Biz Şərqdə ilk demokratik respublikanı quranda, qadınlara səs hüququ verəndə, insanların bərabərliyini elan edəndə hələ bir çox Qərb ölkələrində bütün bunlar yalnız xoş bir yuxu idi. ABŞ-da zəncilərin hüququ hələ dünən tanınıb, amma onlar gəlib bizə insan bərabərliyindən seminar keçirlər.<br />Nizami "İsgəndərnamə"də azad və ədalətli toplumu təsvir edəndə, Qərb alimləri hələ Yerin fırlanıb-fırlanmadığı üzərində baş sındırırdı.<br /><br />Yox, mən heç də cərgəmi və ya ideoloji baxışlarımı dəyişməmişəm. Bu gün Azərbaycanda necə bir sitemin hakim olduğunu və bu rejimin insan azadlıqlarını saymazdan gəldiyini unutmamışam. Amma problem heç də meşə insanı olmağımızda və ya demokratiyadan xəbərsizliyimizdə deyil. Sözüm odur ki, Qərb fondları yanılır. Ya da işlərini bilərəkdən belə tutublar. Bu yanaşma bir toplum olaraq özümüzə, gücümüzə, potensialımıza inamı sarsıtmaqdan başqa heç nəyə yaramır!<br /><br />1988-ci ildə, 1991-də, 93-də, hətta 98-də də bu gün olduğundan daha inamlıydıq.<br /><br />Sonra hakimiyyətlə yanaşı Qərb də bizi aşağıladı.<br />İndi biz demokratiyanı nəsə yad, uzaq, bizə aid olmayan bir anlayış kimi təsəvvür edirik az qala.<br />Əslində isə belə deyil.<br /><br />Lap dərinə gedəndə istər hakimiyyətdəkilər, istər müxalifətdəkilər, istər adi vətəndaşlar demokratiyanın nə olduğunu gözəl bilirlər. YAP-ın nizamnaməsi də demokratiyadan danışır, Səyavuş Novruzov da.<br /><br />Ramiz müəllim isə demokratiya ilə bağlı qalın kitabların müəllifidir.<br />Bəs problem nədədir? Bəs niyə hamının haqqında danışdığı, hamının bütün cikinə-bikinə bələd olduğu bu demokratiya bizdə yoxdur?<br />Ona görə ki, səmimi deyilik!<br /><br />Min ilərdi ki, yalan danışmağı pisləyir, yalançıları lənətləyirik. O günü son zəngə hazırlaşan 11-cilərdən birinin Xatirə dəftəri əlimə keçib. Dəftəri öz ürək sözləriylə dolduran şagirdlər bir ağızdan "ən nifrət etdiyin şey" qrafasının qarşısına "Yalan!" cavabını yazmışdılar. Amma bu zavallıların da ömrü bizlər kimi yalan içində keçəcək. Həm özləri yalan danışaq, həm də başqalarından eşidəcəklər. Biz beləyik, dərdimiz seminarlıq deyil.<br /><br />Hamı bilir ki, oğurluq eləmək olmaz, amma edirik.<br />Hamı bilir ki, halal çörək yemək lazımdır. Amma haram üşün sinov gedirik.<br />Hamı bilir ki, kişi kimi yaşamaq lazımdır, amma arvad-uşaq arxasında gizlənirik.<br />Demokratiyaya da yanaşmamız belədir.<br />Bizim üşün bütün dəyərlər aşınıb! Ölüb...<br />Odur ki, seminarlar məndə yasxana təəssüratını yaradır.<br /><br />Bizə seminarlar lazım deyil, qərbli arkadaşlar. Bizə səmimiyyət verin... Bizimlə səmimi olun!<br />Hakimiyyətə dəstək, bizə seminar verməklə, səmimiyyəti pozmuş olursunuz.<br /><br />Sonda sözüm oxucularadır. Dostlar, demokratiya yad planetlilərin gətirdiyi virus, herkellərin, qrossların sənə sırıdığı kitayski mal deyil. Bizim ataların-babaların uğrunda vuruşduğu, qan tökdüyü, sahib çıxdığı bir dəyərdir! Bu mirasa sahib çıxmaq isə bizim borcumuzdur!<br />Demokratiya öz dəyərimizdir, öz haqqımızdır, öz qan yaddaşımızdır.<br />Ona, respublika dəyərlərinə, 28 maya sahib çıxın...<br />Və seminarlara deyil, özünüzə qayıdın!<br /><br />24-05-2009<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-4843173741090596146?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-34205315130258864562010-11-27T23:21:00.000+04:002010-11-27T23:22:10.244+04:00<b></b>Azərbaycanın indiki durumu haqqında yalnız mən deyil, yəqin hər biriniz tez-tez düşünür, çıxış yolları arayır, özünüzə, ətrafınıza suallar verirsiniz. <p>Nə etməli? Necə etməli?</p> <p>Doğrudan da bu suallar bu gün vətəndaşlıq duyğusu və həssaslığı olan hər kəsi düşündürməlidir.</p> <p>Günümüzün təcrübəsi göstərir ki, hakimiyyətin "parçala və hökm sür" texnologiyası öz bəhrəsini verir. Baxırsan ki, eyni ideologiya və düşüncə mərkəzli saysız-hesabsız təşkilatlar, qurumlar və partiyalar var. Amma onları bir masa ətrafında oturmaq, birgə fəaliyyətə sövq etmək ən müşkül məsələyə çevrilib.</p> <p>Hətta iş o yerə çatıb ki, YAP-ın nizamnaməsi ilə müxalifət partiyalarının nizamnaməsi arasında elə bir ciddi fərq yoxdur. Hamısı sağ mərkəzlidir. Di gəl, hərəsi bir dərədə...</p> <p>Gənclik də eyni aqibəti yaşayır...</p> <p>Sadə vətəndaşlar da...</p> <p>İtirən də elə sonunculardır...</p> <p>Bəs çoxluğu bir məqsədin ətrafına toplaya biləcək ideya yoxdurmu?</p> <p>Var!</p> <p>Bu, Hüquq, Qanun və Vətəndaşlıq ideyasıdır!</p> <p>Azərbaycanda yeni bir Vətəndaş Hərəkatına ehtiyac var. Bu Hərəkat heç bir siyasi iddialar ortaya atmadan yalnız Vətəndaş Hüquqlarının müdafiəsi uğrunda mübarizə aparmalıdır. Ki bu Hərəkatda siyasi baxışlarından asılı olmayaraq, hər bir vətəndaş təmsil oluna bilsin.</p> <p>Baxın, əslində problem nədədir? Hər bir sahədə pozulan məhz vətəndaşlıq hüquqlarımız deyilmi?</p> <p>Biz Vətəndaşıq! Biz hüquqlarımızı öyrənməli və onların qorunması üçün birləşməliyik!</p> <p>Biz Vətəndaşıq! Yalnız öz hüquqlarımızın deyil, ətrafımızdakı insanların da hüquqlarının pozulmasına etiraz etməliyik!</p> <p>Biz Vətəndaşıq! Məmurları hüquqa, qanuna hörmət etməyə məcbur etməliyik!</p> <p>Rüşvət, korrupsiya, monopoliya, hüquqsuzluq bütün sahələrə ayaq açıb! Hər gün hər yerdə qarşımıza çıxan bu qanunsuzluqlara qarşı səsimizi birgə qaldırmalı, problemləri ictimaləşdirməliyik.</p> <p>Vətəndaş Hərəkatına başlamalıyıq! Qoy bu Azərbaycanın ictimai həyatında yeni bir mərhələ olsun!</p> <p>Lidersizlikdən də narahat olmağa dəyməz. Lider- hər bir vətəndaşdır!</p> <p>Azərbaycanı biz vətəndaşlar qurmalı, biz vətəndaşlar yaratmalıyıq. Bunu əvəzimizə Herkellər, Qrosslar, Semnebiler etməyəcək.</p> <p>Yaşamaq istədiyimiz, övladlarımıza miras qoymağı arzuladığımız ölkəni özümüz quraq!</p> <p>Çünki...</p> <p>Biz Vətəndaşıq!</p> <p><strong><span style="color:#cc0000;">YAZIMA SÖZARDI:</span></strong></p> <p>Bu gün səhər yazımın ilk hissəsi sayta yerləşdiriləndən sonra oxuculardan istər şərh kimi, istərsə də elektron məktub kimi bir çox maraqlı reaksiyalar aldım. Hər birisinə əlavə cavab və izahlara vaxt itirmədən, yazıya yenidən qayıtmaq qərarına gəldim.</p> <p>Bir çoxları ortaya atdığım ideyanı siyasiləşmiş hərəkatlarla qarışdırdığına görə, yenidən izah etməyə ehtiyac hiss etdim:</p> <p>Vətəndaşlıq Hərəkatı (bundan sonra: VH) - küçə hərəkatı deyil. İnstitutlaşma, sistemli yanaşma, konkret mexanizm tələb edir. </p> <p>VH- heç bir siyasi tələb irəli sürmür, heç bir siyasi iddiası yoxdur.</p> <p>VH- hakimiyyət uğrunda deyil, vətəndaş hüquqlarının pozulmasına qarşı mübarizə aparır və onların qorunmasına çalışır.</p> <p>Konkret mexanizm istəyən oxucuların xahişinə əməl edərək, bir nümunə göstərə bilərəm (Digər yolları və ümumi konsepsiyanı isə birgə müzakirələrlə təyin etmək olar).</p> <p>Məsələn, hüquq pozuntularına qarşı mübarizə yollarından biri məhkəmələrdən keçə bilər. VH-ya cəlb edilən hüquqşünaslar və hüquq fakültəsində oxuyan tələbələr bütün ölkə boyu məhkəmə müstəvisində hüququ pozulan vətəndaşların könüllü müdafiəçisinə çevrilə, VH-ya qoşulan medialar bunu ictimailəşdirə bilər. Nəticədə sadə vətəndaşların hakimiyyətin konkret qoluna təsiretmə imkanları yarana bilər. </p> <p>VH adından il ərzində minlərlə məhkəmə prosesini, bunların ətrafında qaldırılan ictimai prosesi təsəvvür edin.</p> <p>Məktəbdə oğlundan rüşvət istəyirlər? Məhkəməyə ver! Səni müdafiə edəcək VH var!</p> <p>Sahibkar kimi sıxışdırılırsan? Məhkəməyə ver! VH sənin yanındadır!</p> <p>JEK müdirindən, Yol Polisindən, sahə müvəkkilindən, hətta nazirlərdən və daha yüksəkçinli məmurlardan hüququnu tələb et! Daha kimsə sənə "demaqoq" və ya "Don Kixot" deməyəcək. Çünki tək olmayacaqsan! Çünki səni anlayan, səni müdafiə edən başqaları var! Səsini bütün ölkəyə duyura biləcəksən!</p> <p>Budur Vətəndaş Hərəkatı!</p> <p>Baxın, ölkədə sahibkarın da, dindarın da, müsavatçının da, sıravi YAP-çının da, fəhlənin də, müəllimin də- bir sözlə, böyük çoxluğun hüquqları hər gün və hər yerdə pozulur!</p> <p>Mən isə bu pozuntulara qarşı adi vətəndaşların birləşməsini, öz güclərini, imkanlarını birləşdirməyini təklif edirəm. </p> <p>Mümkünsüz heç nə yoxdur, sadəcə arzuların həyata keçməsi üçün qolunu çırmalamaq və iş görmək lazımdır.</p><p>19-05-2009</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-3420531513025886456?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-19089828993592274402010-11-27T23:17:00.001+04:002010-11-27T23:20:52.353+04:00Hər gün hamıdan çox çalışdın. Hər gün başını aşağı salıb dən daşıdın başqa yuvalara. Özündən üç dəfə ağır yükə çiyin verdin həmişə. Yolların tozu, illərin əzabı qondu üzünün qırışlarına. İndi qocalmısan. Nə yuvan var, nə ünvanın. Unudulmusan <p><strong>Yadındadır?</strong> Sən də balaca olanda gözəl şeylər haqqında düşünürdin. İnanırdın ki, heç olmasa, bir dəfə xoşbəxt olmaq, sevmək, sevilmək, yuva qurmaq haqqın var.</p> <p><strong>Yadındadır?</strong> Elə bilirdin ki, dünyanı dəyişəcəksən. Böyüyəndə çox olacaqsan, çoxalacaqsan. Tək qaldın. Bütün sevdiklərin tərk etdi səni.<br />Sən qarışqasan, köhnə dost, qarışqa.</p> <p>Bir dəfə (onda neçə yaşın var idi?), ad günündə dayın oğlu sənə böyük bir oyuncaq-maşın bağışladı. Elə çox sevirdin ki, o maşını. Gecələr də qucaqlayıb yatırdın. Sonra illər ötəcəkdi, uşaqlıq xatirələrinin ən işıqlı parçası olacaqdı o maşın. Günlərin birində - onda artıq 18 yaşın var idi - yenidən sənə ad günü keçirəcəkdilər. Onda sən bu işıqlı xatirəyə - illər öncə sənə bağışlanmış o oyuncaq-maşına görə dayınoğluna təşəkkür edəcəkdin. Masada oturanların üzünə elə bil su çilənəcəkdi. Hamı sənə təəccüblə baxacaqdı. Handan-hana anan deyəcəkdi: "A bala, nə oyuncaq? Yenə nə uydurursan? Axı sənin heç vaxt belə oyuncağın olmayıb"<br />Sən qarışqasan, köhnə dost, qarışqa!</p> <p>Bəs nə bilmişdin? Bəs nə gözləyirdin həyatdan? Elə bilirdin hər şey kitablarda olduğu kimidir? Arzuların, ümidlərin tələ olduğunu heç kim sənə deməmişdi? Desəydilər, bilərdin ki, ildən ilə insanın özü yox, onun oyuncaqları böyüyür. Və hər dəfə oyuncağın oğurlananda, əlindən alınanda, hətta onun mövcudluğu danılanda belə, bu qədər sarsılmazdın, sınmazdın, qocalmazdın!!!</p> <p>Heç olmasa, qarışqa olduğunu deyəydilər sənə. Deyəydilər ki, fil boyda arzularla yaşamayaydın.</p> <p>Heç olmasa, gedib-gedib, sonunda qaranlığa dirənməzdin. Bilərdin ki, bir qarışqa yükü qədər işıqla bu dünyanı nura qərq edə bilməyəcəksən. Heç olmasa, o işığı qoruyardın. Üfürüb, söndürməzdilər onu da.</p> <p>İndi qaranlıqsan. İndi qaranlıqda qara pişiksən. Yoxsan!<br /><strong>Ax, sevimli qarışqam,</strong> sənə ümidi tilovun ucuna taxılmış yem kimi uzatdılar həmişə. Uşaq ki uşaq! Hər dəfə də aldandın. Hər dəfə də yüyürdün o ümidə sarı Hər dəfə də ilğımla əhatə olunmuş səhraya tuş oldun. Məşhur bir filmin məşhur bir qəhrəmanının dediyi kimi, sən elə bir səhradasan ki, hətta uzaq üfüqlərdə də keçici bayraq görünmür<br />Qarışqalara ümid vermirlər, qarışqaları sevmirlər, qarışqalar xoşbəxt olmur. Onlar həmişə əbədi aldanış içində olurlar. Sən də eləcə</p> <p><strong>Yadındadır?</strong> Bir dəfə mənə demişdin ki, taleyi ilə barışan adamlara nifrət edirsən. Həəə, bu sənin o vaxtların idi ki, özünü inqilab uşağı sayırdın, dünyanın ən gözəl qadınını sevirdin, dəniz qırağında-Buzovnada evinin olmasını arzulayırdın. İstəyirdin ki, sənin də ətəklərindən cıqqılı, balaca uşaqlar sallaşsın Mən susmuşdum. Mən də satdım səni, köhnə dost. Mən də səni bu zəhər kimi şirin yuxudan ayıltmadım. Mən də demədim ki, sən fil yox, qarışqasan, qarışqa! Mən də sənin bir zərbəylə günün birində əziləcəyini, məhv ediləcəyini demədim. Daha gecdi, vaxt-vədə gəldi. Aç sinəni, başını dik tut və taleyin bu son zərbəsini qəbul et.<br />Taleyin mübarək, dostum!</p>12-05-2009<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-1908982899359227440?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-8051245747697792592010-11-27T23:15:00.001+04:002010-11-27T23:15:35.539+04:00Azərbaycanda siyasi böhran var. Zahiri sabitlik aldadıcıdır. Bu sabitlik hər an çat verə, yerini idarəolunmaz bir xaosa buraxa bilər. Ölkədə ifadə azadlığının bunca “blokadaya alınması”, alternativ düşüncənin bunca təzyiq altında saxlanılması sonunda bu enerjinin haradansa partlayıb üzə çıxmasına səbəb olacaq. Bunu anlamaq çətin deyil. Tarix buna nümunələrlə doludur.<br /><p>Tarixin daha bir dərsi də budur ki, heç bir avtoritar idarəetmə üsulu, heç bir diktator, heç bir cəza mexanizmi bütün insanları bir düşüncə nöqtəsi ətrafında tutacaq gücdə deyil. Nə Neronun, nə Stalinin, nə Hitlerin səltənəti, hakimiyyəti əbədi ola bilmədi. Tarixin təbii axarını yubada bilərsən, dəyişməyi isə bacarmayacaqsan. Bu sadə qənaəti anlamayacaq qədər varmı Azərbaycan hakimiyyəti?</p> <p>Əslində iqtidarın indiki daxili siyasəti həm hakimiyyəti, həm də Azərbaycanın gələcəyini tezliklə ciddi problemlərlə üzləşdirəcək.</p> <p>İqtidarın daxili siyasətinin bir neçə əsas aspektinə diqqət edək:</p> <p><strong><span style="color:#cc0000;">1. Hakimiyyətin dini siyasəti doğrudurmu?</span></strong></p> <p>Hakimiyyət uzun müddətdir ki, öz gücünü bütünlükdə ölkədə demokratik proseslərin inkişafını durdurmağa yönəldib. Müxalifət qəzetləri, partiyalar, partiya funksionerləri satın alınıb, ölkədə ənənəvi müxalifət tamlıqla hakimiyyətin nəzarətinə keçib. Sadə insanların, narazı elektrotatın demokratiyaya inamları sarsılıb. Bir çoxlarının alternativ axtarışları arzuolunmaz nəticələrə gətirib çıxarıb.<br />Ən gülməlisi odur ki, hakimiyyət öz əliylə yaratadığı bu situasiyadan doğan nəticələrə hazır deyil.<br />Belə ki, son 10 ildə xarici dövlətlərin dini və kəşfiyyat qurumları yaranan boşluqdan şox ustalıqla yararlanıblar. Azərbaycanda İran, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanın dini missionerlərinə, xüsusi xidmət orqanlarına bağlı olanların sayı sürətlə artır. Bu gün həmin qüvvələr artıq açıq şəkildə özlərinia bəyan etməkdən, bir qüvvə kimi duyurmaqdan belə çəkinmirlər. Təkcə Azərbaycanın internet məkanında sadə bir monitorinq aparmaq yetər ki, İrana bağlı neçə internet saytının yarandığını və hansı propaqanda ilə məşğul olduqlarını görəsən.<br />Eynilə Rusiya, İsrail, Türkiyə, ABŞ mərkəzli qüvvələrin də sayı artmaqdadır.</p> <p>Azərbaycan hakimiyyəti əsasən keçmiş kommunistlər və atesitlərdən ibarət olduğu üçün, onların İslama münasibəti müsbət deyil. Hər nə qədər bunu gizlətməyə çalışsalar da, atdıqları addımlardan niyyətlərini anlamaq çətin deyil. Azərbaycan əhalisinin mütləq çoxluğu müsəlmandır. </p> <p>Buna görə də dövlətin aydın bir dini siyasəti olmalıdır. Başqa sözlə, dövlət öz dininə özü sahib çıxmalıdır. Bunu etmədikcə insanların səmimi dini duyğularından kənar qüvvələr bəhrələnəcək. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycanda heç bir tarixi ənənəsi olmayan müəyyən İslami cərəyanlar (sələfilik, nurçuluq və s) Azərbaycanda qısa müddət ərzində çoxsaylı tərəfdarlar toplaya bilib.<br />Sələfiliyin radikal qanadı isə Azərbaycanın Əfqanıstana, İraqa çevrilməsi üçün tam gücü ilə çalışmaqdadır.<br />Azərbaycan hakimiyyəti isə əvəzində nə edir? </p> <p>Doğrudanmı orta məktəblərdə hicab qadağası qoymaq, zorla vəhhabilərin saqqalını qırxmaq çıxış yoludur? </p> <p>Son illər radikal vəhhabilərin həbslərinin artması bir daha sübut edir ki, bütün bunlar çıxış yolu deyil. Çünki əvvəl-axır o gənclər Azərbaycan vətəndaşlarıdır. Onların məhv olan gəncliyinə, həyatlarına görə isə ilk növbədə məsuliyyəti məhz hakimiyyət daşımalıdır.</p> <p>Hakimiyyət nə etməlidir? Ölkənin sağlam İslam aydınlarını toplayaraq, aydın bir dini konsepsiya işləməli və onu əməldə yerinə yetirməlidir. </p> <p>İslam Universiteti modernləşməli, kadr hazırlığına ciddi diqqət yetirilməlidir. Hər il minlərlə gənci İran, Türkiyə və ərəb ölkələrinə dini təhsil üçün göndərmək əvəzinə onların daxildə hazırlanmasına üstünlük verilməlidir. </p> <p>Ölkədəki məscidlərin də məhz bu şəxslərin idarəçiliyinə verilməsi təmin edilməlidir. Orta məktəblərdə də dinin daha dolğun tədrisini təşkil etməyin zamanıdır.<br />Ümumiyyətlə, təhsil tamamilə modernləşdirilməli, dərsliklər yeni dövrün tələblərinə uyğun hazırlanmalı, kadrların hazırlanmasına və ixtisasartımına diqqət yetirilməlidir.<br />Təkliflərin sayını artırmaq da olar. Əsas məsələ prosesi başlamaq və vacib qərarları aidiyyatı qurumlar və dini ekspertlərlə birgə qəbul etməkdir.</p> <p>Bu yerdə bir məqama da toxunmağı lazım bilirəm. Bəzi dostlarımız təklif edir ki, dinə qarşı mübarizə aparmaq lazımdır. Mən isə Türkiyə və Sovet İttifaqının təcrübəsini göz önünə alaraq, bilirəm ki, dinə qarşı yox, dindən sui-istifadəyə qarşı mübarizə aparılmalıdır. İslamı toplumun inkişafında əsas faktorlardan birinə çevirmək lazımdır. Bu mənada Azərbaycan İslam dünyasında bir ilkə imza atmış ola bilər. Necə ki, ABŞ-ın inkişafında dinin böyük funksional payı var. </p> <p><strong><span style="color:#cc0000;">2. Hakimiyyətin alternativ düşüncəyə qarşı sərt mübarizəsi</span></strong></p> <p>Yuxarıda YAP hakimiyyətinin son 15 ildə demokratik qüvvələrə qarşı sistemli mübarizəsinə toxunduq. Ölkədə bu sahədə vəziyyət hətta sıravi vətəndaşa da tam çılpaqlığı ilə bəlli olduğu üçün, yalnız bəzi məqamlara toxunmaqla kifayyətlənəcəyəm. Əgər mərhum Heydər Əliyev hakimiyyəti qorumaq üçün, müxalifəti nə qədər sıxırdısa da, onu tam boğmurdu. Müxalifətin istər icazəli, istər icazəsiz aksiyalar keçirməyə imkanı vardı. Müxalifət qəzetləri indiki kimi ayrı-ayrı məmurlar tərəfindən satın alınmamışdı. Dövlət baçşısı müxalifət mətbuatının rəhbərlərini də bir neçə dəfə qəbul etməklə, həm də bir mesaj vermiş oldu. </p> <p>Amma bu gün bunun tam tərsini görürük. Heydər Əliyevin vəfatından sonra əl-qolu açılan məmurlar indiki prezidenti çox asanlıqla öz avantüralarına inandıra biliblər. Müxalifət iflic vəziyyətdədir. İfadə azadlığı tam məhdudlaşdırılıb. Prezidenlik institutu əbədiləşdirilib. Heç bir alternativ düşüncəyə yaşam haqqı tanınmır. Siyasi rəqabət ruhu öldürülüb. </p> <p>Belədə narazı elektrotat bəs hara yönəlsin? Özünü harda və necə iafadə etsin? </p> <p>Müşahidələr göstərir ki, son illər gənclər müxalifət partiyalarına üzv yazılmağa, onların sıralarına qoşulmağa üstünlük vermir. Bu gənclərin bir qismi sadəcə gözləmə mövqeyindədir, ya da fərdi çalışmalara üstünlük verir. Onlar haqqında az sonra danışmalı olcağıq. </p> <p>Gəncliyin digər qismi isə heç bir digər alternativ olmadığına görə, yuxarıda bəhs etdiyimiz dini missionerlərin təsiri altına düşür.<br />Necə deyərlər, hakimiyyət problemi özü yaradır, sonra da bu problemin nədən yarandığını anlamadan, çaçqın, tələsik addımlaq atır. </p> <p>Əgər hakimiyyət siyasi rəqabət mühitinin yenidən yaranmasına, demokratik təsisatların inkişafına imkan verməsə, fəlakət qaçınılmaz olacaq.<br />Bundan əalvə, məmur kapitalizminə son vermək, azad iqtisadi mühitin formalaşmasına təkan vermək lazımdır. Ona görə ki, demokratik təsisatların inkişafı həm də azad istisadi mühitdən asılıdır. Əgər ölkədə müstəqil maliyyə gücləri yoxdursa, deməli demokratiya da olmayacaq. Əgər indiki kimi müxalifət partiyalarının büdcəsi məmur cibindən asılı olacaqsa, onda siyasi proseslər yenə də tamaşa olmaqdan o yana keçməyəcək. </p> <p><br /><strong><span style="color:#cc0000;">3. Yeni qüvvəni hardan gözləməli?</span></strong></p> <p>Bir köşə yazısının imkan verdiyi qədər Azərbaycanın indiki siyasi böhranının əsas səbəblərindən, gözlənilən nəticələrindən danışmağa çalışdım. </p> <p>İndi isə vəziyyətdən çıxış yolu kimi, daha bir neçə təklifimi vermək istəyirəm. Öncədən deyim ki, bunlar subyektiv fikirlərimdir və müzakirəyə açıqdır. Daimi oxucularımızın və maraqlı şəxslərin aktiv münasibət bildirəcəyinə və birlikdə ortaq bir həll tapacağımıza ümid edirəm.</p> <p>Qeyd etdiyim kimi, bu gün Azərbaycanda gözləmə mövqeyində olan, istər QHT-lərdə, istərsə də fərdi qaydada çalışmalara üstünlük verən çoxsaylı gənclər ordusu yetişib. Onlar nə müxalifət, nə də iqtidar partiyasında təmsil olunmurlar. Böyük əksəriyyəti intellektual və potensiallı gənclərdir. Kimdir bu gənclər?<br />Müxtəlif tələbə təşkilatlarında, gənclər qurumlarında olanlar, xaricdə təhsil alıb ölkəyə qayıdan çoxminli gənclər, QHT sektorunda çalışanlar və s. Bunlara müxalifət partiyalarında olan azsaylı səmimi gəncləri də əlavə edək. Bu gənclərin bu gün yeganə problemi aydın bir ideya, parlaq lider ətrafında təşkilatlana bilməmələridir. </p> <p>Fikrimcə bu gənclərlə dini çevrələrə qoşulmuş, sağlam düşüncəli vətənpərvər, ölkədə gerçəkdən islahatlar və dəyişiklik istəyən gənclər arasında körpü rolunu oynaya biləcək aydın bir konsepsiyaya və bu konsepsiyanı həyata keçirə biləcək liderə ehtiyac var.</p> <p>Hələ ki, bu gün belə bir lider yoxdur. Amma bu, sabah da olmayacaq anlamına gəlmir. Proses əvvəl-axır bu lideri yetişdirəcək. Yeni təşkilatlanma uğurlu qurulsa, qısa zamanda 10 minləri ətrafına toplaya biləcəyini düşünürəm. Bu gün proqnozum fantastik görünə bilər, amma bu, tamamilə realdır. Yetər ki, bioqrafiyası təmiz, fikri aydın və lider xususiyyətlərinə malik səmimi bir şəxs uğurlu təşkilat modeli qura, ortaq ideoloji konsepsiya yarada bilsin. Sonrası artıq prosesin işidir.</p>08-04-2009<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-805124574769779259?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-80320061763967700472010-11-27T23:13:00.000+04:002010-11-27T23:14:39.003+04:00<b></b>10 il sonra Azərbaycan necə olacaq? Bu suala cavab vermək asan deyil. Heç mənim də falçılıq eləmək fikrim yoxdur. Hər halda bu gündən baxdıqda 10 il sonranın bəzi konturlarını görmək elə də çətin deyil. <p>Başlayaq təhsildən. Ola bilsin o zaman Azərbaycanın bütün məktəbləri kompüterlə təmin olunacaq. Azərbaycan məktəblisi, gənci internetdən daha səmərəli istifadə etməyi bacaracaq. Amma təhsil sistemi yalnız kompüterdən ibarət deyil. Geniş mənada heç bir kardinal dəyişiklik baş verməyəcək. Dərsliklər elə bu günkülərin tayı, bəlkə də eynisi olacaq. Təhsildə rüşvət və korrupsiya da olduğu kimi qalacaq. Deməli, bu sistemin yetişdirdiyi "kadrlar"ın böyük çoxluğu eynən bu günki kimi topluma yararsız olacaq.<br />Təhsil naziri Misir Mərdanov olmasa da - yox, sistem eyni üsullarla işləyəcək. Çünki Azərbaycanın təhsil sisteminin 10 il sonra tam fərqli, modern və topluma yararlı ola bilməsi üçün lazım olan islahatlar bu gün, bəlkə də dünən başlamalıydı. Amma başlamayıb.</p> <p>İqtisadiyyatdan danışaq bir az da. Ölkədə monopoliya və məmur oliqarxiyası daha kəskin və qabarıq şəkildə hökm sürəcək. Çünki təhsildə olduğu kimi, iqtisadiyyatda da radikal islahatların izi-tozu görünmür. Az-çox kağız üzərində olan qanunlar isə işləmir. Azad iqtisadiyyatın, orta təbəqənin formalaşması üçün heç bir ciddi addım atılmır. Bank sektoru formalaşmayıb, kredit və qiymətli kağızlar bazarı yoxdur. Fiziki şəxslərin öz biznes ideyalarını gerçəkləşdirə bilmələri üçün münbit şərait, azad rəqabət mühiti və dövlət dəstəyi yoxdur. Bu günlərdə rəsmi saytı açılan Sahibkarlara Yardım Fondunun hesabatlarını incələdikdə isə adam dəhşətə gəlir. Bu fonddan hansısa kredit ala bilmək üçün insana uzun ömür və can sağlığı lazımdır. Bəzən isə bu da bəs etmir. Gərək ən azından İqtisadi İnkişaf Nazirliyindəki yüksəkçinli məmurlarla sıcaq tanışlığın, qohumluğun və ya ortaq maraqların olsun. "Şapka" haqqında dolaşan xalq rəvayətlərini isə hələ bir kənara qoyaq. Vergi sistemində, gömrükdə, neft sektorunda baş verənləri də bilirik. Deməli, bu təməllər üzərində qurulan iqtisadiyyatın 10 il sonra necə olacağını təyin etmək üçün "Şöhrət" ordenli ağsaqqal olmağa ehtiyac yoxdur.</p> <p>Hüquq və məhkəmə sisteminin düzələcəyinə də ümid bağlamaq səfehlik olardı. Adi bir misal deyim. Son vaxtlar test üsuluyla seçilən və vəzifəyə təyin olunan hakimlər belə, rüşvət alır, tapşırıqla qərarlar qəbul edir. Deməli, problem yalnız siyasi hakimiyyətdən yox, həm də insanlarımızın mahiyyətindən qaynaqlanır. Bu barədə yazılarımın birində ətraflı yazdığım üçün üzərində çox dayanmaq istəmirəm.</p> <p>Mətbuatımız, seçki sistemimiz, televiziyalarımız hakimiyyətin cibindədir. Vətəndaş cəmiyyəti yoxdur. Hakimiyyətin nəzarətində olmayan heç bir maliyyə resursu qalmayıb. Sadaladığım və sadalamadığım bəlli problemlərin fonundan baxdıqda, Azərbaycanın 10 il sonrakı mənzərəsini nikbin notlarla təsvir etməkdə çətinlik çəkirəm.</p> <p>Tanıyanlar bilir ki, sinik və pessimist ruhlu biri deyiləm. Amma fakt da faktlığında qalır.<br />Bəs 50 il sonra Azərbaycan necə olacaq- bu gün məni diksindirən sual əslində budur.<br />Yeri gəlmişkən, 10 il sonra mənim 45 yaşım olacaq, 50 il sonra isə həyatda olmayacam.</p><p>02-03-2009</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-8032006176396770047?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-50622261341513145002010-11-27T23:12:00.000+04:002010-11-27T23:13:02.634+04:00Televiziyaların xəbər bülletenlərində, yazılı və elektron KİV-də hər gün çoxsaylı narazı insanlar və qruplar haqqında materiallar gedir. Problemlərin çoxu sosial məzmunludur. İnsanlar narazı və şikayətçidir. Amma baxırsan ki, bu adamlar öz problemlərinin haradan və niyə qaynaqlandığının fərqində deyillər.<br /><br />Baxırsan ki, bu insanlar seçkidə YAP-a və onun namizədinə səs verən insanlardı.<br />Baxırsan ki, martda keçiriləcək Referendumda da gedib onların hakimiyyətinin əbədiləşməsinə səs verəcəklər. Bunu onların qırımından, yerişindən, duruşundan bilirəm. Birinci dəfə deyil ki...<br /><br />Amma gəlib şikayəti biz jurnalistlərə edirlər. Məmurlar onları qapıdan qovur, onları saymır, amma... onlar yenə, yenə və yenə bu məmurların onları qapıdan qovmasına səs verirlər.<br /><br />Martda isə gedib səs verəcəklər ki, sabah, 10 il, 20 il sonra belə, bu məmurların övladları da onların övladlarını, nəvələrini beləcə qapılardan qovsunlar...<br /><br />Belə bir absurda heç bir normal ölkədə rast gəlmək mümkün deyil.<br /><br />Amma bura Azərbaycandır.<br /><br />Dəfələrlə olub ki, üstümə şikayətlə gələn insana ilk sualım bu olub: "Seçkilərdə kimə səs vermisən?". Təbii ki, bəlli cavab almışam. Və soruşmuşam: "Bəs nədən gedib ona şikayət eləmirsən?" Deyiblər: "Kimdi bizi eşidən?"... Deyirəm: "Yaxşı, sabah yenə seşki olsa kimə (kimlərə) səs verəcəksən?". Deyiblər: "Ona (onlara)". "Niyə?". Çiyinlərini çəkiblər.<br /><br />Absurd...<br /><br />O günü redaksiyaya son prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürən, amma qeydə alınmayan Yaşar adlı birisi yazılı bəyanat gətirmişdi. Bəyanatın mövzusu-filanı bir yana qalsın, görürəm adam yazıb ki, "həm o vaxt, həm indi İlham Əliyevi alternativsiz hesab edirəm". Soruşuram: "Qardaş, belə idisə, niyə bəs namizəd olmaq istəyirdin? Bir Qüdrətimiz var idi də, sənə daha nə ehtiyac?"...<br /><br />Nə isə, başınızı ağrıtmayım. Adamı qovdum otaqdan. Dedim, get özünlə məzələn...<br /><br />Bax belə...<br /><br />Çıxılmazlıq...<br /><br />13-01-2009<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5062226134151314500?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-74275374557065235752010-11-27T23:11:00.001+04:002010-11-27T23:11:45.601+04:00Desəm ki, indi o qədər də bayram ovqatında deyiləm...<br />Desəm ki, hər il əvvəlkindən daha ağır, daha qara gəlir...<br />Desəm ki, 2009-cu il bizi öküz buynuzlarında o ki var oynadacaq...<br />və ayaqları altına alıb çığnayacaq...<br />Desəm ki, 26 dekabrda Yeni İl ovqatımız korlandığı kimi, 18 martda da Novruz ovqatımız təlx olacaq...<br />nə dəyişəcək ki...<br /><br />Hərdən o qədər, hətta sözlə ifadə edə bilməyəcəyim qədər pessimist oluram. Bu anlarda gələcəyə - bu dövlətin, bu xalqın, bu millətin gələcəyinə nikbin baxa bilmirəm. Bu məqamlarda çarəsizlikdən əzik əncirə dönən sifətimi görməyi kimsəyə arzulamazdım...<br /><br />Azərbaycanda sizcə nə qədər məmur var? Ən ucqar kənddəki məktəb direktorundan, bələdiyyə sədrindən, icra nümayəndəsindən tutmuş Prezidentə qədər hər kəsi məmur kimi qeydə almalı olsaq, hansı rəqəmi alardıq? Bura polisləri, həkimləri, bir sözlə büdcəyə bağlı hər kəsi əlavə etsək, onda hansı rəqəm alınar? 100 min? Bəlkə də daha çox. Sonra potensial məmurları hesablayaq. Yəni marıqda yatıb bu məmurlardan hansınınsa sıradan çıxmağını gözləyən və məmuniyyətlə onun yerinə keçməyə hazır olan yüz minlərlə azərbaycanlını da bura əlavə etsək... Daha yüz minlərlə azərbaycanlı da gecələr yatanda belə, məmur olmağı xəyal edir... Deməli, az qala Azərbaycanın əmək qabiliyyətli bütün əhalisi bu siyahıya düşmüş olur. Bu kiçik hesablamanı nədən apardıq? Yaxın oturun, mən deyim, siz də dilxor olun.<br /><br />Deməli belə. Ən ucqar kənddəki məktəb direktorundan, bələdiyyə sədrindən, icra nümayəndəsindən və ya sıravi polisdən, həkimdən tutmuş Prezidentə qədər mənə elə bir məmur göstərin ki, o, düzgün işləyir. Yəni rüşvət almır, rüşvət vermir, ən azından öz sistemində baş verən qanunsuzluqlara qarşı mübarizə aparır... Mən 10 ilə yaxındı ki, informasiya sahəsində çalışıram. Şəxsən belə bir fakta qəti rast gəlməmişəm. Əlbəttə, aralarınızda eləsi tapılacaq və tanıdığı hansısa məmuru nümunə kimi gətirib, onun lehinə bəzi arqumentlər söyləməyə çalışacaq. Amma bu suallarım havadan asılı qalacaq: "Qardaşım, dediyin şəxs sistem içində hansı mübarizəni aparıb? Nə zaman gördüyü faktları heç olmasa topluma açıqlayıb? və s."<br /><br />Bu dəhşətli mənzərə haqqında heç düşündünüzmü? Sizcə bu YAP hakimiyyəti ilə, ya xalqın hansı səviyyəyə qədər korroziyaya uğraması ilə bağlıdır. Mən problemi ikinci faktorla izah edərdim.<br /><br />Hakimiyyətdə kimin olmasından asılı olmayaraq, eyni mənzərənin şahidi olardıq. Yox, mən heç də bu qənaətimlə sizləri İlham Əliyev sistemi ilə (oxu: sistemsizliyi ilə) barışmağa çağırmıram. Çünki bu sistem mümkün ola biləcək variantlar arasında ən pisidir. Hətta Hafiz Hacıyevin prezidentliyi bundan qat-qat yaxşı olardı. Tam səmimiyyətimlə deyirəm.<br /><br />İndi sizdən soruşuram, necə nikbin olaq? Axı o məmurlar az qala hər birimizin ailəsində var! Ya da ən azından onlara qohumluğumuz çatır, onlara salam verib, salam alırıq. Yeri gələndə çörək kəsir, yoldaşlıq edirik. Elə isə niyə onlara özlərini bunca rahat və toplumun tamhüquqlu üzvləri kimi hiss etməyə imkan veririk? Çünki biz də elə onlar qədər korroziyaya uğramışıq.<br /><br />Biz də onlardan biriyik!<br /><br />Biz də öyünə biləcəyimiz qədər cəsarət sahibi deyilik!<br /><br />Desəm ki, hamımız bir bezin qırağıyıq...<br />Desəm ki, hamımızın içində bir siyavuşnovruzov, bir zahidoruc, bir qulamhüseynəlibəyli var...<br />Desəm ki, atılıb-düşməyimiz, arada-bərədə yazı yazıb stəkanda fırtına etməyimiz havanı korlayan karbon qazından başqa bir şey deyil...<br />və bəlkə də bu qaz bizim mövcudluğumuzdan daha dəyərlidir...<br />Desəm ki, bütün müxalifət qəzetləri satın alınıb və deməli, onların oxucuları da dolayısıyla satılıb...<br />Desəm ki, hər şeyə tüpürüb bu ölkədən getməkdən başqa bir çıxış yolumuz qalmayıb...<br />qədərindən artıq pessimist olmaram ki?<br /><br />... Onda ortaya heç olmasa bir qəhrəmanlıq nümunəsi qoyun!<br />... Ki, fikrimdən daşınım!<br /><br />28-12-2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7427537455706523575?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-3442630875251130972010-11-27T23:08:00.000+04:002010-11-27T23:09:58.697+04:00Bizim standartdan kənara çıxmayan istənilən etirazımız elə oyunun qaydalarına uyğunlaşmağımız deməkdir.<br /><br />Azərbaycanda siyasi sistem ənənəvidir: yeni olmayan avtoritarizm, ənənəvi bürokratizm və bayağı oliqarxiya. Bu sistemi yönədənlər kütlə psixologiyasını yaxşı bilir, hər şeyi buna görə ölçür-biçirlər.<br /><br />Baxın, seçkini istədikləri kimi banal bir şou halına gətirdilər, əmin idilər ki, uzaqbaşı adda-budda standart etirazlar səslənəcək, vəssalam. Qeyri-adi heç nə baş verməyəcək. Elə də oldu. Amma onu da bilirlər ki, belə hallarda kütlə nə qədər sussa da, razı görünsə də, içində özünün belə dərk etmədiyi, mahiyyətini anlamadığı mənfi enerji yığıla bilər. Bu enerji boşalmayınca təhlükəni sovuşmuş hesab etmək olmaz. Odur ki, dərhal bir "ELİTA" oyunu atdılar ortaya. Seçki unuduldu, diqqətlər, gözlər başqa səmtə yönəldi, yığılmış enerji boşaldı.<br /><br />Hakimiyyətin rusiyalı texnoloqları hələ ki, dəqiq işləyir...<br /><br />Bəs bu oyunu necə pozmalı? Standartlara uymalı, yoxsa çərçivələri pozmalıyıq? Axı sussaq da, danışsaq da, etiraz etsək də, oyunda var olacağıq. Çünki öncədən qurulmuş planda- oyun ssenarisində bütün bunlar nəzərə alınıb. Deməli, biz standartdan kənara çıxmalı və bununla da yeni situasiya yaratmalıyıq.<br /><br />Bu yöndə bəzi təkliflərim var:<br /><br />Məsələn:<br /><br />- "Ziya Məmmədov adına Gənclər Klubu" yaratmaq. Divarlara, avtobuslara, metrostansiyalara Ziya Məmmədovu öyən, onu az qala bir övliya kimi təqdim edən mədhiyyələr yapışdırmaq və "niyə də prezidentimiz Ziya Məmmədov olmasın" deyə bir sual qoymaq... Bu barədə mediaya müsahibələr vermək, aksiyalar keçirmək və s. Bir az daha irəli gedib bu Gənclər Klubuna başqa bir gənclər qrupu alternativ olraq "Kəmaləddinsevərlər" klubu da yarada bilər. Guya bir-birinə rəqibdirlər-filan... Ortalıqda ssenaridə olmayan absurd bir situasiya yaranacaq.<br /><br />Ən əsası, bütün sadaladıqlarımın heç birində qeyri-qanuni əməl yoxdur və hakimiyyət necə davranacağını təyin etməkdə çətinlik çəkəcək. Yəqin ki, həmin nazirlərin başı əməllicə ağrıyacaq buna görə. "Yeni Müsavat"ın sözü olmasın, onda doğrudan da hakimiyyət daxilində bir çaxnaşma, qarşıdurma və gərginlik ab-havası hökm sürəcək. Başlayacaqlar bir-birindən xoflanmağa. Çüman ki, nəticədə bu nazirlər ya istefaya göndəriləcək, ya da...<br /><br />Uzaqbaşı sevinməyə heç bir səbəb tapa bilmədiyimiz Azərbaycanda dodaq qaçırdan məzəli bir situasiya yaranacaq...<br /><br />Ümumiyyətlə, heç nəyin məntiqə uyğun olmadığı Azərbaycanda kütləvi surətdə məntiqdən imtina etməliyik. Bilərəkdən absurd situasiyalar yaratmağa çalışmalıyıq. Bunu gündəlik həyatımızda da tətbiq etməyin xeyri dəyər. Məsələn, avtobusda gedərkən oxuduğunuz kitabı tərsinə tutub, ciddi görkəmlə özünüzü mütaliə edirmiş kimi göstərin. Günəşli gündə çətirlə gəzin. Özünüzə qələmlə bığ qoyun. Qalstukunuzu boynunuza deyil, ayağınıza bağlayın.... Oyadın, insanların içindəki yatmış, gizlin ABSURDU oyadın.<br /><br />İnanın, mütləq nəsə dəyişəcək. Mütləq yeni situasiya yaranacaq. Ən azından Azərbaycan bir daha indiki Azərbaycan olmayacaq.<br /><br />Ən pis halda ağlımızı itirəcəyik. Onsuz da heç nəyə yaramayan, ölkədə heç nəyi həll etməyən ağlımızı...<br /><br />Necə deyərlər, ağıllı olub hamının dərdini çəkincə, dəli ol ki, sənin dərdini çəksinlər.<br /><br />Onda ağlı başında olan heç kim yalnız dəlilərdən ibarət bir ölkənin prezidenti olmaq istəməz. Hətta neftin bir barrelinin qiyməti 200 dolları adlasa da...<br /><br />Haydı, içinizdəki absurda vızıv atın, oyansın...<br /><br />16-11-2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-344263087525113097?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-38509658933608366232010-11-27T23:04:00.002+04:002010-11-27T23:08:44.379+04:00<span style="font-weight: bold;">16-10-2008</span><br /><br />Azərbaycan uğrunda çarpışmağa dəyərmi?<br /><br />Seçkilər adlı tamaşa bitdi... Nəticələri öncədən bəlli olmasına baxmayaraq, hər halda biabırçılıq və həyasızlığın son 5 ildə daha da "çiçəklənib", bura qədər gələcəyini gözləmirdim. Bəri başdan deyirəm, aqressiyam qətiyyən seşkidə qalib gəldiyi deyilən namizədə və onun partiyasına deyil, Azərbaycan toplumuna qarşıdır. Bununla belə, İlham Əliyev haqqında heç olmasa bir neçə həqiqəti demədən yazıma başlamaq yapçılıq olardı.<br /><br />Yeni və köhnə prezident birinci 5 illik müdəti dövründə həm də YAP-ın sədri qalmaqla Azərbaycan Konstitusiyasını pozub. İkinci dəfə prezidentliyə namizədliyi qeydə alınandan sonra isə prezidentlik postundan istefa verməyib- Konstitusiyanı növbəti dəfə pozub.<br /><br />Prezident seçkiləri 15 oktyabrda keçirilsə də (hələ yekun nəticələrin rəsmən açıqlanacağı günü demirəm) İ.Əliyevin rəhbəri olduğu iqtidar partiyası- YAP artıq 14 oktyabrdan Bakının Sahil bağında səhnə quraraq Qələbə Konsertinin hazırlıqlarına başlamışdı. Təkcə bu amil bütün seçki prosesinin TAMAŞA olduğuna, nəticələrin öncədən, həm də seçki məntəqələrində yox, yüksəkçinli məmur otaqlarında yazıldığına aydın dəlildir.<br /><br />İlham Əliyev müxalifətin Konstitusiya ilə təmin olunan sərbəst toplaşmaq hüququnu bir neçə ildir ki, məhdudlaşdırıb... Amma müxalifəti buraxmadığı Azadlıq meydanını bu yaxınlarda xaricdən alınan zibilyığan maşınların üzünə açdı. Üstəlik özü də həmin zibilyığan maşınların sərgisinə qatıldı. Bir ölkənin ki, prezidenti zibilyığan maşınları demokratiyanın əsas atributlarından olan müxalifətdən daha vacib sayır, .... onu qınamayın... Bunca təhqir olunmasını məmnunluqla qarşılayan müxalifət və toplumu ittiham edin... üz çevirin həmin toplumdan... O ölkədən, o ölkənin düzələcəyinə olan ən gizlin, ən sısqa ümidlərdən belə, üz çevirin, rədd olub gedin o ölkədən...<br /><br />Azərbaycan bizə, biz Azərbaycana lazım deyilik...<br /><br />İlham Əliyev haqqında daha bir məqama da toxunub, məsələni yekunlaşdıraq. Sizcə, köhnə və yeni prezidentimiz, hələ ortada olan siyasətçiləri demirəm, istənilən sıravi vətəndaşdan hansı keyfiyyətlərinə görə üstün sayıla bilər? İntellektual göstəricilərinə görəmi? Azərbaycan dilində daha səlist danışa bildiyinə görəmi? Bəlkə kağız üzərində şişirdilən saxta statistik rəqəmlərə görə? Axı nədir onun üstünlüyü? Bəlkə komandası yaxşıdır?<br /><br />Rüşvət və korrupsiya deyiriksə, onun komandasındadır! Hər halda Fərhad Əliyev, Əli İnsanov, Fikrət Yusifov, Hacı Məmmədov, Zakir Nəsirov və onlarla irili-xırdalı məmurlar xalamın deyil, İlham Əliyevin komandası idi.<br /><br />Hələ həbsdə olmayan Kəmaləddin Heydərov, Heydər Babayev, Ziya Məmmədov, Misir Mərdanov və adını yaxşı ki, bu anda unutduğum digərləri bəs necə olsun? Yoxsa onların əlləri təmizdir? Onda "Jalə" şirələri, "Gilan-Holdunq", çoxsaylı banklar, tikinti şirkətləri, nəşriyyatlar, villalar kimindir? Sənin? Mənim? Yoxsa qonşularımızın? Oysa ölkədə bütün biznez sahələrini monopoliyaya alan kimlərdi bəs? Biz deyiliksə, onlar deyilsə, kimlərdir? Bilirsən axı, mənim xalqım, and olsun inandığım bütün müqəddəslərə, bilirsən! Vallah, bilirsən! Bəs niyə səsin çıxmır? Niyə? Yooox, səsin çıxır. 5 ildən bir bu məmur tayfasının seçki qutularından çıxır səsin.<br /><br />Sən elə buna layiqsən!<br /><br />Sənə bu da azdır!<br /><br />Və sənin səs verdiyin İlham Əliyev bütün bunları bilmirsə, onda it olub küçələrdə hürüm!!!<br /><br />Bilir! Sən də bilirsən ki, bilir!<br /><br />Onda mən niyə xiyar kimi düşmüşəm ortaya? Onda Sənin və Sənin gələcəyin uğrunda çürütdüyüm, havaya sovurduğum gəncliyimin, ömrümün ən qızıl çağlarının hesabını kimdən sorum?<br /><br />Axı niyə qurban verməliyəm özümü?<br /><br />Sən ki, buna layiq deyilsən!<br /><br />Azacıq cəsarətin varsa, dur, bu yazıma, bu sərt ittihamlara, səni heçdən sayıb gəlməyimə görə məni məhkəməyə ver, dama basdır! Heç olmasa məni məhv etməklə, çığnamaqla içində hələ də bir cıqqa cəsarət toxumu qaldığını sübut et! Heç olmasa bu şəkildə var olduğunu göstər!<br /><br />Təəssüf!<br />Nə isə... Yazını daha uzun yazacaqdım... Amma...<br />Ziyalıların yaltaqlığıyla, məmurların tıxmaqlığıyla, siyasətçilərin qorxaqlığıyla, vətəndaşların maymaqlığıyla... mənsə sənə sevgimlə BƏDBƏXTƏM!<br /><br />REKLAMLAR BİTDİ, SEYRƏ DAVAM...<br /><br />16-10-2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-3850965893360836623?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-51916157659122442462010-11-27T23:02:00.000+04:002010-11-27T23:03:00.514+04:00<span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Ölkəmizi dünyada tanımırlar. Bəs tanınmağı haqq etdikmi?</span><br /><br />Azərbaycan bir ölkə kimi dünya düzənində yalnız coğrafi mənada mövcuddur. BMT-də, ATƏT-də, digər nüfuzlu təşkilatların ofislərinin önündə bayrağımızın dalğalanması nə qədər qürurverici olsa da, bundan o yana gedə bilməməyimiz o qədər, necə deyərlər, kədərlidir. <br />Yaxınlarda dünya mətbuatında ölkələr haqqında məlumatların sayına görə müəyyənləşən “East West Global Index 200” reytinqi açıqlananda məlum oldu ki, Azərbaycan 60-cı yeri tutub. Dünyanın 38 aparıcı kütləvi informasiya vasitələrində keçirilən monitorinq əsasında hazırlanan cədvələ görə, hesabat dövründə 38 media orqanında Azərbaycanın adı 869 dəfə çəkilib. Hərçənd reytinq cədvəlində YAP, QAT və ANS üçün təsəlliverici məqam da var: Ermənistan 151-ci yerdədir.<br /><br />Bu gün Azərbaycanın adı dünya mediasında əsasən iki faktorun üzərində hallanır: neft və Qarabağ münaqişəsi.<br /><br />Dünyada neft ölkələrinin sayı o qədər çoxdur ki, yalnız mütəxəssislərin kiçik bir qrupu onların adını əzbərdən deyə bilər. Venesuela, Nikaraqua, İran, ərəb ölkələri... Azərbaycan bu ölkələrdən hansı kriteriyalarına görə üstündür? Neft-qaz ehtiyatlarının həcminə görə, yoxsa siyasi rejimin daha demokratik olmasına görə?<br /><br />Oktyabr ayında 75 illiyi səssizcə tamam olan dəyərli şairimiz Məmməd Araz demişkən: "Siyasət çayları boy verməz sənə / Kəndim balacasan, çox balacasan".<br /><br />Əlbəttə, Azərbaycan haqqında ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və s. böyük ölkələrinin hökumətlərində bəzi kabinet məmurları bilgili ola bilər. Amma mən dünya ölkələrində yaşayan sadə insanların ölkəmiz haqqında bilgisiz olmasından danışıram.<br /><br />Çin və Hindistan dünya əhalisinin az qala yarısını təşkil edir. Onlar Azərbaycan haqqında nə bilir? Və ya sualı belə qoyaq: onlar Azərbaycan haqqında niyə də məlumatlı olmalıdırlar? Biz nə etdik ki, bizi tanısınlar?<br /><br />Sözümü qəribçiliyə salmayın: Qarabağ münaqişəsi və Bakı nefti olmasaydı, ölkəsinin 5-ci dərəcəli məmuru olan Metyu Brayza da bizi tanımazdı. Bədbəxtçilikdən nə Qarabağ müharibəsi, nə də Bakı neftinin, necə deyərlər, müəlliflik hüququ bizə məxsus deyil. Birinə ermənilər, birinə də təbiət imza atıb.<br /><br />Doğrudan da, biz nə etdik ki bizi tanısınlar?<br /><br />Azərbaycan dünyanın ədəbiyyat xəritəsində yoxdur. Biləcəridən o yana hansısa sanballı uğura imza atan, dünya ölkələrində sevilərək oxunan heç bir yazarımız yoxdur. Yəni "Ədəbiyyat BMT-sində" hələ də bayrağımız dalğalanmır.<br /><br />Gələk iqtisadiyyata. Üzərində "Made in Azerbaidjan" yazılan hansısa məhsulu ixrac edirikmi? Şərq ölkələri olan Yaponiya və Cənubi Koreya hələ bir yana qalsın, heç olmasa Sinqapur qədər iqtisadi gücümüz varmı? (Yeri gəlmişkən, yuxarıda danışdığım reytinq cədvəlində Sinqapur birinci yeri tutub.). Allahın velosipedini belə, istehsal edə bilmirik. Təkcə neftin hesabına dünyanın iqtisadi xəritəsində yer tutmaq xülyası korrupsiyaya bulaşmış ölkələrin reytinq cədvəlində birinci olanların gün vurmuş ağlına gələ bilər yalnız. Deməli, buna da bir quş.<br /><br />Elmdən nə danışaq? Milli alimxanamızda günü nərd oynamaqla keçənlər qoy inciməsin, ölkədə quşa daş atırsan, dosentə, elmlər namizədinə, doktora, professora dəyir. Adlarını burdan-bura heç biz duymadıq, qalmışdı dünya elmi.<br /><br />İnformasiya və bilgi çağından hətta Rabitə və İnformasiya texnologiyaları naziri Əli Abbasov da sevə-sevə danışır. Amma Azərbaycanda böyük çoxluq internetə hələ də "dial up"la qoşulur. Biabırçılıqdır.<br /><br />Deməli, dünyanın nə elm, nə də "bilgi çağı" xəritəsində belə, adımız yoxdur.<br />Bəs biz harda varıq?<br />Jurnalistlərin öldürüldüyü, həbs olunduğu ölkələr siyahısında!<br />Korrupsiya hesabatlarında!<br />İnsan haqqlarının pozulması haqqında bəyanatlarda!<br />Bir sözlə, insanlıq dışı bütün qorxunc nağıllarda Azərbaycanın adı birinci keçir.<br />Belə getsə, tezliklə hətta Afrika cəngəlliklərində yaşayan sivilizasiyadan uzaq tayfalar da uşaqlarını "Azərbaycan"la qorxudacaqlar.<br /><br />Biz dünyanın ən potensial və istedadlı XOXANıyıq.<br /><br />Hakimiyyətin idmana yatırdığı (batırdığı) pulla elmə, təhsilə yatırdığı pulları müqayisə edin! Dəhşətə gəlməmək üçün adama şir ürəyi lazımdır!<br /><br />Hakimiyyətin ciddi mədəniyyətə, ədəbiyyata verdiyi dəstək isə yalnız və yalnız öz bürokratik davamını- quyruğunu uzatmağa hesablanıb!<br />"İqtisadiyyat inkişaf edir" nağıllarıyla neftin pullarını fantastik layihələrə xərcləyirlər, bu günkü və gələcək nəsillərin malı olan bu pulları havaya sovurarkən heç bir vətəndaşın rəyi nəzərə alınmır.<br /><br />Polisin əməkhaqqları son bir neçə ildə dəfələrlə qaldırılsa da, müəllimin başını "25 faiz artımla" aldadırlar. Amma demirlər ki, qanuna əsasən, hökumətin borcudur ki, hər il ölkədəki inflyasiyanı (bu il 30 faizə yaxın) əmək haqqlarında kompensasiya etsin.<br /><br />Bunu "əmək haqqlarının artımı" kimi təqdim etmək və prezident seçkiləri öncəsi təbliğat faktoruna çevirmək vətəndaşı yumşaq desək, eşşək yerinə qoymaqdır.<br /><br />Qeyri-neft sektoru iflic vəziyyətindədir. Ölkədə bir Sahibkarlığa Yardım Fondu var. İldə yüz milyonlarla dolları guya kredit kimi sahibkarlara verirlər. Ey mənim yetim oxucum, bir ətrafına yaxşı-yaxşı bax, sən bu fonddan bircə manat kredit alan adi bir iş adamı tanıyırsanmı? Bəs bu pullar hara gedir? Əlbəttə, kredit adıyla kimlərəsə verilir. Amma kimlərə? Xatırlayırsınızsa, sabiq iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev həbs olunanda məlum oldu ki, qardaşımız bu kreditləri dost-tanışlarına, qohumlarına verirmiş. O vaxtdan indiyə qədər bu fondun illik büdcəsi bir neçə dəfə artıb. İndiki iqtisadi inkişaf naziri isə Heydər Babayevdir. Əlavə şərhə ehtiyac yoxdur.<br /><br />Bu ilki dövlət büdcəsindən isə nə az-nə çox, 450 milyon manat- yarım milyard dollardan çox vəsait yerli-dibli yoxa çıxıb. Xatırladım ki, Heydər Əliyevin dövründə Azərbaycanın illik büdcəsi 1 milyard dollar idi. Bu boyda zıppıltıya heç bir rəsmi açıqlama verilmir.<br /><br />Azərbaycan doğrudan da qorxulu nağıllar ölkəsidir.<br />Biz isə nağıl personajları.<br /><br />Və burda qəribə heç nə yoxdur, axı biz özümüzü nağıl və dastan personajlarının- Dədə Qorqudun, Koroğlunun, Nəbinin nəvələri hesab edirik. Biz həyatda, reallıqda yoxuq. Biz və Azərbaycan uydurulmuş nağılıq.<br /><br />Biz nəinki dünya xəritəsində, heç dünyanın özündə belə yoxuq.<br />Əsl multfilm!<br /><br />14-10-2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5191615765912244246?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-37757056304283889992010-11-27T23:01:00.001+04:002010-11-27T23:01:47.925+04:00<span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Çingiz Sultansoya ithaf olunur</span><br /><br />- Bunu niyə yazdın?<br />- Nəyi?<br />- İkimizə aid olanları.<br />- Hekayəni deyirsən?<br />- ...<br />- Heççç. Televizorda savaş filminə baxırdım. Birdən ağlıma gəldi ki, yazmalıyam bunları.<br />- Dolamısan məni? Savaş filminin bura nə dəxli? Biz adam kimi ayrılmışıq, sən söz vermişdin ki, aramızda olanları heç vaxt yazmayacaqsan. Söz vermişdin...<br />- Hə, söz vermişdim.<br />- Niyə yazdın onda?<br />- Mən heç nə yazmamışam. Orada ikimizə aid heç nə yoxdu.<br />- Necə yəni yoxdu, oxuyan kimi bildim ki, mənə deyirsən o sözləri.<br />- Ola bilər.<br />- Bəs deyirsən ikimizə aid heç nə yoxdu?<br />- Heç nə yoxdu. Nə varsa mənə aiddi. Orada yazılanlar aramızda olmayıb. Yəqin mənə sadəcə təkan verib yazmağa son günlərdə yaşadıqlarım. Ola bilər sənə qəzəbim.<br />- Mənə nifrət edirsən?<br />- Yox.<br />- Amma qəzəblisən.<br />- Hə. Nə gözləyirdin? Gənclyimin beş ili sənə getdi, qocaltdın məni, indi də hər şeyi zibil eləyib getmisən, nə etməliydim? Bəlkə sevincimdən şıllaq ataydım?<br />- Bəs qalıb, aldadaydım səni? Yalandan deyərdim ki, səni sevirəm?<br />- Sən təkcə bu il əlli dəfə sevmirəm deyib, getmisən. Bir neçə gün keçib qayıdıb demisən ki, belə-elə, sənsiz qala bilmirəm-filan. Sevmirdinsə, hər dəfə niyə qayıdırdın?<br />- Səni çox istəyirəm ona görə. Sənə öyrəşmişəm. Ayrılan kimi təklikdən qorxuram həm də.<br />- Əlbəttə, mən itəm, pişiyəm. Mənə öyrəşmək olar, sevmək yox. Mən yaraşıqlı da deyiləm. Pulum da yoxdu. Kirayədə qalıram. Gic-gic yazılar yazan axmaq bir köşə yazarıyam. Üzümdə də eybəcər bir çapıq var. Sən mənə görə utanırdın. Yoxsa yalan deyirəm?<br />- Elə deyil...<br />- Sənə varlı, pullu, evli-eşikli, saçı jeleli, matışka birisi lazımdı.<br />- Danışığına fikir ver.<br />- Hə, o həm də incəbel olmalıdır. Üzünə pudra vursa, lap əla.<br />- Elə deyil. Mənə eləsi lazım deyil.<br />- Bəs?<br />- Mən xoşbəxt olmaq istəyirəm. Səninlə hiss eləmirdim bunu.<br />- Yox, sən nə istədiyini bilmirsən.<br />- Bilmirəm. Amma xoşbəxt olmaq istəyirəm.<br />- Ok. Get xoşbəxt ol.... Hə də, hə. Get.<br />- Belə kobud yox.<br />- Bəs necə, belə yaxşıdır? Bax, üzüm gülür. Sakitəm, sənə çox nəzakətlə deyirəm, rədd ol burdan.<br />- Donuz!<br />- Hə, mən donuzam. Daha doğrusu eşşəyəm. Yoxsa məni beş il axmaq yerinə qoyanda bilmirdin bunu?<br />- Mən səni axmaq yerinə qoymamışam.<br />- Rədd ol da.<br />- Yaxşı, mən rədd oluram.<br />- Aha.<br />- Nə aha?<br />- Yəni rədd ol get.<br />- ...<br /><br />***<br /><br />Göy üzü murdar idi. Bir neçə ton çürümüş zibili səməya boşaltmışdılar elə bil.<br />Həyətin qaranlığı kir-pas qoxuyurdu.<br />Kötüyün üstündə - gecənin qaranlığıyla nəfəs-nəfəsə oturub, heç nə düşünməməyə çalışırdı.<br />Bax belə.<br />Çəkisizlik.<br /><br />“Lənət şeytana, sən bir ölkənin paytaxtında, şəhərin tam göbəyində bu gün-sabah söküləcək köhnə həyət evlərinin birində, qaranlığın lap göbəyində oturub, əzab çəkirsən! Kimdir günahkar? Özünü bu həyət evi kimi həyatdan, insanlardan, çevrədən ayırmısan. Heç vaxt dəxlin olmayıb həyata. Bu gün-sabah sənin həyatın da bu köhnə ev kimi uçulub-dağılacaq. Bəlkə dağılıb artıq. 35 yaşın var, amma təksən. Həyatda heç nəyin, heç kimin yoxdur. Deyirsən xalq üçün çalışırsan! Paho! Bu xalq sənin üzünə də tüpürmək istəmir. Axmaq adamsan! Səfeh idealistsən! Yaşamırsan sən. Diri ölüsən. Sənin kimilər çoxdan muzelylik olub. Yer yoxdu sənə bu ölkədə! Get as özünü! Kimə lazımsan axı bu mənasız həyatınla?.. ”<br /><br />Çəkisizlik.<br />Göy üzü murdar idi.<br /><br />***<br /><br />- Deyəsən daha yazmayacam.<br />- Ədəbiyyatdan gedirsən?<br />- Axmaqsane, 1-2 hekayə yazmaqla ədəbiyyata gəldiyimi kim dedi sənə? Qəzetdən gedirəm. Köşə yazmaqdan doymuşam. Deməyə sözüm də yoxdu daha.<br />- Təzə iş tapmısan?<br />- Yox.<br />- Bəs hara gedirsən? 10 ildi köşə yazıb, onun-bunun qabırğasına döşəyirsən, əlindən başqa nə gələcək sənin? Pulun da yox, bizneslə məşğul olasan. Olsaydı da, imkan verməzdilər. Həmişə bunları yıxıb-sürümüsən, sənə heç bir şans verməyəcəklər.<br />- Əşşi, onlardan şans istəyən var? Hər halda adi bir iş tapılar mənimçün. Nə lazımdıye mənə? Adi bir dolanışıq çıxsın, bəsimdi. Olmasa, gedəcəm Rusiyaya. Amma indi fikirləşmək istəmirəm bunları. Buna vaxtım olacaq.<br />- Noolduye birdən-birə sənə?<br />- Heç nə. Hər şey mənasızdır. Bu yekəbaş siyasətçilərlə, məzmunsuz xalqla vuruşa-vuruşa tutuquşuya döndüyümü anladım. Gördüm ki, qəzet səhifəsinin küncünə taxılmış adi bir müqəvvayam artıq. Çoxdan ölmüşəm, taxtayam, nə bilim bir torba zibiləm. Bezmişəm, yorulmuşam, nifrət edirəm özümə, hamıya, sənə, özümə, ölkəyə, xalqa, hamıya.<br />- Bir qadına görə? Bir zəif, qorxaq, səni atan şöhrətpərəst, eqoist bir xanıma görə?<br />- Hmmm (kinayəli gülüş). Rədd olsun o da. Sadəcə baş verənlərin sonunda birdən-birə özümlə rastlaşdım. Özümü gördüm birdən-birə. İyrəndim özümdən. Nə isəye, nə fərqi var indi?<br />- Bəlkə özünü deyil, qorxularını görmüsən?<br />- Bilirsən ki, qorxaq deyiləm. Məsələ bunda deyil. Ola bilər depressiyadır. Ola bilər kecib getsin. Amma indi belə düşünürəm. Hər şeydən uzaqlaşıb, tək qalmaq istəyirəm.<br />- Əşşi, onsuz da həmişə təkik. Daha bunu bir də hay-huyla camaata göstərməyə, sübut eləməyə ehtiyac yoxdu.<br />- Heç kimə nəsə sübut eləmək istəmirəm. İyrənirəm sadəcə. Ödüm ağzıma gəlir. Başa düşürsən?<br />- Başa düşürəm. Yaxşı, hara gedirsən-get, amma yerini bilim heç olmasa. Baxma da, bir də gördün mən də qaçdım yanına.<br />- ... (Gülümsədi).<br /><br />***<br /><br />Bir ay sonra:<br />- Çingiz də belə getdi.<br />- Hara? Satıldı?<br />- Yox, hər şeyə tüpürüb getdi.<br />- Hmmm. Deyirəm axı, niyə yazıları çıxmır daha. Hardadı bəs indi?<br />- Eşitdiyimə görə, dənizdə xilasedici işləyir.<br />- Xilasedici? Axmaqdı ki. Ta bunun harası getmək oldu. Əslində yenə eyni işlə məşğuldu da. Gedib heç olmasa fərli bir işdən yapışaydı.<br />- Əşşi, tanımırsan onu?<br /><br />***<br />Təqribən üç il sonra. Çingiz dənizdə bir qoca qarını xilas edəndə batdı.<br />Dəniz göy üzünə oxşayırdı.<br />Dəfninə keçmiş sevgilisi də gəlmişdi. Yanında da yaraşıqlı bir oğlan. Xarici maşından düşüb bir kənarda dayanmışdılar. Qız, köhnə tanışların onun üzünə dikilən baxışlarından yayınmağa çalışırdı.<br />- Bu niyə gəlib bura?<br />- Nə bilim, gəlib də. Qovmayacaqsan ki.<br />- Hmmm. Əsəbləşirəm. Sən adamın bəxtinə bax da. Nə mənasız bitdiye hər şey. Hansısa gic qarıya görə batırsan... Bir neçə ay sonra unudulacaq hər şey. Sanki heç nə olmayıb.<br />- Hə, həmişə belə olub.<br /><br /> Göy üzü murdar idi.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">07-08-2008</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-3775705630428388999?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-27305240211254121922010-11-27T22:59:00.002+04:002010-11-27T23:00:16.792+04:00Azərbaycan necə ölkədir? Bu ölkə insanının ümumiləşdirilmiş obrazı nədir? Bu iki sual sizə asan gəlməsin. Adamı tank kimi əzir, altından çıxa bilmirsən. Yazılı ədəbiyyatımız yaranandan bu sualların peşindədir, amma hələ də ortaq bir cavab yoxdur ki, yoxdur.<br /> Bir xalqı, bir ölkəni tanımaq üçün məncə, onun öndə olan insanlarına baxarsan. Onların hərəkətlərinə, davranışlarına, intellektlərinə, yaradıcı enerjilərinə.<br /> Sarkozi tipik fransızdır. Yeltsin əsl rus idi. Fateh Terim türk oğlu türkdür. Elçibəy isə bir azərbaycanlı. Sadə, adi azərbaycanlı. Balaca adam...<br /> Balaca azərbaycanlı kimsəyə nifrət bəsləmir. Qarışqa kimi cəfakeşdir. Xəyalpərvər, qonaqpərvər, həyatpərvərdir. Ölmək istəmir, bütün əzablarına rəğmən həyat eşqi ilə doludur. Balaca ürəyində bütün dünyaya sığmayacaq qədər sevgi, mərhəmət var.<br /> Azərbaycanda balaca adamların nəsli kəsilmək üzrədir. İndi belələrini paytaxtda, iri şəhərlərdə, rayon mərkəzlərində tapa bilməzsiniz. Sonuncu balacalar Lerikin, İsmayıllının, Oğuzun, Astaranın, Yardımlının, Naxçıvanın dağlarına çəkilib, öz solğun və balaca həyatlarını yaşayırlar. Televizora, mobil telefona, kompüterə baxanda gözlərini döyürlər. Hər cür texniki tərəqqi qarşısında tərki-silah bir təbəssüm qonar dodaqlarına. Heyrətlə baxarlar. Nəvələrinin, məsələn, kompüterə toxunması onları uşaq kimi sevindirir, qorxudur, heyrətləndirir. Mobil telefonla danışan görəndə "bismillah" deyir, salavat çevirirlər. Evdə heç kim olmayanda hürkə-hürkə ayaqlarının ucunda yaxınlaşarlar nəvələrinin yanına. Onu sorğu-suala tutarlar. Nəvələr isə bilərəkdən şişirdilmiş, uydurulmuş cavablar verər onlara. Məsələn, deyərlər ki, kömputer çox qorxulu şeydir, adamın "kopya"sını çıxardır, onun əvəzinə düşünə, yaşaya, sevə bilir.<br /> Balacaların çaşqınlığı, heyrəti ayrıca bir kefdir.<br /> Heç bir təhsili olmayan atam 72 yaşında naqəfil məndən soruşmuşdu: "Deyirlər şeir yazırsan, hə?" "Hə"- demişdim və atamın yalnız indi bunu eşitməsi məni də heyrətləndirmişdi. "Hələ birini de görək"- deyə ərkyana söyləmişdi. Mənsə Sabirin bir şeirini oxumuşdum ona. İnanmışdı. Ləzzət eləmişdi. Və oğlunun bütün külliyyatından xatircəm köçmüşdü dünyadan.<br /> Mirşahinin Elçibəylə "Təmiz söhbət"inə yəqin hamı baxıb. Ona şeirdən-zaddan sual vermişdi, şeir oxutdurmuşdu arıq-uruq Yardımlı balası. Amma birdən-birə şəhərli olmuşdu Mirşahin və demişdi: "... və siz prezident olmaq istəyirsiz?!" Elçibəy balaca adam idi. Belə şəhərli sancmalarının, meqapolis ironiyalarının fərqində deyildi. Tam səmimi: "Mən prezident olacam. Mən prezident olmadım ki..." - deyə cavab vermişdi Elçibəy, balaca adam. Hələ səsinin tonu...<br /> Heydər Əliyev böyük adam idi. İlham Əliyev də balaca adam deyil. Televiziyada gördüyümüz, yanağından kərə yağı daman nazir və komitə sədrləri də zırpı adamlardı. Elçibəy hətta prezident olanda da böyümədi, balaca qaldı, balaca adamların yanında, ürəyində qaldı.<br /> Onu bütün balaca adamlar sevirdi. O isə hamını.<br /> Onun bığından, saqqalından, üzünün qırışlarından, ağzından çörək kimi ovxalanan sözlərindən, müsahibələrindən bir xeyli böyük adamlar, yekə siyasətçilər törədi. İndi yarısı hakimiyyətdə, yarısı müxalifətdə- böyük siyasətlə məşğul olurlar. Heç birisi balaca adamların yanında deyil. Biri-biriylə qapışa-qapışa böyüyüblər, div boyda olublar, zırpı-zırpı partiyaları, iddiaları var, böyük-böyük, müdrik-müdrik danışırlar. Onların içində Elçibəy yoxdur, balaca adamlar, balaca ürəklər yoxdur.<br /> İsa Qəmbər böyük adamdır. Etibar Məmmədov, Əli Kərimli, Mirmahmud Fəttayev, Aqil və Arzu Səmədbəylilər böyük adamlardı.<br /> Üfürə-üfürə yaşayan adamlara böyük adamlar deyirlər.<br /> Köntöy, pinti, xeyirxah, sadəlövh, ürəyitəmiz adamlara isə balaca adam.<br /> Qayıdaq yazımızın əvvəlinə.<br /> Heç vaxt Azərbaycan və ya Azərbaycan insanı deyiləndə YAPozavrları gətirmirəm göz önünə. Balaca Azərbaycanın balaca adamlarını düşünürəm. Elçibəyi, Nəcəf Nəcəfovu, Hikmət Hacızadəni... Astaradakı Yədulla kişini, İsmayıllıdakı Həzəri, Lənkərandakı Bəhlulu...<br /> Azərbaycan indi böyüyüb, nefti var, pulu var, qarınlı-qalstuklu nazirləri, məmurları, lotuları var.<br /> Azərbaycan çoxdan akulalar ölkəsidir.<br /> Amma bir zamanlar balaca adamlar vardı...<br /> Elçibəy vardı...<br /><br />23-06-2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-2730524021125412192?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-55728124175882791862010-11-27T22:59:00.001+04:002010-11-27T22:59:21.988+04:00Keşmiş SSRİ-də öz tarixi aurası ilə seçilən paytaxtlar o qədər də çox deyildi. Kiyev, Tbilisi, Bakı... İndi bu şəhərlərin hər biri müstəqil ölklərin paytaxtlarıdır. Bu şəhərlərə tez-tez xarici qonaqlar, turustlər, diplomatlar gəlir. Onların bu ölkələr haqqındakı ilkin təsəvvürləri də elə bu paytaxtlar əsasında formalaşır. Bəzən hətta avtomobil kortejlərinin pəncərəsindən görünən mənzərə ilə...<br />İstər Kiyev, istərsə də Tbilisi tarixi simalarını, mədəniyyətlərinin göstəricisi olan memarlıq abidələrini bu gün də qorumaqda, paytaxtın genişlənmə və inkişafı planlarını isə şəhərkənarı ərazilərin hesabına gerçəkləşdirirlər. Bəs Bakıda?<br />Azərbaycanın paytaxtında baş verənləri kiçik detallarına qədər sadalamağa ehtiyac yoxdur. Çünki bunu hər birimiz və hər gün görürük. Bunlar bəs deyilmiş, indi neft milyardları hesabına bir çox fantastik layihələrin də həyata keçirilməsinə hazırlaşırlar. Bir neçə ildən sonra Bakı bütün görünüşüylə ərəb şeyxlərinin kef məskəninə çevrilən Dubaya bənzəyəcək.<br />Amma bu da insafsız bənzətmə oldu. Dubayın özündə belə pinti və ştamp 16 mərtəbəli qutu binalar yoxdur. O binaları necə və harada gəldi tikmirlər.<br />Bir sözlə, Bakı öz tarixi simasını, aurasını sürətlə itirir. Artıq bu şəhərin böyük bir mədəni keçmişin, sivilizasiyanın daçıyıcı sıolduğunu söyləmək çox çətindir. Bir zamanlar atəşpərəstliyin paytaxtı olan, həmin dövrdən və sonrakı dönəmlərdən qalan abidələri ilə diqqət mərkəzində olan Bakını neft milyardları udmaqda, tarixi keçmişini məhv etməkdədir.<br />Dəfələrlə deyilib, qoy bir dəfə də mən deyim. Axı Bakı neft bumu ilə ilk dəfə deyil ki, üz-üzədir. Hələ 19-cu əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində də Bakı öz neftiylə dünyanın diqqət mərkəzinə idi. Qısa zamanda Bakı milyonçular şəhərinə çevrildi. Amma o zaman bu milyonçuların tikdirdikləri mülklər, mədəniyyət ocaqları və digər memarlıq nümunələri bu gün də fəxrimizdir. Bəs yüz il sonra azərbaycanlılar bu günkü Bakıdan qalan hansı memarlıq abidələri ilə fəxr edəcəklər? Bu eybəcər 16 mərtəbələrləmi? O binaların hətta 20-30 il dözməyəcəyini mıəmurların özləri də yaxşı bilir. Onların bir gün uçması üçün heç zəlzələyə də gərək olmayacaq.<br />Günün sualı budur: Bakını necə xilas etməli? Onu naşı əllərdən necə qutarmalı, rüşvətxor məmurların eksperiment meydanına çevrilməsi prosesini necə saxlamalı?<br />Məncə, Bakını qorumaq naminə gec də olsa geniş ictimai kampaniyalara başlamaq lazımdır. Sonra çox gec olacaq.<br />Bir dəfə bir taksi sürücüsü mənə dedi: "Biz gec-tez Qarabağı alarıq, hələ o tərəfə də keçərik. Bakını isə geri ala bilməyəcəyik".<br />Doğru sözə nə deyəsən?<br /><br />09-05-2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5572812417588279186?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-3877506187970992222010-11-27T22:57:00.000+04:002010-11-27T22:58:25.794+04:00<span style="font-weight: bold;">Hakimiyyətə işləyən kimdir: İsa Qəmbər, yoxsa Əli Kərimli?</span><br /> <br />Azərbaycanda bir neçə aydan sonra prezident seçkiləridir. Amma nə müxalifət düşərgəsində, nə də toplumda seçki coşğusu hiss olunmur. Bunu müxalifət mətbuatı da etiraf edir. Görəsən, gerçəkdə nə baş verir? Müxalifətmi zəifdir, yoxsa başqa səbəblər var? Həm iqtisadi, həm də beynəlxalq güclərin dəstəyi baxımından əvvəlki illərə baxanda hakimiyyətin mövqeyi bu gün daha möhkəmdir. Dünyada neftin önəmi artdıqca, onun dayaqları daha da möhkəmlənir (normalda dövlətin dayaqları möhkəmlənməliydi). Bu faktor ölkə daxilində də hakimiyyətin manevr imkanlarını artırır. Ən maraqlısı odur ki, hakimiyyətin mahiyyəti dəyişməsə də, müxalifətlə, toplumla işləmə üsulları zaman-zaman dəyişir. Amma müxalifət yerində sayır.<br /> <br /> Bu gün Azərbaycanda müxalifətdə olan partiyalar və liderlər 80-ci illərdə meydan hərəkatının dalğası üzərində formalaşan qüvvələr və şəxslərdir. Onlar 90-cı illərin əvvəllərində öz içindəki meydan havasıyla hakimiyyətə gəlsələr də, çox qısa zaman sonra hakimiyyətlərini itirib, yenidən müxalifətə çevrildilər. Bu zaman onların içindəki meydan havası da onları tərk etmədi və görünür, hələ uzun müddət də onlarla birgə yaşayacaq.<br /> <br /> Meydan hərəkatı xüsusi emosional bir hal idi. Heç bir emosiya daimi ola bilməz. Ona görə də liderlərdən fərqli olaraq, xalq bu emosiyadan daha tez arındı. Topxana meşəsində bir neçə ağacın qırılmasına görə Azadlıq meydanına yığışan milyondan artıq insanın bu gün təkcə atəşkəs dövründə minlərlə gəncin ölməsinə belə soyuq münasibətinin bir izahı da budur. Liderlərin borcudur ki, kütləni, xalqı idarə etmək üçün hər dəfə yeni forma və taktikalar tapsınlar. Amma bizim müxalif liderlər bunu edə bilmədi. Çünki onlar üçün siyasi məktəb rolunu meydan hərəkatı oynamışdı, onların bildiyi mübarizə vasitələri də yalnız bu "məktəb"in onlara öyrətdiyi üsullarla məhdudlaşırdı: konkret fəaliyyət planına əsaslanmayan ümumi və emosional çıxışlar, mitinqlər, aclıq aksiyaları, baykot taktikası və s. İllər keçdi, hakimiyyət əldən-ələ ötürüldü, möhkəmləndi, amma müxalifət öz taktikasını dəyişmədi ki, dəyişmədi.<br /><br /> Son 15 ildə yeni nəsillər yaranıb, xalqın, kütlənin strukturu, tərkibi xeyli dəyişdi, mürəkkəb şəkil aldı. Səksəninci illərdə meydana gəlib yumruğunu imperiyaya qarşı havada yellədən hansısa emosional fəhlə bu günün iş adamıdır, "Qazel" sürücüsüdür, kiçik bərbərxana sahibidir, ailə başçısıdır, onun problemləri istər mahiyyət, istərsə də hədəf etibari ilə indi xeyli fərqlidir. Amma müxalifət yenə onlara 20 il öncə olduğu kimi müraciət edir. Sadəcə indi "mənfur imperiya" əvəzinə, "mənfur hakimiyyət" işlədilir.<br /><br /> Sovet quruluşundan yenicə azad olmuş Azərbaycan toplumunun tərkibi o zaman xeyli bəsit idi: fəhlələr, kəndlilər və kiçik məmur ordusu. İndi isə bu tərkib xeyli mürəkkəb və qarışıqdır. Cəmiyyət xeyli sayda seqmentlərə bölünüb. Müxalifət isə sanki bunları görməzdən gəlir. Nəinki günlük fəaliyyətlərində, hətta seçki dönəmlərində yalan-doğru ortaya qoyduqları platformalarda belə, bu seqmentlərə ayrıca müraciətlər nəzərə çarpmır. Bir siyasi qüvvə, məsələn, tikinti sektorunun bu gün üzləşdiyi müxtəlif problemlərin həlli ilə bağlı konkret qanun layihələrinə, təkliflər paketinə malik deyilsə, o sektor hansı əsasla bu qüvvəni dəstəkləməlidir? Hanı müxalifət partiyalarının bu kimi qanun layihələri, konkret planları?<br /><br /> Son parlament seçkilərində daha biabırçı durum yarandı. "Yes" blokundan başqa, heç bir siyasi qüvvə ortaya platforma qoymadı. "Yes"in bir neçə bəndlik platforması da ümumi tezislərdən başqa bir şey deyildi. Belədə bir iş adamı, bir fəhlə, tələbə, müəllim, işsiz niyə sizi dəstəkləməlidir? Çünki xalq yaxşı bilir, ümumi danışmaq elə danışmamaqdır.<br /><br /> "Azərbaycan xalqı monopoliyadan əzab çəkir", "Xalq bu repressiyaya yox deməlidir", "Neftin pulları xalqa qaytarılmalıdır" kimi topdanşüarların heç kimin qılını belə tərpətmədiyini anlamaq lazımdır sonunda.<br /><br /> Yadıma 2003-cü ildəki prezident seçkilərindən əvvəl İsa Qəmbərin verdiyi müsahibələrdən biri düşür. İsa bəy deyirdi: "Mənim platformam xalqın ürəyindədir". Eyni fikri Müsavat başqanı ABŞ-da səsləndirmişdi. Əlbəttə, mən o zaman Amerika səfərində İsa bəyi müşayiət edənlərin arasında deyildim. Amma səfərlə bağlı "Yeni Müsavat"da dərc olunmuş yazını oxuyanda xeyli gülmüşdüm. İnanıram ki, Qərb də bəyin bu açıqlamasını siyasi lətifə kimi qarşılamışdı. "Qərb Azərbaycan müxalifətini niyə dəstəkləmir" sualının çoxsaylı cavablarından biri də budur! Müxalifətin heç bir planı, platforması yoxdur, o, siyasəti xalqla eşq oyunu kimi başa düşür. Necə yəni mənim platformam xalqın ürəyindədir?<br /><br /> Müxalifət liderlərinin daha bir bəlası informasiyasızlıqdır. Onların iş sisteminə diqqət yetirin: hər gün mühafizəçilərin əhatəsində evdən işə- işdən evə. Bir sözlə, onların hərəkət trayektoriyası Hacıbala Abutalıbovun tarixə gömdüyü tramvayları xatırladır. Bəs onlar ölkədəki durumla bağlı informasiyaları haradan əldə edirlər? Mətbuatdan və yaxın hesab elədikləri insanlardan! Bəs mətbuat informasiyanı haradan əldə edir? Hökumətin nəzarətində olan informasiya agentliklərindən! Hansı müxalifət mətbuatının əyalətdə postları, dayaqları var? Hansı qəzetin ciddi iqtisadi-siyasi analitikləri var? Hansı mətbuat dezinformasiya və emosiyadan xalidir? Hansı qəzetin mövzuları paytaxt Bakıdan kənara çıxır? Heç birinin! Bir-iki kəmsavad müxbir yazısının ümidinə qalan bu qəzetlərdən siyasi liderlər hansı ciddi informasiya əldə edə bilər? 20 ildi müxalifət liderləri kimi otaq şəraitində oturub televiziyadan və mətbuatdan götürdüyü informasiyalarla məzələnən dostumuz Hacı Zaminin köşələrindənmi öyrənir İsa Qəmbər? (Ona görə hər dəfə İsa Qəmbəri nümunə gətirirəm ki, müxalifət liderləri içində ciddiyə aldığım yeganə şəxs də odur). Nəticədə müxalifət partiyaları hiss olunmadan öz medialarından asılı vəziyyətə düşüblər. Təsadüfi deyil ki, hakimiyyət məhz müxalifət partiyalarının qəzetlərini nəzarətə almağa can atır və buna nail olur da. Dostlar inciməsin, bu ölkədə ən tirajlı qəzetdən tutmuş, ən balaca qəzetə qədər hansının kimin puluyla dərc olunduğu hər kəsə bəllidir. Hətta "Yeni Müsavat" da! Beləliklə, mətbuatı nəzarətə alan hakimiyyət dolayısıyla müxalifəti də idarə edir. XXI əsr informasiya əsridir. İnformasiya kimin nəzarətindədirsə, güc də onun əlindədir, hadisələrə təsir etmək imkanı da.<br /><br /> Budur, yenidən seçki ilidir. Müxalifət nə qədər çabalayırsa da, yerindən tərpənə, hərəkətə gələ bilmir. Hakimiyyət isə yenə idarə etdiyi müxalifət mətbuatının vasitəsi ilə onları oyuna çəkir. Müxalifət mediasının son aylardakı gündəminə baxın: Əvvəl İsa Qəmbər seçkiyə gedəcək-getməyəcək sualı ortaya atıldı? "Yeni Müsavat"ın, konkret olaraq Rauf Arifoğlunun münasibəti gecikmədi: o, açıq-aşkar partiyanı və İsa bəyi təhdid etdi: başqan mütləq seçkiyə qatılmalıdır, yoxsa... Sonra "Azadlıq" qəzeti Müsavat Partiyasını ittiham etməyə başladı: seçkiyə qatılmaq hakimiyyətə işləmək deməkdir. "Yeni Müsavat" cavab verdi: "Boykot taktikası hakimiyyətin dəyirmanına su tökməkdir" və s. Bu meyxana deyişməsi bu gün də davam edir. Dedim axı, hakimiyyət bu qəzetlər vasitəsi ilə müxalifəti idarə edir. Nəticə də bu olacaq ki, bu partiyalar bir araya gələ bilməyəcək. Ortalıqda bir tamaşa gedir, istər-istəməz hər kəs bir oyunçuya çevrilib. Gideborun dediyi tamaşa cəmiyyəti iştə bu! Amma daha bu tamaşanı heç kim alqışlamır, lojada yalnız hakimiyyətdir!<br /><br /> Beləliklə, yaxın gələcəkdə müxalifət öz fəaliyyətini günün şərtlərinə uyğun yenidən- hətta deyərdim ki, sıfırdan qurmasa, onu siyasi səhnədən silinmə təhlükəsi gözləyir.<br /><br /> Yenidən qurulma üçün ilkin tezislər budur:<br /> 1. Cəmiyyətin əsas təbəqələri ilə işləmək üçün partiyalarda mobil qruplar-komissiyalar yaradılmalıdır. Bu mobil qruplar təhkim olunduqları sahələrin təmsilçiləri ilə ardıcıl görüşlər keçirməli, bu görüşləri siyasiləşdirmədən, yalnız onların problemlərini öyrənməyə mərkəzləşdirməlidir, daha sonra bu problemləri aradan qaldırmaq üçün konkret qanun layihələri işləməli, toplumun müzakirəsinə təqdim etməlidir;<br /> 2. Partiyalar rayon şöbələri kimi effektini itirən sistemdən imtina etməli, regional idarəetmə mexanizmlərinə keçməli, rayonlarda, ucqarlarda mobil qruplarla işləməyə üstünlük verməlidir (seçki dövründə edildiyi kimi);<br /> 3. Otaq şəraitində ümumi bəyanatlar verməkdən qaçmaq, topluma daha çox açılmaq lazımdır (məsələn, qapı-qapı, ev-ev, məhəllə-məhəllə işləmək) və bu zaman toplumla görüşlərdə topdan siyasi bəyanatlar vermək əvəzinə, məhz toplumu dinləmək gərəkdir (onlar nə istəyir, nə düşünür, problemləri nədir).<br /><br /> İlkin tezislərə daha bir neçəsini də əlavə etmək olar. Amma indilik bu qədər də bəsdir. Sadəcə istəmədim ki, yalnız vəziyyəti tənqid eləməklə yetinim, həm də konkret təkliflərimi ortaya qoymağa çalışdım.<br /><br /> Yazımın sonunda bir məqamı da qeyd edim, xalqın müxalifəti dəstəkləməməsi yalnız müxalifətin günahı deyil. Burada hakimiyyətin hər dəfə seçkiləri saxtalaşdırması, televiziyaları müxalifətin üzünə bağlaması və avtoritar mahiyyəti də az rol oynamır. Amma bu situasiyanı dəyişmək də müxalifətin borcudur- ona görə də tənqidimin ağırlığını onların üzərinə saldım. Görək nəticəsi olacaqmı...<br /><br />30-03-2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-387750618797099222?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-81516573077466570092010-11-27T22:41:00.001+04:002010-11-27T22:41:36.121+04:00Firavanlıq və xoşbəxtlik içində olan insanın müdrikləşdiyini heç eşitmisinizmi? Əksinə, insanın müdrikləşməsi üçün itkilər, qurbanlar və sonsuz ağrılar yaşaması lazım gəlir.<br />İnsan həyatın dibinə endikcə böyüyür, zirvədə deyil.<br />Və ya insan niyə intihar edir? Doğrudanmı intihar hər zaman yalnız zəiflik əlmətidir? Elə isə yapon xarakirisini necə izah edək?<br />Xarakiri (başqa sözlə suppuku) 19-cu əsrə qədər Yaponiyada geniş yayılmış özünəqəsd ritualı idi. Tanınmışlar və məmurlar, xüsusilə ordu zabitləri arasında yayğın olub. İnsanlar ya hansısa günahları qarşılığında özlərini cəzalandırmaq, ya hansısa itkini ifadə etmık, ya da öz şərəf və ləyaqətlərini qorumaq üçün bu addımı atırdılar. Ritualın yerinə yetirilməsinin xüsusi şərtləri var idi. Bunlardan ən əsası bir dostunun bu səhnəyə şahid olmasıydı. Ekstern hallarda- məsələn, döyüş meydanında bunlarsız keçinmək olardı. 1868-ci ildən rəsmən xarakiri Yaponiyada ləğv olunsa da, praktiki olaraq hələ də Yaponiyada tez-tez rast gəlinən bir faktdır. Xüsusən də 20-ci əsrdə bir çox tanınmış yapon yazıçısı və sənət adamının xarakiri etməsi, ona daha da əsrarəngiz və fəlsəfi don geyindirib.<br />Beləliklə, xarakiri nümunəsində gördük ki, intihar heç də həmişə zəiflik əlaməti deyil, həm də fəlsəfi aktdır. Yoxsa Heminqueyin, Mayakovskinin və onlarla başqa tanıdığımız, bu gün də sevə-sevə oxuduğumuz yazıçı və filosofların nədən intihar etdiyinə izah tapa bilmərik. Hərçənd onlar xarakiri etməyib, birisi dərman içib, birisi köhnə ov tüfəngiylə gicgahına atəş açıb və s.<br />Sosiologiyanın əsasını qoyan alimlərdən biri olan fransız fikir adamı Emil Dürkheymə görə, intiharın əsas səbəblərindən biri fərdlə ictimai dəyərlər, normalar arasında yaranan vakuumdur. Bunu ANOMİYA adlandıran E.Dükheym deyir ki, bu kimi vakuumlar keçid dövrlərində daha çox rastlanır. Bu, elə bir dövrdür ki, əvvəlki normalar fərd üçün öz qüvvəsini itirib, yeniləri isə hələ formalaşmayıb. Leninə görə isə bu situasiya inqilabi situasiyadır. Deməli, intihar həm də fərdi inqilabdır. Bu qəbil intiharlar tibdə PARASUİSİD adlanır. Bu zaman intihar edən şəxs bir növ ətrafdakıların diqqətini ya özünün, ya da toplumun hansısa probleminə cəlb etməyə cəhd edir. Bunun əksi isə şüurlu və doğruçu intihardır. Bu zaman insan öncədən hazırlaşır, onun məqsədi kimsənin- doğmaların, dostların nə hiss edəcəyini göz önünə almadan, nəyin bahasına olursa-olsun intihar etməkdir. O, ağrımır, tərəddüd etmir, həyatdakı missiyasınının başa çatdığını sakitcə dərk edir və qərar verir. Bu, həmin haldır ki, onu müdriklik adlandırmaq olar.<br />Ümumiyyətlə, elm intiharı izah etməkdə və təyin etməkdə çətinlik çəkir. <br />1936-cı ildə Nyu Yorkda İntiharın öyrənilməsi üzrə Komitənin iclasında tanınmış psixoanalitik Qreqori Zilburq bəyan edir: "Təssüf ki, elmi baxımdan intihar problemi izaholunmaz olaraq qalır. Nə tibet müdrikliyi, nə də kliniki psixopatalogiya bu problemin nə səbəblərini, nə də empirik həllini tapa bilmir".<br />1973- cü ildə "Britaniya ensiklopediyası" Amerika Suisidoloqlar Assosiasiyasının sədri Edvin Şneydmana intihar haqqında məqalə sifariş edir. Baxaq görək tanınmış mütəxəssisisn problem haqqında son qənaəti nədir: "Əslində insanların nədən həyatlarına intiharla son verdiyini heç kim bilmir!". 1988-ci ildə digər bir psixoloq Antoon Leenaars da öz araşdırmasına bu cümlə ilə başlayır. "Heç kim intiharı bilmir, hətta intihar edənin özü də".<br />İntiharın bunca sirli və fəlsəfi şəkil almasında tarixi paradiqmalar da az rol oynamayıb. Bizi onun ikinci tərəfi maraqlandırır daha çox. Məncə, intiharın fəlsəfi akta çevrilməsi Sokratdan başlayır. Afina höküməti Sokrata özünü zəhərlə öldürmək hökmü çıxarır. Sokrat isə bunu etməmişdən öncə bir neçə gün insanlar qarşısında intiharın fəlsəfi əsaslandırılması istiqamətində nitqlər edir. O deyirdi ki, intihar onun qəlbini azad edəcək və ölümsüzlüyə qovuşduracaq. İntihar və ölümsüzlük anlayışları Sokratın fəlsəfi intihar ritualı ilə eyniləşir.<br />İslamda isə intihar günahdır, Allah tərəfindın bağışlanmaz aktdır, intihar edən sorğusuz-filansız cəhənnəmə vasil olur. Bəlkə də buna görə, İslam Şərqində intihar ayrıca bir mədəniyyət kimi formalaşmadı. Baxmayaraq ki, burada da intihar halları tez-tez baş verir. Çünki həyatda real olaraq özünü cəhənnəmdə hiss edən insanın qarşısını bəzən xəyali cəhhənnəm qorxusu ala bilmir.<br />Cəhənnəm isə hər addımda, hər qarışda var. Xüsusən də Azərbaycanda...<br /><br /><span style="font-weight: bold;">05-01-2008</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-8151657307746657009?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-79888804069919533592010-11-27T22:38:00.001+04:002010-11-27T22:38:15.998+04:00Bu gün Dövlət başçısı İlham Əliyevin ad günüdür. Yəqin elə bu münasibətlə də, sevimli xalqına "hesabat" vermək və ya özünün yazdığı kimi, bəzi "şayiə"lərə aydınlıq gətirmək istəyi ilə "Azərbaycan" qəzetində böyük bir məqalə dərc edib. "Mənim universitetlərim" adlı məqalə dərhal bütün əsas anadilli internet sıhifələrində yayıldı. Bu da təbii idi, çünki hətta Moldova kimi bir ölkənin sıradan bir kanalına və qəzetlərinə müsahibə verməyi rəva bilən, amma bir dəfə də olsun Azərbaycan KİV-nə müsahibə verməyən, jurnalistlərə, mətbuata xüsusi "simpatiyası" ilə seçilən cənab prezident birdən-birə bir neçə səhifəlik məqalə yazmış və qəzetdə dərc etdirmişdi. Ayrıca yazıda da ilginc məqamlar çoxdur deyə, onun yazılı KİV-də də hələ bir müddət müzakirə olunacağını güman etmək mümkündür.<br />Mənə görə isə, bu yazı ölkənin gələcəyi ilə bağlı, onun demokratik inkişafı və perspektivləri sarıdan çoxlu suallar və şübhələr oyadır.<br />Prezident yazır: "Mənim təhsil illərimdə çoxları elə bilirdi ki, Heydər Əliyevin oğlu ağına-bozuna baxmadan atasının vəzifəsindən sui-istifadə edəcək."<br />Daha sonra: "80-ci illərin əvvəllərində atamın "Literaturnaya qazeta"da çıxan məqaləsi sovet cəmiyyətində böyük əks-səda doğurmuşdu. Bu məqalədə o, sovet nomenklaturasında çiçəklənən qohumbazlığı qamçılamışdı. Heydər Əliyev yazmışdı ki, yüksək vəzifəli işçilərin uşaqları atalarının yolu ilə gedir və hər yerdə onlara "yaşıl işıq" yandırılır."<br />Sonra yenə yazır: "Evdə siyasətin ilk dərslərini də öyrənirdim. Onlar gələcəkdə mənə necə də lazım gəldi! Xülasə, onda aramızda sadəcə olaraq "ata-oğul" münasibətləri deyil, "müəllim-şagird", ondan da əfzəl "sələf-xələf" münasibətləri yaranmışdı."<br />Sonra: "1994-cü ildə respublikada mənə yüksək bir vəzifə həvalə edildi. Mən Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (ARDNŞ) birinci vitse-prezidenti oldum. Hər şey gözlənilmədən baş verdi. Atam məni çağırıb dedi: bu işlə məşğul olmaq lazımdır, bu, ölkə üçün çox vacibdir. Heydər Əliyevin sözü mənim üçün həmişə qanun olub."<br />Sonra: "Neçə dəfə eşitmişəm ki, arxamca deyirlər: "Onu atası qabağa çəkir", yaxud "Heydər Əliyev Prezident olmasa, İlham bu nailiyyəti əldə edə bilməzdi". Belələrinə nə cavab verəsən?"<br />Sponra atasından sitat gətirir cınab prezident: "Həyatda hər şeyi mən özüm əldə etmişəm. Mənim oğlum olması onun günahı deyil. Mən çox istəyirəm ki, İlham Əliyev də hər şeyi özü əldə etsin."<br />Və: "Mən isə əlavə edərdim: mən prezidentin varisi deyiləm, mən öz atamın varisiyəm, ailəmizin varisiyəm."<br />Yazıda prezident fəxr edir ki "... hər şey atamı xatırladır. Aeroport onun adını daşıyır. Bakıda Heydər Əliyev şərəfinə adlanan geniş magistral var. Küçələrdə, eləcə də demək olar ki, hər idarənin, hər kabinetin divarlarında onun böyük portretləri gözə dəyir..."<br />Gətirdiyim sitatlar yazıdan seçdiyim yalnız bir süjet üzrə idi. Bununla bizim hansı ölkədə yaşadığımızı bir daha diqqətinizə çatfırmağa çalışdım.<br />Prezidentə isə, bir sualım var: cənab prezident, doğrudan, siz hansı universiteti bitirmisiniz?<br /><br />24-12-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7988880406991953359?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-56571175354275352202010-11-27T22:36:00.000+04:002010-11-27T22:37:08.294+04:00<span style="font-weight: bold;">Cəfər Cabbarlının "Aydın"ı üzərində...</span><br /><br />Bazar günü Kamera Teatrında Cəfər Cabbarlının "Aydın" dramı əsasında hazırlanmış eyniadlı tamaşanın təqdimatını izlədim.<br />Hər kəsə də izləməyi məsləhət bilirəm.<br />Günümüzdə belə, için-için yaşadığımız acı bir faciə.<br />35 yaşında həyatı sirli şəkildə yarıda qırılmış sonuncu böyük dramaturqumuz sanki özündən sonrakı bütün Azərbaycan AYDINlarının taleyini yazıb getmiş.<br />Mikayıl Müşviqin, Əli Kərimin, Asif Atanın... taleyini.<br />Hətta quruluşların, ideologiyaların bir-birini əvəz etməsi belə, bu taleyi dəyişmir.<br />Ən dəhşətlisi isə oydu ki, tamaşadan sonra evə gəlib<br />televizoru açanda ANS-in “Divan”ında “Cəfər Cabbarlı dahidirmi?” deyə bir sorunun dartışıldığına şahid oldum. Cəfəri ittiham edirdilər...<br />Bir müddət öncə isə dramaturqun qızı televiziyada hansısa verilişə çıxıb jurnalistlərdən Cəfər Cabbarlının dini baxışlarını qabartmamağı xahiş edirdi. Qəfil bu məqamı xatırladım...<br />Cəfər qızı tərəfindən də tərk edilmişdi...<br />... Sən demə Cəfər həm də öz taleyini yazıbmış.<br />Məni ağrıdan da budur- qadınlarımız AYDINların ağırlığını çəkə bilməyəcək qədər zəifdirlər.<br />İstisnalar həmişə var, mübahisə etmirəm, amma böyük mənada həqiqət budur ki, budur!<br />Əlbəttə, Azərbaycan kişisi də o qədər böyük deyil, inanmıram ki, eyni şərtlər qarşılığında onlar da bir AYDIN qadınımızın yükünü çəkə bilə. Amma toplumumuz kişi mərkəzli olduğundan bu sorun daha çox birinci variantda üzə çıxır.<br />Bir əsrə yaxındır ki, hər bir AYDIN səhəri tərkedilmə qorxusuyla açır. Yuxudan dəli kimi ayılır, qorxur ki, artıq GÜLTƏKİN onu tərk etmiş olar.<br />... Və günün birində doğrudan da Gültəkin AYDINı tərk edir, onu Dövlət bəyə (yəni var-dövlətə), rahat yaşama satır.<br />Bu, bir sevgi dramı deyil, maddi və mənəvi dünyaların konfiliktidir.<br />Bu, Azərbaycan insanının kiçiklik tarixidir.<br />Bu, “nədən bizdə böyük insanlar doğulmur, yaranmır” sualının cavabıdır.<br />Bu, hər addımda xəyanətlə üzləşə biləcək Azərbaycan AYDINınən taleyidir.<br />... Elə problemlər var ki, onları danışmaqla, yazmaqla həll eləmək olmur. Onlar yaşanmalıdır, onların həlli toplumun, fərdlərin içindən gəlməlidir.<br />Yoxsa, uf demədən Azərbaycan qadını böyük deyil yazardım. Amma Azərbaycan kişisinin də yaltaq, qorxaq və ələbaxımlı olması faktını qoyacaqlar qarşıma. Başlayacaq sonu olmayan mübahisələr. Nə deyim, əslində haqlıdırlar. Bəs nə etməli?<br />Bəlkə kişili-qadınlı birgə düşünək bu sualın ətrafında:<br />Necə edək ki, Azərbaycan insanı daha böyük olsun?<br />... Amma birgəlikdən əvvəl hər kəs bu sualı həm də özünə verməlidir məncə...<br /><br />10-12-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5657117535427535220?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-40614222870566856892010-11-27T22:35:00.000+04:002010-11-27T22:36:06.249+04:00Bir neçə gün öncə BMT, insanların inkişaf səviyyəsinə görə ölkələrin yeni sıralamasını açıqladı. Hesabatda Azərbaycan 98-ci yerdə idi. Biabırçılığın daha bir tərəfi o idi ki, biz nəinki MDB-nin əksər ölkələrindən, hətta erməni və gürcülərdən də geridə idik. Şüarçı vətənpərvərliyin axırı elə bu olmalıydı!<br />Bu hesabatın əsas anlamı nədir? Budur ki, geridəqalmış xalq olmağımızın, təhsilə, bilgiyə, ideyaya, təşəbbüskarlığa nə qədər yad olduğumuz rəsmən təsdiqləndi. Özü də Azərbaycan hökümətinin fantastik istisadi inkişafdan danışdığı bir vaxtda!<br />Prezidentdən tutmuş adi məmura qədər bir ildən artıqdır ki, hər kəs ölkədə ÜDM-in illik artım faizinə görə dünyada birinci yeri tutmağımızdan danışır. Amma demirlər ki, artıma görə sonrakı yerləri Gürcüstan və Ermənistan tutur. Bəs bu hansı anlama gəlir? Bunun da mənası odurki, qonşu respublikalar bu artıma neftsiz, təbii sərvətlərsiz nail olublar, biz isə neftin hesabına. İkinci anlamı incələmək üçün, bir az iqtisadiyyatdan anlamaq lazımdır. Loru dildə desək, hər üç respublikada SSRİ-nin süqutundan sonra iqtisadiyyat "sıfır" həddinə düşmüşdü. Bundan sonra atılan hər addım "inkişaf" hesab edilir. Cənubi Qafqazdakı "inkişaf"ın sirri də budur əslində. Gerçəklikdə isə bu respublikalarda, xüsusən də Azərbaycanda heç bir iqtisadi inkişafdan danışmaq olmaz. Korrupsiyaya bulaşan, inhisarlı iqtisadiyyatda inkişaf heç vaxt söz konusu olmayıb, olmayacaq da. Yalnız neftin üzərində dayanan Azərbaycan iqtisadiyyatının hansı sonuclar verə biləcəyi haqqında isə çox yazılıb, ona görə də təkrarçılığa varmaq istəmirəm.<br />Qayıdaq yazımın əvvəlinə.<br />BMT-nin adıçəkilən hesabatı toplumda hədsiz təmkinlə qarşılandı. Heç bir çevrədə- nə rəsmi, nə də qeyri-rəsmi, müzakirələrə səbəb olmadı. Ona görə ki, BMT haqlıdır, Azərbaycan insanı intellektdən axsaqdır, hələ formalaşmayıb, doğrudan da onun müqəddəs yeri 98-ci sıradadır. Bizdən sonra Türkmənistan, bəzi ərəb ölkələri və Afrika adamyeyənləri gəlir. Belədə bəlkə də bəziləri şükür edəcək ki, nə yaxşı biz adam deyil, lüləkabab yeyirik. Amma...<br />Məni düşündürən bir də odur ki, görəsən dövlətimizin başçısı məğlub ordunun ali baş komandanı, geridəqalmış bir xalqın prezidenti, kolxoz bir partiyanın sədri olmaqdan niyə bu qədər məmnundur? Həm də situasiyanın dəyişməsi üçün heç nə etməyəcək qədər məmnun! Nədən üzündə hər zaman təbəssüm var? Adam niyə və nədən bu qədər zövq alır? Zatən sən ölkə prezidentləri arasında 98-ci yerdəsən! Olsun ki, Türkmənbaşıdan bir az yaxşı, rəhmətlik Mobutudan xeyli yaxşısan, amma bu, mənunluq üçün heç bir səbəb vermir. Axı tez-tez səfər etdiyin Avropa ölkələri, əlini sıxdığın prezidentlər və baş nazirlərdən uzaq, lap çoooox uzaqsan. Axı bayrağımızın onlarınkıyla yanaşı dalğalanmasl sırf simvolik xarakter daşıyır, hələ millət olaraq da onlarla bir sırada durmağımız anlamına gəlmir. Niyə bu qədər məmnunsan, cənab prezident? Mən utanıram şəxsən, hirslənirəm, əzab çəkirəm.<br />Bəs sən, əziz oxucu?<br /><br />30-11-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-4061422287056685689?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-59224676709525406592010-11-27T22:34:00.001+04:002010-11-27T22:34:58.362+04:00<span style="font-weight: bold;">Azərbaycanda siyasət adıyla bazar, siyasətçi adıyla bazarkomlar var</span><br /><br />Əgər Mirzə Sakitlə jurnalistin qondarma ittihamlarla həbsinin əsası qoyuldusa, Eynulla Fətullayevin həbsi müstəqillik dönəmində jurnalistə kəsilən rekord cəza müddəti ilə yadda qaldı. Az sonra Qənimət Zahidin də "xuliqanlıq" maddəsi ilə azadlıqdan mərhum edilməsi seçki ilində durumun daha da kəskinləşəcəyini bəlli etdi.<br />Bu yazımda məqsədim heç də hakimiyyətin azad sözə qarşı basqısını vurğulamaq deyil, çünki bu həqiqəti yenidən kəşf etməyə ehtiyac yoxdur. Mən jurnalistlərin özü haqqında yazmaq istəyirəm.<br />Son vaxtlar, istər jurnalistlər, istərsə də digər sağlam düşünərlər arasında bir tərəddüd var. Bu tərəddüd də cəmiyyətin jyrnalistlərin həbsini çox susqunluqla qarşılaması ilə bağlıdır. Əcəba, bu cəmiyyət uğrunda həyatını, sağlamlığını, enerjili illərini riskə atmağa dəyərmi? Əgər həftədə üst-üstə 100 min tiraja yaxın qəzet buraxan Eynullanın həbsi min oxucunun qılını tərpətmirsə, qəzet buraxmağa dəyərmi?<br />Ən təhlükəlisi budur ki, artıq bəzi insanlar cəmiyyətin susqunluğunda siyasətçiləri, ziyalıları deyil, məhz jurnalistləri ittiham etməyə başlayıblar. Məntiq də budur ki, onlar cəmiyyəti öz arxasınca aparan yazılar yaza bilmirlər. Bir dəfə yazmışam, yenə də təkrar etməyi lazım bilirəm, jurnalistin vəzifəsi YAZMAQdır, əlinə silah götürüb inqilab eləmək yox. Jurnalist hətta siyasi lider də deyil. Əli Kərimlinin jurnalistikadan partiya sədri vəzifəsinə qədər yüksəlməsi digər bütün jurnalistlərdən bunu gözləməyə əsas vermir.<br />Cəmiyyətin susqunluğu barədə aşağıda yazacağam, hələlik jurnalistlərə yönəlməkdə olan "ittihamlara" toxunmaq istəyirəm. Nə yazıqlar ki, istər ziyalıları, istər cəmiyyəti, istərsə də savadsız və qorxaq siyasətçilərə bu cür ittihamlar səsləndirmək üçün bəhanəni biz jurnalistlər vermişik! Baxın, bü gün korrupsiyaya bulaşan, hər cür azadlığımızı məhdudlaşdıran hakimiyyətə qarşı ardıcıl və qorxmadan dayanan yeganə qüvvə hansıdır? Jurnalistlər! Bunun qarşılığında təzyiqlərə məruz qalan, həbsə atılanlar kimdir? Jurnalistlər! Cəmiyyətin ən kasıb, ən rəzil günündə yaşayan təbəqəsi kimdir? Yenə jurnalistlər!!! Elə isə jurnalistlərə qarşı toplumun ünvanladığı "ittihamlar" hardan qaynaqlanır?<br />Problem ondadır ki, uzun illərdir jurnalislər siyasətçilərin, ziyalıların, hətta ideoloqların da funksiyalarını öz üzərinə götürüblər. Son vaxtlar hansısa siyasətçinin hakimiyyətə qarşı sərt açıqlamalarını eşitmisinizmi? Hansısa partiya qadağalara baxmayaraq, aksiyalar keçirməyə, yaranan vəziyyəti dəyişməyə cəhd edibmi? Yox, yox, yenə də yox! Hanı İsa Qəmbər? Hanı Əli Kərimli, Asim Mollazadə, Pənah Hüseynov, Lalə Şövkət və başqaları? Hanı Müsavat boyda partiya? Hanı müxalifət partiyaları- azad sözü də qorumaq üçün ayağa qalxmayacaqlarsa, onda heç vaxt qalxmasınlar, otursunlar isti kabinetlərində. Tamam, biz də bilirik ki, "müdafiə komitələri" yaradırsınız, qəzetlərdə (yenə qəzetlərdə!) münasibət bildirirsiniz, konfranslarda çıxışlar edirsiniz. Amma bu yolla indiyə qədər, heç olmasa, bir jurnalistin azad olunmasına nail olmadığınızı bilə-bilə, lütfən, bizimlə məzələnməyin. Gedin oturun meşin kreslolarda, millət vəkili kürsülərində, evdə.<br />Yoxdur Azərbaycanda siyasətçi! Azərbaycanda siyasət adıyla bazar, siyasətçi adıyla bazarkomlar var, vəssalam. Eyni sözlər ziyalılara da aiddir. Musa Yaquba, Xalid Əlimirzəyevə, Sabir Azəriyə, Flora Kərimovaya, Ramiz Rövşənə, hamıya, hamıya aiddir! Hakimiyyət hərəsinə bir "qazanc" yeri qayırmaqla ağızlarını çoxdan yumub.<br />Bəs yazıq jurnalistlər nə vaxta qədər bunların hamısının yerinə işləməli, sinəsini qabağa verməlidir?<br />Cəmiyyəti isə susqunluqda ittiham etməyək, bu gün onlar heç də jurnalistlərdən az basqı altında deyillər. Sadə vətəndaş hər addımda haqsızlıqla üzləşir. Toplumun necə bir depressiyaya qapıldığını onun içində olanlar yaxşı bilir. Onda sual yaranır? Bəs niyə ayağa qalxmır cəmiyyət? Əslində ciddi adamlar heç belə ritorik suallar verməməlidir də. Amma indi ki, verilib, cavablandırmağa çalışaq: toplum ona görə ayağa qalxmır ki, müxalifət düşərgəsində oturanların hamısının birmənalı şəkildə satıldığını aydın görür, onları hakimiyyətə gətirməyi mənasız hesab edir! Bax, budur, qısa və konkret cavab! Sadə bir vətəndaşın bir dəfə mənə verdiyi və cavab tapa bilmədiyim sual-dilemmanı indi mən də bütün oxuculara ünvanlayıram: "Müxalifət partiyaları hardan maliyyələşir, bəlkə deyəsən ki, hakimiyyətdən almırlar? Axı hamımız bilirik ki, onların icazəsi olmadan ölkəyə bir manat belə, girə bilməz! Deməli içəridən alırlar pulu. Ölkədə pul kimdədir? Hakimiyyətdə! Vəssalam da!"<br />Hə, doğrudan da, vəssalam!<br />Məncə əlavə şərhə ehtiyac yoxdur!<br />Bütün bunlara baxmayaraq, jurnalist dostlarıma geri çəkilməməyi, bu ağır və şərəfli taleyi sona qədər yaşamağı arzu edirəm.<br /><br />16-11-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5922467670952540659?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-90221639315822403252010-11-27T22:33:00.001+04:002010-11-27T22:33:21.494+04:00Mən tramvayam. Hər gün eyni vaxtda ayılır, eyni vaxtda işə gedir, eyni vaxtda da evə qayıdıram. Bu, hər gün təkrarlanır. Az qala yol boyu da eyni adamları, eyni avtomaşınları görürəm hər dəfə. Ucuz kostyum var əynimdə. Ucuz qalstuk taxıram. Saçlarımı səliqəylə yana darayıram. Tramvay kimi yaşayıram. Hərdən məni dəhşət bürüyür: görəsən mən öz marşurutumu, yolumu dəyişsəm nə baş verəcək? Qorxuram. Bütün içimlə uğraya biləcəyim qəzanın fəsadlarını hiss edirəm.<br /><br />***<br />Mən tramvayam. Ətrafdakı adamlar da mənim kimi yaşayır. Hamı tramvaydır. Bütün Azərbaycan əhalisi tramvaydır. Hamı qəza vəziyyətində yaşayır, amma həm də qəzaya uğramaqdan qorxurlar.<br />Biz əzbərdən yaşayırıq. Biz kiminsə yolumuza döşədiyi dəmir relslərdən kənara çıxmaqdan dəhşətli dərəcədə qorxuruq!<br />Hərdən böyük bir tramvay parkına oxşayan bu ölkədə adamlar-tarmavaylar iki-iki, üç-üç kiçik dayanacaqlarda baş-başa verib pıçıldaşırlar. Məlum olur ki, hamı bu yeknəsəklikdən bezib. Hamı! Amma heç kim risk eləmir! Heç kim ağlına belə gətirmir ki, öz yolundan çıxa bilər!.. Onunçun çəkilmiş gündəlik yaşam cızığını tərk edə bilər!<br /><br />***<br /><br />Bir neçə il öncə, paytaxtdakı gerçək tramvay yollarını sökdülər. Günlərin birində şəhərin meri yatıb-durub dedi ki, tramvaylar şəhərin estetik görkəminə xələl gətirir, onları arxivə göndərməyin vaxtıdır. Əslində isə, istəmirdilər ki, insanlar bu tarmavaya baxanda özlərini xatırlasınlar. Bu taramvaylar güzgü kimi bir şey idilər. Onlara baxanda adam hər şeydən əvvəl özünü görürdü, tanıyırdı. Sonra içində bir yazıqlıq duyğusu yaranırdı. Sonra bu duyğu tədricən qəzəbə, daha sonra isə nifrətə çevrilirdi. Onda insanlar bu nifrəti püskürmək üçün yollar arayırdılar. Yığışırdılar «Qələbə» meydanına.<br />Tramvaylar söküləndən sonra isə daha insanlar bir yerə yığışmır, daha insanlar nifrət etmir, daha insanlar qəzəb püskürmür… Daha heç kim tramvay olduğunun fərqində deyil… Hamı sadəcə yorğundur… Yorğun!<br />Yorğun tramvay!..<br />Bir igid gərək ki, qolunu çırmalasın və səkkiz milyon tramvayın bütün ölkəni hörümçək toru kimi hörmüş, gözəgörünməz relslərini söksün… qalstuklarını açıb atsın zibil vedrəsinə… saçlarını dağıtsın…<br /><br />***<br /><br />… Ən faciəlisi odur ki, biz tramvaylar hətta troleybuslara həsəd aparırıq: Onlar heç olmasa dəmir relslər üzərində hərəkət etmirlər, ürəkləri istəyəndə bir-iki qarış o yan-bu yana sürüşə bilirlər. Bizə isə bu da olmaz! Ən cəsarətlilərimiz bir neçə dəfə troleybus olmağa cəhd ediblər – birini ağzından atdılır, birini həbsə göndərdilər, birinin başına torba salıb döydülər, ayaqlarını sındırdılar…<br />Olmaz, bir qarış da azadlıq olmaz!<br />Bizə yaxşı dərs verdilər!<br /><br />03-09-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-9022163931582240325?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-47196811056210844512010-11-27T22:32:00.001+04:002010-11-27T22:32:26.850+04:00Hiss olunur ki, ölkə başçısı Azərbaycan mədəniyyətinə dövlət adına qayğı göstərmək, onun inkişafı üçün əlindən gələni etməyə çalışır. Bu cəhdi alqışlayırıq. Çünki özü-özlüyündə yaxşı addımdır. Amma bu addımların necə atılması ortaya bir çox suallar və problemlər çıxarır. Bunlar isə görülən işlərin əhəmiyyətini azaltmaqla yanaşı, həm də prezidentin xoşniyyətinə kölgə salır.<br />Bəllidir ki, fərman və sərəncamların mətnini prezident özü hazırlamır. Buna məsul olan şəxslər var, onlar mətnləri hazırlayır, prezidenti məlumatlandırır və s. Ola bilsin ki, prezident yetərincə məlumatlı olduğu bir sahəylə bağlı fərman və ya sərəncamlar imzalayanda, mətndə hansısa qusurlar tapsın və onun yenidən işlənməsini tövsiyyə etsin. İndiki halda isə söhbət çağdaş Azərbaycan mədəniyyətindən gedir. Məlum olduğu kimi İlham Əliyevin gəncliyi demək olar ki, Azərbaycandan kənarda keçib- təhsil alıb, işləyib və s. Mütaliəsi isə daha çox rus və ingilis dilləri üzərindən olub. Təsadüfi deyil ki, ədəbiyyatla bağlı ilk fərmanlarından biri çox sevdiyi rus dilli detektiv yazar Çingiz Abdullayevə “xalq yazıçısı” adını vermək oldu. Azərbaycan yazıçısı dedikdə onun gözünün qarşısına daha çox uşaqlıq xatirələrində və atasının siyasi arealında gəzişənlər gəlir. Bir sözlə, sovet dönəmindən üzü bəri yaşayıb-yaradanlar. Yəni günümüzün qocaman sənət adamları.<br />Yəni prezidentimiz gənc sənət adamlarını tanımır. Bunun normal olub-olmamasını çözmək həvəsində deyiləm. Başa düşürəm ki, prezident də insandır, hər şeydən məlumatlı olmaq sadəcə bir insanın fiziki imkanları xaricindədir. Bunun üçün prezidentin komandası var. Məsələn, bu sahəyə məsul olan adamlar var: Fatma Abdullazadə, Elçin Əfəndiyev, Əbülfəz Qarayev və s. Görəsən prezident mədəniyyətlə bağlı qərar verəndə onlardan hansı ilə məsləhətləşirmi? Yoxsa bu fərmanlardan ortaya çıxan problemlər prezident aparatında çalışan sıravi bir dəftərxana işçisinin “kefkom”luğundan başqa bir şey deyil?<br />Prezident fərman verir: yaradıcı qurumlar üçün istirahət mərkəzləri tikilsin, yaradıcı adamlara təqaüd verilsin, yeni kitablar nəşr olunsun və s. Çox gözəl. Amma fərmanda yalnız Yazıçılar Birliyi, Rəssamlar və Bəstəkarlar İttifaqlarının adı çəkilir. Görəsən prezident bilirmi ki, daha sovet dövründə olduğu kimi gənc yazıçılar, bəstəkarlar, rəssamlar qeyri-rəsmi yaradıcı nazirlik funksiyasına iddialı olan bu qurumlara üzv olmağa o qədər də meyl etmirlər? Görəsən xəbəri varmı ki, bu gün xeyli istedadlı insan məhz adıçəkilən qurumlardan kənarda fəaliyyət göstərir?<br />Görəsən prezident bunları bilsəydi, yenədəmi yalnız bu qurumların üzvlərinə təqaüdlərin verilməsinə qərar verərdi? Yalnız bu qurumları dövlət büdcəsindən maliyyələşdirərdi? Görəsən prezident başa düşürmü ki, bütün bu verdiyi fərman və sərəncamlar yaradıcı insanları zorən bir damın altına yığmaq, sovet dövründə olduğu kimi yaradıcı kolxozlar yaratmağa xidmət edir? Axı belə olduğu halda xərclənən pullar da havaya sovrulacaq, heç bir əhəmiyyəti olmayacaq.<br />Qoy sadəlöhv olmaqda davam edim. Özümü elə aparım ki, guya doğrudan da prezidentin bütün bunlardan xəbəri yoxdur. Guya o Stalin kimi hamını bir damın altına yığmaq, sonra onlardan siyasi oyunlarda piyada kimi istifadə etmək niyyətində deyil. Belə hesab edək ki, bütün bunlar sadəcə məlumatsızlıqdan və ya Fatma xanımın şəxsi hikkəsindən irəli gəlir.<br />Normal halda isə, yaradıcı adama bu şəkildə təqaüd vermirlər. Ondansa qoy yaradıcı müsabiqələr, mədəni layihələrlə bağlı tenderlər elan edilsin. Sağlam rəqabətə şərait yaradılsın. Yaranan alternativ qurumların Ədliyyə Nazirliyində illərlə yatan sənədləri qeydiyyata alınsın. Nəşriyyat sektorunun inkişafı üçün qanunlar qəbul edilsin, nəşriyyatlara uzunmüddətli və faizsiz kreditlər verilsin. Müasir kitab mərkəzlərinin tikilməsi üçün iş adamları arasında tender elan edilsin və ən yaxşı layihəyə maliyyə ayrılsın. Mətbəələr öz hesablarına çap etdiyi kitablara görə vergidən azad edilsin və bununla da naşirlik məktəbinin formalaşmasına stimul verilsin. Ən müasir mətbəə texnologiyalarını ölkəyə gətirmək istəyənlərə yardım edilsin və s. Bu olardı sistemli iş. Bu olardı Azərbaycanın mədəniyyətinin sabahını düşünmək. İndiki halda isə görülən işlər ən yaxşı halda bir atımlıq barıtdı, ən pis halda isə adi bazarlıqdı.<br />Mədəniyyət üzərində bazarlıq açmaq isə heç də yaxşı iş deyil.<br /><br />25-08-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-4719681105621084451?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-89136182249117001672010-11-27T22:30:00.000+04:002010-11-27T22:31:14.742+04:00<span style="font-weight: bold;">Hər kəs haqq etdiyi qədər azaddır</span><br /><br />Bizlərdən hansı birimiz uşaqlığını, yeniyetməliyini və gəncliyini qaydasında yaşadı?<br />«Qaydası» nə deməkdir? Yəni uşaq olanda sevimli oyuncaqlarımız oldu, valideynlərimiz uşaq aləmimizi dağıtmaqla yox, onu qurrmaqla bizə yardım etmiş oldular, bizi tez-tez uşaq filmlərinə, tamaşalarına apardılar və s. Oldumu? Olmadı.<br />Yeniyetməliymiz necə keçdi? Həyatımızın bu ən həssas dönəmində valideynlərimiz bizə dost oldu, yoxsa diktator? Analar qızlarına bu dövrün sirrlərini anlada bildilərmi? Yeniyetmə dövrümüzü başqa cür «maraq fontanı» mərhələsi də adlandırmaq olar. Hər şeyə qarşı güclü maraq hissi oyanır içimizdə. Mən nə qədər oğlan, qız tanıyıram ki, məhz bu mərhələnin «qurbanı» olublar. Valideynlərinin basqısı, özlərinin məlumatsızlığı onların bütün həyatlarının relsdən çıxması ilə nəticələnib. Nədən yeniyetmə qız yenicə tanış olduğu oğlan həmyaşıdını evinə gətirib valideynləri ilə tanış etməsin? Bu, həm də oğlanlara aiddir. Belədə həm özlərində məsuliyyət hissi yaranacaq, həm də bir-birlərinə qarşı inam. Onda küncə-bucağa çəkilib «maraq fontanı»nın içində boğulmazlar.<br />Gəncliyimiz də, budur, qalstuklu qocalar kimi yaşayırıq.<br />Bir çoxumuz işləyir: ev-iş trayektoriyası bizi tramvaya döndərib.<br />Bir çoxumuz işləmir- ev onlara kiçik məhbəsdir.<br />İşlədik, işləmədik, hər birimiz depressiyadayıq.<br />Bir çoxları uşaqlığını, yeniyetməliyini qaydasında və zamanında yaşamadı deyə, hələ də o çağların aurasında, xəyallarında ilişib qalıb.<br />Bir azdan yaşlandığımızı hiss edəcək, yenə özümüz üçün deyil, başqaları üçün yaşayacağıq. Uşaq üçün, nəvə üçün… Vəssalam. Qatar çatdı, düşmək vaxtıdır…<br />Azərbaycan xalqı fiziki olaraq gənclik dönəmini yaşayır. Yəni xalqın yarısından çoxunun (təqribən 65 faiz) yaş həddi 35-ə qədərdir. Mənən isə bizə «gənc» demək çətindir. Hərəmiz bir dərənin qocasıyıq. Hərəmiz bir ocağın.<br />Həyatımızı qaydasında yaşamırıq deyə, həmişə özümüzü qaydasız döyüşdə hiss edəcəyik. Həmişə həyat bizə qurşaqdan aşağı zərbələr endirəcək.<br />Toparlanın, dostlar, özünüzü kəşf edin, çevrənizi, ölkənizi kəşf edin, yenidən yaradın. Həyatınızın maraqsız, yeknəsək keçməsi ilə bağlı qeybət və şikayətlərə son qoyub, onu maraqlı etməyə çalışın.<br />Mən azadlıq istəyirəm deməyin, mənə azadlıq verin bağırmayın. Bu günlərdə televiziyalarda tez-tez verilən «Mars» şokoladının reklamındakı pırpız saç oğlan kimi sadəcə, «mən azadam» deyib, yaşayın.<br />Hər kəs haqq etdiyi qədər azaddır, bunu unutmayın!<br /><br />16-08-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-8913618224911700167?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-90838795890714591362010-11-27T22:29:00.000+04:002010-11-27T22:30:07.219+04:00Son vaxtlar az-çox oxumuş bəzi gənclərimizin əsgərliyə getməmək üçün dəridən-qabıqdan çıxdıqlarını görəndə, istər-istəməz düşünməli oluram: niyə?<br />Yadıma bir Qarabağ savaşının iştirakçısıyla etdiyim söhbət düşür. Deyirdi ki, müharibədə qəhrəmanlıq edənlərin böyük əksəri orta məktəbdə «2», «3» qiyməti alan, tez-tez dərsdən qaçan uşaqlardı. Deyirdi ki, oxuyan uşaqların çoxunu qorxaq görüb. Qəhrəmanlıq edərkən çoxları bəzən hətta hansı kənd uğrunda döyüşdüklərinin belə fərqində olmurmuş. Çoxu əməlli bir məktub da yaza bilmirmiş. Savadlı uşaqların əvəzsiz xidməti isə onların yerinə məktub yazmaqmış.<br />Ola bilsin ki, tanışım müharibədə baş verənləri bir az şişirdib. Ola bilsin ki, hər şey məhz belə də olub.<br />Amma bu gün faktdır ki, savadlı, ali təhsil almış, özünü modern hesab edənlərin bir qismi əsgərliyə getmək istəmir. Maraqlı bəhanələri də var, biri alternativ xidmətin niyə olmamasından, biri solçuluqdan, biri ateizmdən dəm vurur. Amma bütün bu ideoloji-fəlsəfi sərsəmləmələr adamın qorxaqlığını ötr-basdır etmir ki, etmir.<br />İndi isə qayıdaq, yazımızın mövzusuna: Vətəni kimdən və necə qorumalıyıq?<br />Bir tərəfdən ermənilər torpaqların 20 faizini işğal edib. Bu, bir inkarolunmaz faktdır. O da faktdır ki, sadə vətəndaş yerdə qalan torpaqların səksən faizini də özünkü hesab eləmir. Bu torpaqlar kimindir bəs? Kəmaləddin Heydərovun, Ramil Usubovun, Heydər Babayevin və başqalarının. İndi bəs necə etməli? Vətənin hansı hissəsinin azad olunması ilə məşğul olmalıyıq?<br />Bu gün Azərbaycanda mənim kimi – evi, torpağı, dolanışığı olmayanların sayı yüz minlərlədir. Onlar bəs nəyi və kimdən qorumalıdırlar? Qorumalı nəyimiz qalıb? Sabah müharibə yenidən başlasa və bu insanları səfərbər edib, cəbhə xəttinə yollasalar, onlar nə edəcək? Mən əminəm, bu insanların özlərinə verdikləri ilk suallar bunlar olacaq: Mənim nəyimə lazım; Nəyimi qoruyuram?<br />Sizcə onlar haqlıdır, yoxsa haqsız? Axı onlar yaxşı bilirlər ki, bu torpaqları da alandan sonra marığa yatmış məmurlar hər şeyi qapazlayıb əllərinə keçirəcəklər! Qəbələni, Quba-Xaçmazı şəxsi istirahət zonalarına çevirənlər Şuşanı da dədə mülkü kimi bölüşdürəcəklər, Kəlbəcər qızılı üzərində siyasi didişmələr başlayacaq və s.<br />Bakını qarış-qarış işğal ediblər, bölüşdürüblər öz aralarında. Barmaq qoymaq üçün yer qalmayıb.<br />İndi oturub bu köşəni yazdığım Nəsimi rayonu ərazisində bir sot torpağın qiyməti yüz min dollarla ölçülür. Bu torpaqların mənə, sənə bir dəxli varmı? Onda niyə onları biz qorumalıyıq? Niyə orduya, döyüşə kəmaləddinlər, ramillər, ramizlər, heydərlər getməsin ki? Və ya açsınlar pul kisələrini, xaricdən muzdlu döyüşçülər gətirsinlər, qorusunlar bu torpağı.<br />Var-dövləti, torpaqları mənimsəyəndən sonra televizordan insanların milli hissiyatı ilə oynamağın, onları qızışdırıb savaşa yollamağın nə adı var?<br />Yox, mən insanları ordudan yayınmağa, Qarabağın azadlığı uğrunda döyüşməməyə çağırmıram. Sadəcə, hər kəs bilməlidir ki, Azərbaycanın 20 faizi deyil, yüz faizi işğal olunub. Biz təkcə Şuşanı, Laçını, Ağdamı deyil, Bakını, Gəncəni, Sumqayıtı, bir sözlə, bütün ölkəni işğalçılardan azad etməliyik. Doğulduğumuz, Vətən dediymiz torpağın hər qarışına sahib çıxmalıyıq.<br /><br />06-08-2007<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-9083879589071459136?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-6784192250358768912010-11-27T22:26:00.001+04:002010-11-27T22:28:44.572+04:00Bu gün Azərbaycanın hər şeydən çox ciddi iqtisadi islahatlara ehtiyacı var. Təsadüfi deyil ki, azad bazar iqtisadiyatı həm də demokratiyanın qarantı hesab olunur. Bəs bu və ya digər islahatları həyata keçirməli olan qurum- Nazirlər Kabineti necə işləyir? Ümumiyyətlə, işləyirmi? Cənab baş nazirArtur Rasizadənin islahatlar mexanizmini həyata keçirməyə, nəzarət etməyə biliyi, təcrübəsi, cəsarəti yetərlidirmi? Təcrübə göstərdi ki, yox. Vəzifəsində gün keçirdiyi uzun illər ərzində biz möhtərəm baş nazirimizi yalnız lətifələr qəhrəmanı kimi tanıdıq. Bir neçə dəfə ekrana- ictimaiyyət qarşısına çıxması bəs idi ki, onun nəinki Azərbaycan dilini bilməməsi, hətta iqtisadiyyat haqqında ən elementar bilgilərə malik olmaması hamıya bəlli olsun. Ümumiyyətlə, onun nə işlə məşğul olmasını təyin etmək müşkül məsələdir.<br />Ən qəribəsi odur ki, mətbuat baş nazirin personasına o qədər də yeo ayırmır. Baş nazirin adı KİV-də nadir hallarda peyda olur, sanki qəhrəman Artur ölkənin baş naziri yox, hansıa mənzil istismar sahəsinin müdiridir. Onun tənqidinə də az rast gəlirik. Qəzetlərdə çalışan bir neçə həmkarımdan bunun səbəblərini soruşanda qəribə cavablar almışam: «Əşşi, onun nə günahı, mərifətli adamdır, ziyalı nəslindəndir, heç kimlə işi yoxdur» və s. bu kimi cəfəngiyatlar. Anlamıram, nazirləri korrpsiyaya qurşanaraq, oliqarxlara çevrilmiş bir hökümətin sədri bütün bunlara göz yumursa, ətrafında baş verən iqtisadi və siyasi maxinasiyalara göz yumursa, yuxarıda sadalanan mənəvi yarlıqlar nədər yerində səslənir? Susqunluq, işləməmək, rüşvətə, korrupsiyaya, monopoliyaya göz yummaq nə zamandan mərifətin, ziyalılığın və ya qanacaqlı olmağın kriteriyası hesab olunur?<br />Baş nazirin mərhum şairimiz, repressiya qurbanı Hüseyn Cavidin nəslindən olması da indiki situasiyada heç kimin xeyrinə işləmir. Ən azından bu, böyük şairin əleyhinə işləyən bir faktordan başqa bir şey deyil. Hüseyn Cavid daha təhlükəli bir rejimə qarşı idi, yenilmədi, sınmadı, yaltağa, qorxağa çevrilmədi. Səhnəni əbədi bir qəhrəman kimi tərk etdi. Bəs cənab baş nazir?<br />Şəxsən, mən belə bir baş nazirimin olmasına görə utanc hissi keçirirəm. Onun susqunluğuna, onun «yolavermək mədəniyyətinə» heyrət edirəm. Adam nə qədər mənfi mənada dözümlü imiş!<br />Ötən il Macarıstanda xalq baş nazirin bir kəlməsinə görə («Bilmirəm bu ölkədə nə baş verir?) ayağa qalxıb, kabineti istefaya çağırdı. Xalqın səbəbi çox sadə idi: əgər ölkənin baş naziri ölkədə nə baş verdiyi anlamırsa, o və kabineti istefa verməlidir. Çünki macarlar özlərinə hörmət edir. Bəs biz? Niyə belə bir oyuncaq hökümətə görə utanc hissi keçirmir, qəzəblənmir, istefa tələblərini səsləndirmirik? Hanı özümüzə hörmətimiz? «Hanı mənim baş nazirim?» deyə niyə bu sualı özümüzə, cəmiyyətə və ən nəhayət, hakimiyyətə vermirik?<br />Bu qədər yetməzmi?<br /><br /><span style="font-weight: bold;">30-07-2007</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-678419225035876891?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-2681849272281408522010-11-27T22:25:00.002+04:002010-11-27T22:28:28.598+04:00<span style="font-weight: bold;">Növbəti hədəf Azərbaycandır</span><br /><br />Türkiyədəki son parlament seçkiləri bir neçə tərəfdən diqqətimi çəkdi. Bütüm gözləntilərə rəğmən Ərdoğanın partiyası nəinki məğlub olmadı, 2002-ci il rekordlarını da qıraraq, bu dəfə 340-dan artıq millət vəkiliylə parlamenti götürüb, yenidən təkbaşına iqtidar oldu.<br />AKP-nin qələbəsi qardaş ölkədə hələ uzun müddət dartışılacaq. Amma mənim də kənardan böyük həyacanla (çünki nəticələrin necə olacağının Azərbaycana da dəxli var idi, bu barədə aşağıda yazacağam) izlədiyim seçki prosesində sezdiyim bir mox məqamlar oldu ki, onları dəyərli oxucularımızla paylaşmaq qərarı verdim.<br />AKP-nin dindarlardan oluşduğu və dini çevrələrə yaxın olduğu hamıya bəllidir. Bir çox hallarda partiyanın nurçulara da yaxın olduğu söylənilir. Fətullah Gülənin nəzarətində olan media qurumlarının açıq-aşkar Ərdoğanın təbliğatı ilə məşğul olması bu qənaətləri daha da gücləndirdi.<br />AKP-nin rekord qələbəsinin sirri nədədir? Səbəbləri qısaca söyləməyə çalışacağam.<br />1. Dindarların Türkiyədə digər qüvvələrə nisbətən daha yaxşı təşkilatlanması;<br />2. İki gündən bir koalisiyon hökümətlərin dağılmasından, siyasi böhranların yaşanmasından bezməsi;<br />3. AKP-nin iqtidar olduğu son 5 ildə ciddi nəticələr əldə etməsi: adambaşına düşən illik gəliri təqribən 2 min dollardan, 6 min dollara qədər qaldıra bilməsi, inflysiyanın qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə alması və s.<br />4. Nəhayət əsas səbəb. Bunun üzərində bir az ətraflı dayanmaq istəyirəm. AKP-yə hansı zümrələr səs verdi? Əlbəttə, ilk olaraq, dini çevrələr, yoxsullar və sadə insanlar. Daha sonra isə, qəribə də görünsə, kamalistlər və AB-yə, Qərbə inteqrasiyanın tərəfdarları. Çünki seçki təbliğatı dönəmində AKP-nin rəqibləri hər nə qədər “müasirlik, yoxsa dini iqtidar” kimi şüarlarla xalqa səslənsələr də, əslində isə özləri Avropaya inteqrasiyaya, AB sürəcinə qarşı olduqlarını gizlətmirdilər. İstər MHP, istərsə də CHP liderləri öz çıxışlarında bir qayda olaraq Avropa Birliyinin və Amerikanın əleyhinə şüarlarla başlayırdılar. Belə də AKP inteqrasiya tərəfdarı kimi görünən tək partiya kimi bütün müasirlik tərəfdrlarının da, demokratiyasevərlərin də, kamalistlərin də səsini qazandı ki, bu da seçkinin nəticələrinə həlledici təsirini göstərdi.<br />Çünki insanlar özlərinə sual verirdilər: Avropasız, Qərbsiz Türkiyə necə müasirləşəcək? Özünütəcridlə hansı hədəflərə yetişmək olar? Və s. Bu kimi sualların cavabları təbii ki, CHP-nin və MHP-nin populizminin əleyhinə işləyirdi.<br />Amma hər halda seçkioncəsi millətçilik əhval ruhiyyəsi təsirsiz də ötüşmədi. 5 illik fasilədən sonra MHP 70 millət vəkiliylə yenidən prlamentə döndü.<br />Seçkidə diqqətimi çəkən daha bir məqam isə, Türkiyədə exit-polla icazə verilməməsi, seçkinin kifayət qədər qapalı keçirilməsi oldu. Amma bunun qarşılığında bütün proses demokratik keçirildi, saxtalaşdırma qətiyyən söz konusu olmadı. Bu məmada Azərbaycan üçün Türkiyədən örnək la biləcəyi çox şey var.<br />Sonda onu da qeyd edim ki, AKP-nin qələbə çalmasını<br />Hər nə qədər emosiyasız və soyuq ağılla təhlil etməyə çalışsam da, qeyd edim ki, bundan qətiyyən sevincli deyiləm. Ona görə ki, bunun Azərbaycana mənfi təsirləri olacağı qənaətindəyəm. Belə ki, son 5 ildə gördüyümüz kimi, Ərdoğan iqtidarı dönəmində Türkiyənin dini çevrələri (nurçular) Azərbaycanda da hədsiz aktivləşdilər, möhkəmləndilər. Növbəti 5 ildə isə onların daha da qol-budaq atacaqları və Azərbaycan hakimiyyətinin bütün qollarını bürüyəcəkləri məndə şübhə doğurmur.<br />2013-cü il Azərbaycan prezidenti seçkilərində qəfildən bir gizli nurçunun önə çıxıb qalib gəlməsi kifayət qədər real təhlükədir. Artıq indidən nürçu çevrələrin həyata keçirdiyi iri layihələrin sponsoru qismində böyük nazirliklərin, komitə və qurumların çıxış etdiyini görürük.<br />Deyəsən, Türkiyədən sonra nurçuların hədəfi Azərbaycandır.<br />Əvəzində isə Azərbaycan müxalifəti Türkiyədə olduğu kimi populizmlə, hökümət isə korrupsiyaya qurşanmaqla məşğuldur.<br />Sabah gec olacaq.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">23-07-2007</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-268184927228140852?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-14883032863816703552010-11-27T22:23:00.001+04:002010-11-27T22:28:13.213+04:00Azərbaycan və Ermənistan ziyalıların qarşılıqlı, tələsik və gözlənilməz səfərləri şok effekti yaratdı.<br />Dərhal qeyd edim ki, bu tip səfərləri normal qarşılayıram. Onsuz da bu savaş sonsuza qədər uzanmalı deyil. Onsuz da gec-tez barış olmalıdır.<br />Məni naraht edən başqa məqamdır. Fikir verdinizsə, hər iki ölkədən ziyalı qrupunun başında bu ölkələrin Rusiyadakı səfirləri dayanırdı. Dünənə qədər Rusiyanın Qarabağ savaşının həllinə mane olan faktor kimi dönə-dönə vurğulanması hara, birdən-birə rus amilinin danışıqların ön xəttində peyda olması hara? Bəlkə Rusiya fikrini dəyişib? Bəlkə regionu konfliktlər vasitəsi ilə öz nəzarətində saxlamaq strategiyasından əl çəkib “şimal ayısı”?<br />Nə baş verir?<br />Əslində Rusiyanın öz hədəflərindən əl çəkdiyini düşünmək yanlışlıq olardı. Son hadisəni emosiyasız təhlil etsək, görərik ki, əksinə, Rusiya bir addım da hədəflərinə yaxınlaşıb.<br />Növbəti addımların nə olacağını təxmin etmək çətin deyil. Əlbəttə, ortada bir sülh müqaviləsinin olduğu sirr deyil. Bunu rəsmilər də təsdiq edir, həmsədrlər də. Müqavilənin detallarının nədən ibarət olmasını bilməsək də, orada Rusiyanın baş rolda olduğunu son hadisələr də isbatladı.<br />Əgər sabah Laçın dəhlizinə və Qarabağa Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin yeridilməsi ilə bağlı məqamlar ortaya çıxsa, gərək təccüblənməyək. Rusiya Gürcüstan ərazisində tətbiq etdiyi modeli indi də Azərbaycanın üzərində sınaqdan keçirməyə çalışır. Gürcüstanda rus sülhməramlılarının münaqişələrin həlli ilə yox, qarşı tərəfi silahlandırmaqla əvvəl Şvernadze, sonra da Saakaşvili hökümətinə bir təzyiq vasitəsi kimi istifadə etdiyi yaxın tarixdən hər birimizə məlumdur. Digər tərəfdən, bu münaqişələr nəinki həll olunmadı, əksinə, problem daha da dərinləşdi.<br />Qarabağ savaşını da eyni aqibət gözləmirmi?<br />Problemin həlli mexanizmləri üzərində baş sındıran Qərb ölkələrini oyundankənar vəziyyətə salmaq üçün Rusiyanın atdığı bu addım həm də 2008-ci il prezident seçkilərinə ciddi hazırlıqdan xəbər verir.<br />Rusiyanın son vaxtlar Azərbaycanda siyasi meydanda və hakimiyyət dairələrində Qərbyönümlü qüvvələri tam sıxışdırması, bir çox hallarda sıradan çıxarması heç kimə sirr deyil. Rusiyanın son aktivləşməsi də bu proseslərin davamı kimi dəyərləndirilməlidir. Azərbaycana Qarabağ savaşında “kosmetik uğurlar” hədiyyə etmək fikrinə düşən Rusiya bununla da siyasi hakimiyyəti tam öz nəzarəti altına almaq istəyindədir. Bu, 2008-ci ildə İlham Əliyevin komandasının kimlərdən ibarət olacağında özünü göstərəcək.<br />Daha maraqlı məqam isə, Qərbin hansı münasibəti sərgiləməsi olacaq. Hal-hazıra qədər hər hansı rəsmi münasibət olmasa da, çox güman ki, Qərb zahirən baş verənləri dəstəkləyəcək. Amma diplomatik yollarla Azərbaycan hakimiyyətinə öz gerçək münasibətini çatdıracağını təxmin etmək olar. Azərbaycanda NATO və Qərb maraqlarının müdafiəçisi kimi tanınan politoloq, sabiq dövlət müşaviri Vəfa Quluzadənin dərhal sərt açıqlamaları da dediklərimizi təsdiqləyir.<br />Baxaq görək, sonu nə olur…<br /><br /><span style="font-weight: bold;">29-06-2007</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-1488303286381670355?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-55950794528009196882010-11-27T22:17:00.002+04:002010-11-27T22:27:54.808+04:00Pessimist deyiləm. Amma ümidlərimizin iflasa uğradığını etiraf eləmək zorundayam.<br />Deyəsən, Azərbaycan və demokratiya, Banqladeş və Kosmos qədər bir-birinə yad məsələlərdir.<br />Elə “Keçi cəmiyyətlərdə Banqladeş” Beynəlxalq konfransının təşkilatçısı və ilham vericisi cənab Ramzes də öz tarixi çıxışında gümanlarımı təsdiqləmişdir:<br />“Banqladeş bir Qərb və ya Avropa ölkəsi deyildir. Bizim özümüzə uyğun demokratiyamız və mətbuatımız olmalıdır. Biz abırlı-həyalı demokratiya quracağıq, Avropa öz göbəyiaçıq demokratiyasını bizə sırımasın. Bizə böyük-kiçik yeri bilməyən mətbuat da lazım deyil…”<br />Çıxışı gurultulu alqışlarla qarşılanan cənab Ramzeslə mən də ikiəlli razıyam.<br />Çünki Azərbaycan və Banqladeş dost və qardaş ölkələrdir. Və birində keçərli olan qanunlar digərində gözüyumulu keçərlidir.<br />Baxın bir, Azərbaycanda sadə insan qəzet oxuyurmu? Yox. Oxuyan yalnız siyasətçilər, yazarlar və bir ovuc fəallardır. Bəs onlar oxumaqla, yazmaqla prosesə təsir edə və ya nəyisə dəyişə bilirlərmi? Yox! Bəs əvəzində nə edirlər? Heç nə, öz həyatlarını, ümidlərini boş ilğım və ümidlərə bağlayıb, ömürlərini puç eləməkdən başqa heç nə eləmirlər.<br />Yaş keçir, ömür keçir, onlar isə ele hey yazır və oxuyurlar.<br />Tay-tuşları evlənir, oğul-uşaq, ev-eşik sahibləri olurlar, onlar isə… yazır, oxuyur… və yazırlar…<br />Bütün qəzetləri, televiziyaları, internet səhifələrini çoxdan bağlamaq, bütün jurnalistləri avtobusa doldurub, pambıq tarlasına yollamaq lazım idi.<br />Bu topluma mətbuat gərək deyil. O da qaldı azad söz ola…<br />Heç kimin azad olmadığı ölkədə söz necə azad ola bilər?<br />Və ya niyə azad olmalıdır?<br />Biz Banqladeşin və cənab Ramzesin yolunu davam etdirməli, abırlı-həyalı demokratiyamızın ətəyində namaz qılmalıyıq.<br />Yaşasın ulu Ramzes və onun demokratiyası!<br />Yaşasın zəhmətkeş və hər şeydən razı Banqladeş xalqı!.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">23-05-2007</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5595079452800919688?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-66068154782907773662008-03-09T20:33:00.002+04:002008-03-09T20:34:50.319+04:00üç ay olar<br />pəncərələrdə civildəşən<br />sərçələrlə məşğulam<br />şən və davakardılar<br />yenə həyatı nişan verib<br />günəşi dadızdırırlar<br /><br />üç ay olar televizorum yoxdu<br />üç ay olar vaşinqtonum moskvam<br />bağdadım<br />qarabağım yoxdu<br />ürəyim qaydasında<br />sinirim yerində<br />küçəyə çıxıb<br />nəsə zümzümə etməyin keyfini<br />dada bilərəm...<br />kimə istəsəm ata bilərəm<br />üç ay olar<br />harda istəsəm yata bilərəm...<br /><br />üç ay olar işim yoxdu<br />üç ay olar dostum yoxdu<br />üç ay olar vətənim yoxdu<br />üç ay olar qadınım yoxdu<br />üç ay olar heç nəyim yoxdu...<br /><br />elə rahatam ki<br />hətta kimisə öldürə bilərəm<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-6606815478290777366?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-61696824087698412262008-03-09T20:33:00.001+04:002008-03-09T20:33:48.575+04:00bu adamı hardasa görmüşəm<br />dayan...<br />yadıma düşür<br />məni yuxuda boğan...<br />hə...<br /><br />indi həmin əlləriylə çörək doğrayır<br /><br />yox...<br />yandan heç oxşamır<br />burnu da qarmaq<br />o deyil...<br /><br />amma bu adamı hardasa görmüşəm<br />ay sağ ol<br />oğlumu əsgərlikdən saxlayan...<br />göy kağızlar<br />bir göz qırpımında<br />yox olmuşdu ovcunda<br />əlləri dəqiq yadımda<br /><br />indi həmin əlləriylə çörək doğrayır...<br /><br />amma deyəsən<br />belə pəzəvəng deyildi axı<br />yaşı da çox olardı<br />bəs harda görmüşəm bu adamı<br />harda görmüşəm...<br />bəlkə mitinqdə<br />bəlkə həbsxanada<br />gör dubinka tutsa necə yaraşar<br /><br />indi həmin əlləriylə çörək doğrayır...<br /><br />- qaqaş, para çörək ver mənə<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-6169682408769841226?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-70500506429276863492008-03-09T20:31:00.000+04:002008-03-09T20:33:01.287+04:00taleyin əliylə qara cildlənmiş<br />şəkil albomudur<br />bakı gecələri<br /><br />qaranlığın bağrına sancılan<br />bütün şəkillərdə<br />qıllı kişilər şellənir<br />yekəqarın arvadların yanında<br /><br />yenə səhər<br />köks ötürəcəklər<br />matan xanımların ardınca<br /><br />qadınsız şəkillərdə<br />sifəti əyiş üyüş kişilər var-<br />adam sərxoş olanda unudur təkliyini<br />boşalanda…<br /><br />yenə səhər<br />bütün axşamı içməkdən<br />əncirə dönmüş birisi<br />metroya yaxın səkilərin birində<br />ötənləri fitdəyəcək<br />qoca balıqçı həvəsiylə<br /><br />hansısa fınış xanım<br />səsə düşər<br />geri boylanar<br />qımışar qotur əncir<br />- eyy… gəl səni<br />əllərimlə tanış edim<br />saçların darıxmaz yəni<br /><br />yolunu dönmədən<br />əllərini saman saçlarına<br />uzadar qadın<br />bəyaz ayaqlarında<br />gözəlliyin davamlılığı<br />daha bir qarış artar<br />qəzaya uğrayar kişi baxışları<br />ipək donun ətəklərində<br /><br />gülümsəyər fınış xanım<br />yanından ötən kişiyə<br />qalstukundan bir qarış yuxarıda bitən<br />sahmanı içində itən kişiyə<br /><br />büzüşüb<br />yuvarlaq aha dönər qotur əncir<br />- həyat əleyhimə işləyir…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7050050642927686349?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-72387738667213397302008-03-09T20:30:00.000+04:002008-03-09T20:31:17.561+04:00ağacları dibindən ağaran şəhər<br />qocalıb demək<br />adamları mırıq dişlərə oxşayır<br />üzümə hər gün irişən şəhəri xoşlamıram<br />sevmirəm canım<br /><br />divarları üzümə yeriyir<br />kənar səslərin bolluğuna<br />çürüyür qulağım<br />ayağım qopub düşür<br />qırılıb düşür əllərim<br />qəssab dükanına oxşayan şəhəri xoşlamıram<br />sevmirəm canım<br /><br />hərraca qoyulmuş ürəyimin<br />nəbzini unudub zaman unudub<br />buz dolablı vitrinlərdən<br />boylanan böyrəklərim məyusdur<br />kasıb şəhərləri xoşlamıram sevmirəm canım<br /><br />özümü tanımıram güzgülərdə<br />şəkillərdə yoxam<br />uşaqlıqda anam deyərdi ki<br />böyüyüb adam olacaqsan<br />çoxlu pulun olacaq<br />böyüdüm və bölündüm hissələrə<br />pula getmədim<br />zənginlərin kasıb zövqü ilə<br />yola getmədim<br />indi qocalıram<br />hansısa ucuz şorbanın içinə düşmək<br />bişmək ümidiylə<br />büzüşmüş bağırsaqlarım<br />həsrətlə baxır duza istiota<br />özüylə doymuş şəhəri xoşlamıram<br />sevmirəm canım<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7238773866721339730?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-75498603243287162872008-03-09T20:29:00.002+04:002008-03-09T20:30:37.572+04:00bu gün şəhərdə<br />şerimi gördüm<br />su içirdi<br />siqaret çəkirdi<br />ağac sulayırdı<br />körpə bir qızın ürəyində yellənirdi şerim<br /><br />işə tələsirdi şerim<br />kafedə əlində nikelli çəngəl<br />fikrə getmişdi şerim<br />soyuyurdu qarşısında ucuz kotlet<br /><br />yolun o üzündə<br />heca şerimin üçüncü bəndində<br />paltar sərirdi qadın<br />ağ şerimin misrasına<br /><br />yolun bu üzündə…<br />aha bu isə mənim deyil<br />"saçları uzun və qara-<br />bir yoxsul ömrü…"<br />söykənib a.kuşun şeri alabəzək su köşkünə<br />yanından adamlar ötür<br />yol kimi gedərək şerimi<br /><br />yol şütüyürdü şerim<br />ağlayırdı yol kənarında<br />- allahın kor bəndəsinə kömək edin- yalvarışıyla<br />- o göz yaşlarında işıq varmı- deyə düşündüm<br /><br />dayandı yanımda avtobus<br />sonuncu oturacağında<br />başını qoymuşdu şerim<br />cibini eşələyən oğlanın çiyninə<br /><br />qəribə gün idi yaman<br />şerimə oxşayırdı həyat<br />azıb sonuncu misrasında<br />çəpinə getdim<br />günə nöqtə qoydum 10 qəriklə<br />minib qabilin şerinə<br />evimə getdim<br />taqqa taraq…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7549860324328716287?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-36079483134507728112008-03-09T20:29:00.001+04:002008-03-09T20:29:40.566+04:00sərmişdim evimi sonuncu mərtəbəyə<br />yağış sonrası<br />ev qurutmağın kefi zordu<br /><br />amma sürüşdü əlimdən evim<br />(bu da kefim!..)<br />dağıldı səkiyə ev əşyaları<br />parçalanmış televizorun içindən<br />balaca adamlar səpələndi şəhərə<br />hoppanaraq alminiüm qaşıqların üzərindən<br /><br />evimdə raxit doğulan<br />aclıqdan xərçəngə yoluxan bu qaşıqların<br />sir-sifəti tanış görkəmdə idi<br />yekə idi başları bədənlərindən<br />ölmüşdülər üzü qibləyə<br /><br />aclığın qəlpələri<br />dəlmə-deşik eləmişdi səkini<br />aman!<br />mədəmin bu realist şəkilləri<br />yaman zibillədi yerin təkini<br /><br />vay! vay!<br />kiməsə<br />bu səkiləri sökmək lazım gələcək<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-3607948313450772811?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-90352211393128815752008-03-09T20:27:00.000+04:002008-03-09T20:28:31.787+04:00bütün günü küçədə veyillənirəm<br />biri salam vermir<br />biri öl demir<br />biri qal demir<br />sağ ol demir biri<br />elə bil diri-diri<br />torpağa mismarlanmış meyidəm<br />amma bu<br />yalnız gündüzlər belədir<br />gecələr isə dirçəlirəm əməllicə<br />ova çıxıram<br />parklarda tənha gəzişən<br />dərdli adamların başına ağacla zərbə endirib<br />çiynimə atıb evə gətirirəm<br />birinci işim onların çirkli corablarını soyundurmaq<br />və ayaqlarını yumaq olur<br />zəhləm gedir iylənmiş ayaqlardan<br />hə... sonra qalan paltarları çıxardıram<br />vannaya salıb yaxşıca çimizdirirəm meyidi<br />səliqəylə doğrayıb soyuducuya yığıram<br />10-15 gün kefə baxıram<br />o qədər acgöz deyiləm ki<br />gündə birini bişirib yeyəm<br />əslində mən pis iş görmürəm<br />çıxılmaza düşən<br />suallarına cavab tapmayan insanları<br />bir cəhdlə xilas edirəmsə<br />burda pis nə var ki...<br />mənim varlı<br />və hər şeydən razı adamlardan xoşum gəlməz<br />mənimki kasıblar və problemli adamlardı<br />üstəlik kasıbların varlılardan<br />qat-qat çox olduğu bir ölkədə-<br />deməli hələ min il də firavan yaşaya bilərəm<br />bu da telefon nömrəm: 055-625-09-25<br />həyatından bezənlər müraciət edə bilər<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-9035221139312881575?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-24226142097055069942008-02-13T03:42:00.001+04:002008-02-13T03:42:33.187+04:00Hərdən dostlar mənə irad tutur ki, hədsiz təmkinlisən. Biriləri hətta sual da verir: "Sən heç hirslənirsən?"<br /> Mən cavabında guya təmkinimi pozmayıb, gülümsəyirəm<br /> Amma, doğru sözümdü, təmkinimi pozacaq, məni hirsləndirə biləcək heç nə görmürəm.<br /> Yox, bununla Azərbaycanda bütün işlərin yağ kimi getdiyini demək istəmirəm. <br /> Sadəcə, əsəblərimi qoruyuram.<br /> Məsləhətdi ki, siz də qoruyasınız.<br /> Məsələn, əgər onlarla jurnalist xarici ölkələrdən siyasi sığınacaq istəyirsə, ABŞ onlara «yox», əvəzində Rusiya sığınacaq isətəyən digər bir baş redaktora "hə" cavabı verirsə, əsəbdən ağzım qulağımın dibinə əyilməsin deyə nə etməliyəm? Əlbəttə, gülümsəməliyəm<br /> Bax, sənin də dodağın qaçdı<br /> Əlbəttə, hər dəfə yalnız gülümsəməklə kar aşmır. Elə olur ki, bu da kömək eləmir.<br /> Məsələn, bu günlərdə Siyavuş Novruzov "siyasi sığınacaq istəyən jurnalistlərin qanında qarışıq var" deyəndə, gülümsəyə bilmədim. <br /> Əvvəl sakitcə oturub, özümü elə apardım ki, guya bu sözləri heç eşitmədim. Alınmadı. Sonra gedib su içdim. Boğazımda qaldı. Həyətdə domino oynayıb, uduzdum. Xeyri olmadı. Onda divana uzanıb, qapını bağladım. Başladım özümü qıdıqlamağa. Ho.. Ha-ha Hi-Hi Xixx Ho-hooo<br /> Əlqərəz, oxucular məni zorla sakitləşdirdilər. <br /> Əgər Eynullanın yerinə olsaydım, məni terrorçuluqda ittiham edən MTN-nin təcridxanasında bütün günü özümü qıdıqlayardım. <br /> Məsləhətdi, siz də hərdən özünüzü qıdıqlayın.<br /> Evdə çörək yoxdu- gülümsəyin.<br /> Sizdən rüşvət istəyirlər- gülümsəyin.<br /> Maaşınız azdı- gülümsəyin.<br /> İş yoxdu- gülümsəyin<br /> Bizim Elnur Astanbəylinin sevimli filosofu Henri Devid Toro demiş, gülüş öldürücü silahdır, əgər inqilab etməyə gücün çatmırsa, təbəssümünlə etiraz et. <br /> Dostlar mənim təmkinimə həm də ona görə heyrət edirlər ki, özləri iki gündən bir depressiyaya düşdükləri halda, məni həmişə keçi kimi şən görürlər.<br /> Məncə bu sirri də hamıya açmağın zamanı gəldi.<br /> Beləliklə, heç vaxt depressiyaya düşməmək üçün nə etməli? Və ya mən niyə həmişə keçi kimi şənəm?<br /> Bunun iki yolunu izah etdim. <br /> Amma, yaxın oturun, ən qısa və rahat yolunu da sizə anladım.<br /> Əgər hədsiz kədərli və ümidsizsinizsə, hətta Kamyu demiş, hərdən nədən əzab çəkdiyinizi özünüz də bilmirsinizsə, depressiya MTN əməkdaşları kimi qəfildən qapınızı döyübsə, ürəyiniz paslı, dəmir darvazalar kimi öz-özünə cırıldayırsa, gözləriniz yol çəkməyə başlayıbsa, amma kimi, nəyi gözlədiyinizi bilmirsinizsə və ya sadəcə, səbəbsiz-filansız darıxırsınızsa, onda bir az da yaxın oturun, indi kef edəcəksiniz.<br /> Deməli, mən belə hallarda nə edirəm? Əvvəlcə bir stəkan çay süzüb, çəkilirəm ins-cins olmayan bir küncə, sonra bir siqaret yandırıb qoyuram damağıma, sağa-sola baxıb məni heç kimin eşitmədiyinə, görmədiyinə əmin olandan sonra başlayıram çoxdan eşitdiyim, dadı-duzu qaçmış bir lətifəni bərkdən özümə danışmağa.<br /> Və Ha-ha-hooo-hiii. Qıxxxxxxx.<br /> Uy daaa, bilirsiniz adam necə yüngülləşir?<br /> Özüm ölüm, məsləhətdi, siz də sınayın<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-2422614209705506994?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-69423451423155395762008-02-13T03:11:00.001+04:002008-02-13T03:11:54.098+04:00Ədəbi yaradıcılıqla məşğul olan hər kəsin, xüsusilə şeir yazan gənclərin tez-tez üzləşdikləri sualdır bu: şeir nədir?<br />“Kitabi Dədə Qorqud”da rastımıza çıxan qafiyyəsiz, “heca”sız poeziya mətnləri şeir deyilmi? Şeirdir!<br />Nənələrin bədahətən qoşduğu, poetik kəşflərlə dolu bayatılar şeir deyilmi? Şeirdir!<br />Nizaminin, Füzulinin, Nəsiminin mövzu və üslubca bir-birindən kəskin fərqlənən, amma eyni vəzndə (əruz) yazılmış şeirləri nədir bəs? Əlbəttə, şeir nümunələri! Səməd Vurğunun A.S.Puşkinin məşhur “Yevgeni Onegin” poemasını tərcümə etməsindən sonra Azərbaycan şeirinə gətirdiyi çarpaz şeiri necə adlandıraq? Şeirdir!<br />Əli Kərimin az qala publisistik dillə yazılmış sərbəst və “kobud” şeirlərinə hansı ad verək? Yenə şeirdir!<br />Hadi, Hüseyn Cavid, Məmməd Araz, Ramiz Rövşən, Vaqif Bayatlı (Odər) və s. şairlərimizə dayanaraq bu sualların sayını yetərincə sıralaya bilərik. Amma hər dəfə eyni cavabı alacağıq: şeirdir!!!<br />Bəs bu qədər üslub, dil, forma və mövzu etibari ilə fərqlənən mətnləri ümumi ŞEİR yarlığı altında birləşdirən nədir?Qoyduğumuz son sualın cavabı istənilən yeni başlayan istedadlı yazar üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Son vaxtlar ədəbi prosesi az-çox özündə əks etdirən azərbaycandilli internet saytlarında yerləşdirilən mətnlərin və onlara yazılan şərhlərin təhlili də bu suala cavab axtarmağın nə qədər aktual olduğunu bir daha ortaya qoyur.<br />Ən doğru cavabı tapmağın yolu suallardan keçir. Başlayaq.<br />Görəsən Nizami, Füzuli və Nəsiminin müasirləri bu gün niyə unudulub? Bu üç şairin öz müasirlərindən daha istedadlı olduğunu söyləmək kimi topdan cavablar bizi qane edəcəkmi? Ümumiyyətlə, bir yazarın uğurunda istedadın payı nə qədərdir? Birinin digərindən “daha yaxşı yazması” hansı anlama gəlir?<br />Əsas suala cavab verməmişdən qabaq, yuxarıda qoyduğumuz üç suala cavab axtaraq.<br />Sual 1. Nizami, Füzuli və Nəsiminin müasirləri bu gün niyə unudulub?<br />- Ona görə ki, onların müasirlərinin böyük əksəriyyəti istedaddan mərhum idi- istənilən dövrdə bu, dəyişməyən qanundur. İkinci dəyişməyən qanun isə budur ki, məsələn, Nizaminin istedadlı müasirlərinin əksəriyyəti ya Nizamini, ya da Nizamiyəqədərki ədəbi bütü təqlid edirdilər. Zaman keçdi- onların içindən tarixin sınaqlarından salamat çıxan təkcə Nizami oldu. Çünki bu əjdaha qardaş özünü, məhz özünü ifadə edirdi. Təqlidçi deyildi. Eyni sözlər Füzuliyə, Nəsimiyə, Xətaiyə, Xəqaniyə və bu günümüzə qədər adı, şeiri gəlib çıxmış istənilən digər şairimizə də aiddir.<br />Sual 2: Bu üç şairin öz müasirlərindən daha istedadlı olduğunu söyləmək kimi topdan cavablar bizi qane edəcəkmi?<br />-Yuxarıda bu suala qismən cavab verdik. Təkcə istedadlı olmaq yetərli deyil. Gərək özünəməxsus və təqliddən uzaq olasan. Bu yazarların müasirlərindən niyə fərqləndiyini hardasa izah etdik. Aydınlıq gətirilməsi lazım olan əsas məsələ isə “istedad” arqumentidir. Aydındır ki, istedadsız yazar bizim yazımızın obyekti ola bilməz. Amma tarixin hədsiz sayda istedadlı yazar üçün “qardaşlıq məzarlığı”na çevrildiyini də qeyd etməliyik. İstedad- ədəbiyyatın əlifbasıdır. Amma kim bu əlifbadan necə sözlər quraşdıracaq, cümlər quracaq, bu “palçıqdan hansı heykəli yonacaq“- bu sonranın işidir. Və ya Mark Tvenin sözü ilə desək, ədəbiyyat 10 faiz istedad, 90 faiz tərdir. Ədəbiyyatda yeniliyə qapalı olan heç bir imza indiyə qədər uğur qazanmamışdır. Füzuli Nizamidən sonra ona görə uğur qazandı ki, tam fərqli yanaşma, üslub və formalar təklif etdi. Bu, onun zamanında hədsiz cəsarət tələb edən addım idi. Təsadüfi deyil ki, müasirləri Füzulini “boşboğaz” adlandırırdı. Hansı ki, bu ləqəb sonradan onun ədəbi təxəllüsünə çevriləcəkdi.<br />Nizaminin “Leyli və Məcnun”u realist və həyati anlam daşıyan bir əsər idisə, Füzuli eyni süjetə irfani anlam verməklə, onun kodlarını yer aləmindən ayırıb, göylərə- İslami sistemə bağladı. Ümumiyyətlə, Füzuli Nizamidən fərqli olaraq, bir şeirini, qəzəlini belə, qadına, insana həsr etmədi. Bir çoxlarına bu iddiamız ilk baxışdan qəribə görünə bilər. Amma irfandan xəbəri olanlar bilir, Füzuli “canan” deyəndə qadını, gözəl sevgilini yox, “can”ı YARADANı nəzərdə tuturdu (“canan” “canı yaradan” deməkdir). Məşhur “Leyli və Məcnun” poemasının girişi də məhz belə başlayır: “Əgər Yaradanı Leyli, özümü isə kamilliyə can atan aşiq- Məcnun kimi götürsəm…”. Burada Leyli qətiyyən adi bir qadın obrazı deyil- Yaradanın obrazıdır. Ədəbiyyatda rəmzlərin, simvolların olması adi haldır. Təssüf ki, sovet ədəbiyyatşünaslığı və orta məktəblərdə keçirilən, bu gün də eyni təməllər üzərində davam etdirilən ədəbiyyat dərsləri bizim uşaqları tam yanlış yola yönəldir.<br />Sözümüzün əsas qayəsi budur: əslində Füzuli öz şeir məktəbini Nizamin məktəbinin inkarı üzərində qurmuşdu. Hürufi fəlsəfəsini öz şeirinə gətirən, insanı Allahlaşdıran Nəsimi də Füzuli poeziya məktəbini inkar etməsəydi, Füzilinin bütün digər müasirləri kimi çoxdan unudulmuşdu.<br />Təqlidçilər həmişə tarixin künc-bucağında itməyə məhkumdur- bu aksiomanı yenidən isbat etməyə ehtiyac yoxdur.<br />Nəhayət, sual 3 və 4: Ümumiyyətlə, bir yazarın uğurunda istedadın payı nə qədərdir? Birinin digərindən “daha yaxşı yazması” hansı anlama gəlir?<br />- “İstedad” məsələsinə artıq aydınlıq gətirdik. Bir yazarın digərindən “daha yaxşı” yazmasının da ilkin şərtlərinə haradasa toxunduq. İndi isə bu məqama daha geniş izahat verək.<br />Hər bir böyük yazarın borcudur ki, yazdığı ədəbi dili zənginləşdirsin, yeni sözlərə yaşamaq hüququ versin. Məsələn, Şekspir İngilis dilinə 10 min, Puşkin rus dilinə 3 min yeni söz qazandırıb.<br />Hər bir böyük yazarın daha bir borcu odur ki, ədəbi dilə yeni struktur və formalar qazandırsın, dilin statistik və inkişafdan qalmış bir orqanizm kimi yox, canlı bir varlıq kimi daimi inkişafına xidmət etsin. Yazar borcludur ki, dərsliklərdə kanonlaşmış dil qaydalarını sındırıb, ona yeni formalar və üslublar qazandırsın. Adi bir misal, yaxın qonşumuz Türkiyə ədəbi dilinin inkişafına nəzər yetirək. Götürün bir Nazim Hikmətin şeir dili ilə, ondan bir neçə onil sonra həyatını dəyişən Atilla İlhanın şeir dilini müqayisə edin. Fərqi aydın görəcəksiniz. Nazimi çox rahat anlayacaq, amma Atilla İlhanın səksənlərdə yazdığı şeirlərin əksərini tam dərinliyi ilə anlamaqda çətinlik çəkəcəksiniz. Amma Azərbaycanda yüz il qabaq şeir yazmış Mikayıl Müşfiqin şeir dili ilə bu günkü gənc yazarın şeir dili arasında heç bir fərq görməyəcəksiniz. Kimlərsə bunu normal qəbul edə bilər, amma ədəbiyyat həm də bir elm, həm də əsrlər boyu davam edən bir təcrübi emalatxanadır. Bu baxımdan yüz il boyu Azərbaycan dilinin statik qalması bir tərəfdən onun inkişafdan axsamasıdırsa, digər tətərfədən bu dildə yazanların hələ məhəlli olmasından xəbər verir. Eyni sözləri biz “yanaşma tərzi”, “üslub”, “forma” “struktur” kimi ciddi ədəbi anlayışlar haqqında da deyə bilərik. Təəssüf ki Azərbaycanda ədəbi tənqid bir dəfə də olsun poetik mətnləri (və ya nəsri) məhz bu kontekstdən təhlilə çəkməmiş və ya çəkə bilməmişdir. Tənqid Azərbaycanda mətnləri 2 nöqtədən təhlilə çəkib həmişə:<br />1. “Müəllif burda necə də gözəl demişdir…”<br />2. Mətn öz zamanı ilə necə də gözəl səsləşir və ya səsləşmir…<br />Bu faktorlar nə qədər vacib olsa da, ədəbiyyatın tam tənqidi mənzərəsini anlamaq üçün qətiyyən yetərli deyil. Bəlkə də buna görədir ki, az-çox özündə ədəbi istedad hiss edən hər kəs elə bilir ki, yalnız “ilham pərisi”nin hesabına ədəbiyyatda gün keçirə bilər. Bəlkə də buna görədir ki, Azərbaycanda sözün həqiqi mənasında ciddi ədəbi nümunələr yaranmır. Bəlkə də buna görədir ki, nəsrimiz nəqletmədən, şeirimiz müəllifin “kuxna” problemindən o yana keçmir. Bizim müəlliflərin şeirləri nədən ibarətdir: müəllif sevgilisindən ayrılmış və kədərlidir, vətənini dəhşət çox sevir, göz yaşları tökmək üzrə mahirdir, yağışdan, payızdan riqqətə gəlir və s. Bəs nəsrimiz? Böyründə-başında baş verən əhvalatları kağıza köçürməklə nasirlərimiz işlərini bitmiş hesab edir. Ədəbiyyat budurmu? Yox.<br />Əlbəttə, bu gün də istedadlı gənclərimiz var- amma baxırsan ki, biri Ramiz Rövşəni, biri Nüsrət Kəsəmənlini, biri Salam Sarvanı, biri Əli Kərimi, biri Vaqif Bayatlını və s.-ni təqlid eləməklə məşğuldur.<br />Bunu onlara irad tutanda iki arqument gətirirlər:<br />1. Mən bu şeiri yaznda heç onları oxumamışdım;<br />2. Mənim dediyim fikirlə onun dediyi arasında böyük fərq var və s.<br />Belədə yuxarıda sadaladığım məqamları bir daha ümumiləşdirməyə ehtiyac yaranır. Təqlid yalnız özündən əvvəlki şairin fikrini hansısa başqa şəkildə təkrarlamaq deyil. Bu, şeirin hava və ritminin oxşarlığında, yanaşma tərzlərinin bənzərliyində, formada, cümlə quruluşunda və s. çoxsaylı digər məqamlarda özünü göstərə bilər. Əsl şeir bütün mənalarda orijinaldır. O, heç bir parametr üzrə əvvəlkiləri təkrarlamır- yalnız özüdür. Və əslində “şeir, yaradıcılıq özünüfadə deməkdir” anlayışını da bu konteksdən anlamaq lazımdır. Özünüifadə - sənin başqalarından fərqin deməkdir. Bu fərqdən başlayır şeir. Bu fərqdən başlayır yaradıcılıq.<br />Bəs biz nə edirik?<br />Dünyanın bir əsrdən artıqdır ki, bir forma kimi imtina etdiyi (yaşayıb bitirdiyi) hecada, qəm-kədər, sevgilim-ayrılıq-həsrət üçbucağında bizə qədər yazılmış milyonlarla şeiri təqlid eləməklə məşğuluq. Bununla nəyə nail olacağıq? Heç nəyə!<br />Adam bu mətnləri oxuyanda orada bu yazardan başqa hər kəsi görür- Nizamini, Füzulini, Nüsrət Kəsəmənlini və hətta Əliağa Vahidi də. Dostum, XXI əsrdə tutaq ki, 18 sentyabr 2007-ci ildə məhz sənin yaşadığın sevgi hanı bəs? Doğrudanmı sən sevgilinlə söhbətdə onun gözlərini dənizə, saçlarını söyüd yarpaqlarına, dodaqlarını təzə açılmış qönçəyə bənzədəndə özün-özünə gülməyin tutmur? Tutmursa, əmin ol, sevgilin səni axmaq hesab edir, əgər hələ bunu sənin üzünə vurmayıbsa, deməli tezliklə edəcək. Əmin ol. Sadəcə bir az zamana ehtiyacı var. Ya sən hələ də Səməd Vurğunun və ya Füzulinin, Əli Kərimin, Ramiz Rövşənin, Rəsul Rzanın formasında şeir yazırsansa, deməli sən heç nə yazmırsan. Sən uca bir dağın kölgəsində müvəqqəti xumarlanan çoxsaylı imzalardan birisən. Günəş dağın bu üzünə fırlanan kimi buxarlanacaqsan! Sən “Titanik”in şöhrətinə aldanıb ona minməyə can atanlardan birisən. Bu gəmi batanda ordakı yüzlərlə sərnişinin adını heş kim xatırlamayacaq. Yenə “”Titanik” batdı” deyəcəklər. Məsələn, heç kim deməyəcək ki, “Filankəs Nüsrətin, Səmədin, Ramizin gəmisində batdı”. Ədəbiyyatın statistikası yox,onun tarixini yaradanlardan ol. Öz kiçik və taxta qayığında batmağı daha üstün tut, nəinki “Titanik”lərin parlaq tarixçəsi içində itib-batmağı.<br />Sonda bir daha qeyd edim: Ədəbiyyat üçün üç şərt çox vacibdir:<br />1.İstedad;<br />2. Cəsarət;<br />3. Düzgün mütaliə.<br />Səndə bunlardan biri yoxdursa belə, sən heç kimsən, dostum. Get başqa işlə məşğul ol.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-6942345142315539576?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-72831653522017583652008-02-13T02:58:00.001+04:002008-02-13T02:58:37.996+04:00у нас люди думают на ином языке<br />говорят на ином языке<br />даже иностранцы живущие у нас<br />научились видеть <br />думать <br />любить<br />ненавидеть по-другому<br />наши улицы<br />дома<br />города <br />все они против солнца<br />против человека<br />жизни <br />всего красивого<br />у нас человек<br />жизнь<br />и красота значат нечто иное<br />не то к чему можно прикоснуться<br />что можно прожить<br />ради чего можно сразиться<br />у нас красоту сначала выдумывают <br />а затем в нее верят<br />у нас и деревья против солнца<br />и книги<br />у нас детей рожают не женщины<br />воспитывают не мужчины<br />дети до самой женитьбы<br />не знают девочки они или мальчики<br />и женщины против солнца<br />в наши дома<br />кровати не попадают солнечные лучи<br />не согреваются объятия мужчин<br />мы любим мрак<br />обнимаем мрак<br />темнота рожает нам хмурых детей<br />нас называют мрачными – вы не слышали<br /><br />темнота-то она вся против солнца<br /><br /><br /><strong>Перевод с азербайджанского Ниджата Мамедова</strong><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7283165352201758365?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-63741294760189548192008-02-13T02:57:00.003+04:002008-02-13T02:57:58.668+04:00держаться за себя<br />чтобы не упасть<br /><br />полюбить себя<br />ради утешенья<br /><br />и каждое утро<br />приветствовать себя<br />чтобы слышать свой голос<br /><br />как хорошо что я есть<br />не то скучал бы<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-6374129476018954819?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-92116591101158845542008-02-13T02:57:00.001+04:002008-02-13T02:57:28.198+04:00окна домов никогда<br />не открываются <br />куда мы хотим<br /><br />каждый считает что<br />именно из его окна <br />открывается самый скучный<br />вид на свете<br />по-моему развитие<br />человечества после<br />изобретения телеги<br />ошибочно<br />иначе сегодня мы бы ютились<br />не в стоячих коробках<br />а в домиках с колесами<br />то есть как цыгане<br />и туристы<br /><br />и не смогли бы нас покорить<br />вещи<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-9211659110115884554?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-91325930216852298122008-02-13T02:55:00.002+04:002008-02-13T02:56:38.707+04:00иногда человеку хочется<br />кого-нибудь убить<br />всегда найдется отговорка<br /><br />и еще понимаешь<br />что это не твое дело<br /><br />затем идешь и сажаешь дерево<br />или подавшись в одно из дешевых кафе<br />поддаешь с друзьями<br />или же выйдя на улицу<br />смотришь на стариков развалившихся<br />на старых скамейках<br />на играющих детей<br />и флиртующие парочки...<br /><br />а когда вечером возвращаешься домой <br />тебе кажется что<br />снова всё в порядке<br /><br />но кто знает<br />если бы ты стал убийцей<br />что бы могло стать другим<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-9132593021685229812?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-28789440361503417202008-02-13T02:55:00.001+04:002008-02-13T02:55:43.280+04:00Türmədən çıxdı Rüstəm<br />Kürən Rüstəm<br />Üzü çil Rüstəm<br /><br />Bu da bir işdi,<br />Kənddə inək oğurlamışdı<br />İlişdi<br /><br />Eh, gənc arvadı vardı<br />Xoşbəxt yaşardı<br />Meşənin yanında palçıq daxması.<br /><br />Türməyə düşdü Rüstəm<br />Kasıb Rüstəm<br />Arvadı tək qaldı<br /><br />4 il kəsdilər<br />Ax, Rüstəm!<br />Qoca meşəbəyi palçıq daxmaya dadandı.<br /><br />Balaca kənd ola,<br />Söz-söhbətlə dola…<br />Ax, Rüstəm!<br />Bax, Rüstəm!<br /><br />Gənc arvadı<br />Tez-tez yanına gedərdi<br />Bu siqaretin<br />Bu pulun…<br /><br />Türmədən çıxdı Rüstəm<br />Kürən Rüstəm<br />Üzü çil Rüstəm<br /><br />Anası kəsdi yolunu:<br />- O evə getməyəcəksən!<br />Bacısı kəsdi yolunu:<br />- O ləçəri unudacaqsan!<br /><br />Ax Rüstəm!<br />Ax Rüstəm!<br /><br />- Anam, məni sevdinmi heç?<br />- Bacım, məni sevdinmi heç?<br />- 4 il yatdım, qapımı döyən olmadı!<br />- Qadınım ac qaldı, tək qaldı, həyan olmadı!<br /><br />Can Rüstəm!<br />Gözləri qan Rüstəm!<br /><br />Bu da bir işdi,<br />Başına gəlmişdi.<br /><br />Meşənin yanında palçıq daxması…<br />Sevimli gənc arvadı…<br />Saçlarında dən…<br />- Ax, canım, necəsən?<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-2878944036150341720?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-77693506403089070802008-02-13T02:51:00.002+04:002008-02-13T02:52:05.077+04:00yağış gülümsəyir üzüm tənəklərində<br />damcılar sevişir qurumuş budaqlarda<br />sənin ismarışındı bu yağış<br />bu yağış bu payız gecəsində<br />sənsə uzaqlarda…<br /><br />orda dəniz oxuyur evin kandarında<br />orda mən əriyib itirəm üfüqlərdə<br />yağışın ritmi- darıxmağın himni<br />qulaqlarda, qulaqlarda<br />mən də uzaqlarda<br /><br />aramızda bir yağış<br />aramızda bir şəhər<br />islanır küçələrdə<br />mən kimsəsiz gecələrdə<br />bu qaranlıq qəsrimdə-<br />niyələrdə, necələrdə…<br />sən sayrışan işıqlarda<br /><br />yağış gülümsəiyr üzüm tənəklərində<br />damcılar sevişir qurumuş budaqlarda<br />durulur barmaq izlərin yarpaqlarda<br />sonra barmaqlarımda<br />sonra ovcumda…<br />sonra islaq bir yuxu…<br />dodaqlarda, dodaqlarda…<br /><br />sənin ismarışındı bu yağış<br />bu yağış bu payız gecəsində<br />sənsə uzaqlarda…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7769350640308907080?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-56697360496102079942008-02-13T02:51:00.001+04:002008-02-13T02:51:24.978+04:00mən müxalifət qəzetində köşə yazarıyam<br />sevgilim işləyir iqtidar qəzetində<br />işdən sonra görüşürük tində<br />gecəni bir yerdə<br />bir otaqda<br />bir yataqda<br />keçiririk<br />o yazdığı yazılardan<br />mən yazdığım yazılardan danışmırıq<br />biz demək olar ki heç danışmırıq<br />sevişirik<br />qovuşuruq<br />durmadan<br />aramsız<br />Çünki <br />hər səhər yazılarımızı oxuyan xalq<br />dialoq<br />dialoq<br />dialoq istəyir<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5669736049610207994?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-59614417014492756702008-02-13T02:45:00.001+04:002008-02-13T02:45:32.338+04:00İçimdə bir qaranlıq,<br />İçimdə bir yuxu var.<br />Uçurumlar içində<br />Uçuram divar-divar.<br /><br />Susadım səhərlərə<br />Susadım yağışlara<br />Bu ara sən də yoxsan-<br />Səhradan betər oldum.<br />İçimdə bir qaranlıq<br />İçimdə bir yuxu var<br />Bu yuxudan yoruldum<br />Bu şəhərdə heç kiməm,<br />Bu şəhərdən yoruldum<br /><br />Gedirəm uzaqlara,<br />Sən yoxsan- mən də yoxam.<br />Gecəyəm, qaranlığam-<br />Özümdə, səndə yoxam.<br /><br />Əlimdə soyuq pivə,<br />Damağımda siqara.<br />Çəkilməmiş şəkiləm-<br />Asılmışam divara.<br /><br />Qaranlığam, gecəyəm-<br />Öz içimdən qopmuşam<br />Reklam bəzəklərinə<br />Metro işıqlarına<br />Qarışmışam, hopmuşam.<br />Şəhər məni əritdi-<br />İtirmişəm özümü-<br />Bu yan-yana düzülü<br />Bu üs-üstə yığılı<br />mərtəbələr, binalar<br />dəbdəbələr, zinalar…<br />səfsəfələr içində<br />Bu tıxaclar içində<br />Bu tox-aclar içində<br />özümü də itirdim<br />sözümü də itirdim.<br /><br />Sən də yoxsan…<br />Soyuqsan…<br />Bu da sonum, sonluğum-<br /><br />Şəhər məni əritdi-<br />Gedirəm… uzaqlara<br />Orda yağan yağışlar<br />Orda doğan günəşlər<br />Bəlkə məni kiritdi.<br /><br />Bəlkə…<br />Məni…<br />kiritdi…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5961441701449275670?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-82550384817916559672008-02-13T02:43:00.000+04:002008-02-13T02:44:00.644+04:00bizi tərk edən qadınlarla gedən<br />yalnız ümidlər deyil hər dəfəsində<br />sevişdiyimiz yerlər də yoxa çıxır<br /><br />hələ bu harasıdı?<br />balacam, pişiyim, sərçəm deyərdik…<br />dip-diri sözlər yoxa çıxar dilimizdən…<br /><br />eh, qadınlar yalnız qəlbimizdən deyil<br />coğrafiyamızdan<br />sözlüyümüzdəm gedər həm də…<br /><br />nə sevişməyə yerimiz qaldı<br />nə deməyə sözümüz…<br /><br />yox olmağın zamanı gəldi<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-8255038481791655967?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-36608526709798367362008-02-13T02:42:00.001+04:002008-02-13T02:42:56.483+04:00uşaq idim<br />siyib<br />qar üzərində qonşu qızının adını yazardım<br />hərdən də yaz günlərində<br />bahar qoxuyan kənd yollarına<br /><br />gənc idim<br />sevdiyim qızların adını<br />divarlara çizərdim<br />ağaclara<br />kitablara<br />ya da ucuz kafelərin<br />kasıb masalarına<br /><br />əllərim utanardı…<br /><br />indi qocayam, qoca<br />tərk etdiyim qadınların<br />adını tüpürürəm yalnız<br />xatirələrin üzünə<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-3660852670979836736?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-20310993333546618212008-02-13T02:41:00.000+04:002008-02-13T02:42:23.928+04:00sevmirsən sevmə<br />daha yuxularıma girib<br />ujas filmlər niyə göstərirsən<br /><br />sən gedəli onsuz da<br />televizorum xarab olub<br />mırıq dişləriylə sirk göstərən<br />məmiş kişi də öldü<br />son günlər isə yenə kəskin düşüb<br />Nyü-York birjasında<br />Bir azərbaycanlının dəyəri<br /><br />cəhənnəmə ki<br />sevmirsən sevmə<br />daha rəqsanənin mahnısına oynamağın nəydi<br /><br />bu da ilk bahar yağışı<br />havalar küçələr qəzet köşkləri<br />araq qoxuyur<br />adamlar evə tələsmir<br />adamlar darıxır<br />sən də sevmirsən sevmə<br />daha ayaqqabım niyə su buraxır<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-2031099333354661821?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-69423460820372807552008-02-13T02:40:00.002+04:002008-02-13T02:41:37.761+04:00sən susduğun yerlərdəyəm<br />sən tərk etdiyin köşələrdə<br />salam vermədiyin<br />üzünü heç görmədiyin adamlarla bir aradayam<br />sən vurduğun yaradayam<br />ağaclar həmən deyil<br />quşlar həmən deyil<br />sən dinləmədiyin nəğmələrdəyəm<br />sən gəlmədiyin<br />sən getmədiyin oradayam<br />azmışam məni tapmadığın yerlərdə<br />səsini versən yetər amma<br />əlini uzatsan yetər amma<br />gəl, şeytanım, gəl,<br />buradayam, buradayam!!!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-6942346082037280755?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-70392131315758555692008-02-13T02:40:00.001+04:002008-02-13T02:40:49.357+04:00küçə hər şeyi bilir<br />küçə heç nəyi bağışlamır<br />üzünü zirzəmilərdə<br />tinlərdə açır bizə həyat<br />üzə çıxır<br />hə, qardaşım,<br />orda ki qan dizə çıxır<br />orda ki bir-birinin qanına susayır adamlar<br />həyat var deməli<br />həyat var deməli həyatın yoxa çıxdığı yerdə<br />üzünü aç<br />indi ki sən də gəldin aramıza<br />sən də gəldin hər şeyi bilən gecəyə<br />üzünü aç<br />gecə hər şeyi bilir<br />gecə heç nəyi bağışlamır<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7039213131575855569?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-59809303236869668242008-02-13T02:39:00.000+04:002008-02-13T02:40:04.780+04:00bizlər ağlamaqçün doğulmamışdıq<br />nələr yapdılar nələr yapdılar<br />ağlatdılar<br /><br />silah çiyinlərimiz atılmağa hazır<br /><br />bizlər yıxılmaqçün doğulmamışdıq<br />necə yıxdılar necə yıxdılar<br />uçuq divarlara sıxdılar<br /><br />bizlər sevilməkçün doğulmuşduq<br />sevmədilər<br /><br />yaşamaqçün doğulmuşduq<br />qıymadılar<br /><br />offff offf<br />bizi öldürməkdən doymadılar<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-5980930323686966824?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-39330630494697273392008-02-13T02:34:00.000+04:002008-02-13T02:35:20.499+04:00<strong>"Mədəniyyət" qəzeti, 8 fevral 2008.</strong><br /><br />Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin mətbu orqanı “Mədəniyyət” qəzeti www.kultaz.com- mədəniyyət saytının rəhbəri Zahir Əzəmətlə müsahibə dərc edib. Müsahibəni diqqətinizə təqdim edirik.<br /><br /><strong>- Ötən ilin ortalarında Azərbaycan internet məkanında ilk mədəniyyət portalının əsasını qoydunuz. Sizcə layihə uğurlu alındımı?</strong><br /><br />- Məncə uğurlu alındı. Azərbaycanda internet istifadəçilərinin sayı sürətlə artır. Bunun qarşılığında isə milli internet məkanında anadilli mənbələrin sayı çox azdır. Xüsusən, mədəniyyət sahəsində ciddi boşluq var. Halbuki digər postsovet ölkələrində təkcə mədəniyyətə və ədəbiyyata aid saytların sayı yüzlərlədir. Kultaz-ı yaradanda uğurlu layihə olacağına əmin idim və gözləntilərim özünü doğrultdu. Hazırda saytımız günlük internet qəzet kimi fəlaiyyət göstərir, sabit oxucu auditoriyası var. Hər gün Azərbaycanda və dünyada baş verən ən maraqlı mədəniyyət hadisələrini oxucularımızın diqqətinə çatdırırıq. Ədəbiyyat, teatr, kino, müsuqi, foqtoqrafiya, rəssamlıqla bağlı maraqlı yazılar, müsahibələr, araşdırmalar təqdim edirik. Əgər gün ərzində 400-500 insan informasiya əldə etmək üçün saytımıza baş vurursa, bu, Azərbaycan reallığında ciddi rəqəmdir. Kultaz maarifləndirmə işini görür əslində. Saytımızın Kitab blogunda yüzə yaxın müəllifin əsərlərindən ibarət elektron kitabxana fəaliyyət göstərir. Yeni çıxan kitablarla bağlı xəbərlər verir, onların təbliğatını qurur, satışına yardım edirik. Eyni məqsədlə saytın Fəlsəfə blogunu da qurmuşuq. Bütün bunlar Azərbaycan internet məkanı üçün yeni hadisələrdir. <br /><br /><strong>- Bir çoxları interneti "kitabın düşməni" adlandırır. Deyirlər ki, gənclər kitab oxumağı deyil, interneti seçirlər</strong><br /><br />- Doğru yanaşma deyil. İnternetin vətəni olan ABŞ kitab oxuma göstəricilərinə görə, dünyada birincidir. Texnologiyanın yüksək inkişaf etdiyi digər Qərb ölkələrində də bu faiz xeyli yüksəkdir. Sadəcə, bayaq dediyim kimi, Azərbaycanda internet istifadəçisi üçün anadilli ciddi mənbələr yox dərəcəsindədir. Əksinə, internetin imkanlarından istifadə edərək, kitabı, mədəniyyəti təbliğ etmək olar. Necə ki, biz bunu edir və nəticəsini də görürük. “Azərbaycanda kitab niyə az oxunur” sualının isə cavabı başqadır. Bu, artıq başqa söhbətin mövzusudur. <br /><strong><br />- Sizin kimi başqa saytlar da varmı?</strong><br /><br />- Az da olsa var. Bizdən az sonra www.lit.az - ədəbiyyat saytı fəaliyyətə başladı. Çox peşəkar saytdır. Biz dərhal onlara dəstək verdik, az sonra daimi əməkdaşlıq haqqında müqavilə də imzaladıq. Lit.az heç bir ədəbi quruma və qruplaşmaya daxil olmadan yalnız ciddi ədəbiyyatın təbliği ilə məşğuldur. Qısa zaman ərzində sanballı arxiv yarada bilib. Artıq bu saytın da zəngin elektron kitabxanası var. Əməkdaşlığımızın nəticəsi olaraq, bu günlərdə birlikdə "Nəsimi" Milli Ədəbiyyat Müsabiqəsi təsis etdik. Müsabiqə il uzunu iki mərhələdə keçirilir. Birinci mərhələdə yeni imzaların, gənc istedadların üzə çıxarılması və dəyərləndirilməsi aparılacaq, ikinci mərhələdə isə il boyu Azərbaycanda çap olunan ən yaxşı kitablar seçiləcək. Qaliblərin şəxsi saytları qurulacaq və qiymətli hədiyyələrlə təltif olunacaq. Onu da bildirim ki, qiymətləndirməni 5 nəfərlik nüfuzlu və peşəkar münsif həyata keçirəcək. Azərbaycanda bu miqyasda müstəqil ədəbi mükafatın təsis edilməsi ilk dəfədir. Fürsətdən istifadə edib, bildirim ki, müsabiqə haqqında əlavə məlumat üçün kultaz.com-a və lit.az- a baş vurmaq kifayətdir. Hər iki saytda müsabiqə haqqında ayrıca bloglar fəaliyyət göstərir. Orada şərtlərlə tanış olmaq mümkündür. İndidən müsabiqə haqqında xoş rəylər alırıq. Bir oxucumuzun sözüylə desək, artıq Azərbaycanın da öz "Nobel"i var.<br /><br /><strong>- İnternet saytları əsasən əldə etdikləri reklam hesabına özlərini maliyyələşdirir. Bəs Kultaz?</strong><br /><br />- Təssüf ki, Azərbaycanda nə reklam bazarı, nə də milli burjuaziya hələ arzu olunan səviyyədə deyil. Ona görə də saytı yalnız öz şəxsi vəsaitimlə saxlamağa çalışıram. Əlbəttə, reklam əldə edə bilsəydik, işimizi daha yüksək səviyyədə qura bilər, sanballı kollektiv qurardıq. Hazırda isə saytın kollektivi yoxdur, yalnız mənim əməyim hesabına fəaliyyət göstərir. Çətin olsa da, sevdiyim işdir, peşiman deyiləm. İnanıram ki, gələcəkdə reklam da olacaq. Olmasa belə, Kultaz fəaliyyətini dayandırmayacaq. Məqsədimiz mədəniyyətə xidmət etməkdir, gəlir götürmək yox. Ümumiyyəylə, yaxşı olardı ki, dövlət bu kimi layihələr üçün tender elan edərək, ən yaxşılarına qrant ayırardı. Bu, ümumiişin xeyrinə olardı.<br /><br /><strong>- İnternetlə bağlı daha hansı layihələriniz var?</strong><br /><br />- Yaxınlarda lit.az-la birlikdə daha bir neçə maraqlı layihəni başlamaq fikrindəyik. İstəyirik ki, rus və ingilis dillərində Azərbaycan ədəbiyyat saytlarını yaradaq, yazarlarımızı, ədəbiyyatımızı, mədəniyyətimizi xaricdə təbliğ edək, başqa ölkələrin nəşriyyatları ilə əlaqə yaradaq. İnanıram ki, bu layihəmiz də uğurlu alınacaq.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-3933063049469727339?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-65478948882778995482008-02-13T02:31:00.001+04:002008-02-13T02:32:36.472+04:00Sıradan boy verməyən adi günlərin birində Əhməd "mənim də dövlətim olsun" dedi. <br /> Əhmədin dövləti oldu.<br /> Parlamentim, prezidentim olsun istədi, o da oldu.<br /> Əhməd bunları niyə istədi? <br /> Ona görə ki, dövlətin ona ayaqda durmaqda yardımçı olacağını düşünürdü. Çünki bütün normal ölkələrdə beləydi.<br /> Ona görə istədi ki, dövlət Əhmədin, Məmmədin, İmamverdinin, Fatmanisənin orda-burda başlı-başına yaşamasını deyil, birlikdə millətləşməsini təmin edəcək, onların müdafiəçisinə çevriləcəkdi. Çünki oxuduğu kitablarda belə yazılmışdı.<br /> Düşünürdü ki, yaşamı daha da asanlaşacaq, insanca ömür sürmək imkanı qazanacaq. <br /> Oldumu? Olmadı!<br /> Əhməd dövləti qurdu, amma bir də ayıldı ki, bu dövlətin ona dəxli yoxdur. Gördü ki, dövlət ona yardım etmək əvəzinə, hər addımda mane olur. Küçədə, iş yerində, toplumda rüşvət kimi, bürokratiya kimi onun qarşısına çıxıb, inkişaf etməyə, qol-qanad açmağa imkan vermir. <br /> Əhməd çaşıb qaldı. <br /> Onun işıq umduğu bütün deşiklərə dövlət barmaq tıxamışdı. <br /> Əhmədin parlamenti necə oldu? Seçdiyi, səs verdiyi adamlar hardasa qutuların dibinə yapışıb, çıxmadılar. Əvəzində seçki qutuları Ələddinin sehirli lampası kimi əcaib cinlər buraxdı. Amma Ələddinin cinindən fərqli olaraq, bu biriləri Əhmədin üç arzusunu belə, həyata keçirmək istəmədilər. <br /> Ölkənin bütün divarlarına iri şüarlar asıldı: "Arzulamaq qadağandır!"<br /> Əhmədin prezidenti isə uzaq buludlar kimi əl-yetməz, ün-yetməz bir yerdə idi. Nə onun səsini, nə zarıltısını eşidir, nə də dərdini duyurdu.<br /> Əhməd uşaq deyildi, insanca yaşamaq imkanlarının günü-gündən tükəndiyini aydın görürdü.<br /> Toplumun hər tərəfindən çəkilib, öz içinə sığındı. Arzulamaq qadağan olunsa da, evinin yoxsul divarları arasında, kasıb mətbəx masasına söykənib içində arzular, xəyallar qururdu. <br /> Arzu edirdi ki, dövlət onun istədiyi kimi olsun. İnsanların həyatına daha az müdaxilə edən bir dövlətin xəyalını qururdu. Bu xəyallar ona bir müddət güc verdi. Yenidən gözlərinə işıq gəldiyini, qəlbinin ehtirasla çağladığını duyurdu. <br /> Bir neçə dəfə küçəyə çıxıb bağırdı: "Mən arzulayıram! Mən düşünürəm!".<br /> Əhmədi həbs etdilər. İllər keçdi. Əhməd qocaldı. Onun daha təhlükəli olmadığını görüb, qapıları açıb buraxdılar. <br /> Əhməd artıq saç-saqqalı ağarmış bir qocaydı. Küçələrə çıxıb, yanıldığını ucadan söyləməyə nə taqəti, nə də gücü qalmışdı. Duyduqlarını, xəyalında yaşadıqlarını kağıza köçürməyə başladı. Bir də ayıldı ki, yazdıqları yaman çoxalıb, qəlbi və evinin taxta döşəməsi bu ağırlıqdan cırıldayır. <br /> Sıradan boy verməyən adi günlərin birində Əhməd yazdıqlarını qoltuğuna vurub, insanlar arasında paylamağa başladı.<br /> Əhmədi yenə həbs etdilər. Bu həbslə divarlarda daha bir şüar da peyda oldu: "Yazmaq qadağandır!"<br /> Daha bir neçə il keçdi. Əhməd həbsxanada o qədər qocaldı ki, əlləri, dizləri əsməyə başladı. Əli qələm tutmurdu. Onun daha heç nə yaza bilməyəcəyindən əmin olub buraxdılar. <br /> İndi Əhmədin evi də yoxdur. İkinci dəfə həbs olunanda uçuq-sökük evini də müsadirə edərək sökmüş, yerində 16 mərtəbəli bina tikmişdilər. Əhməd küçədə yatır. Daha doğrusu dənizkənarı parkda- üzü neft buruqlarına sarı.<br /> Artıq ömrünün sona çatdığını anlayır. Amma ölməkdən qorxur Əhməd. Qorxur ki, dərhal divarlarda daha bir şüar peyda olacaq: "Ölmək qadağandır!" Onda insanlar necə qurtulacaq bu sonu görünməyən əzabdan?<br /> Bəs Əhməd nə etsin?<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-6547894888277899548?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-6295928858702317082008-02-13T02:29:00.002+04:002008-02-13T02:30:50.672+04:00<strong>Aman, aman, Konstitusiya, ay aman!</strong> <br /><br /> Bir zamanlar Avropada konstitusiyalı respublika qurmaq üçün nə qədər qanlar axıdıldı. Bəlkə də buna görədir ki, bu ölkələrdə konstitusiyada yazılanlar kağız üzərində qalmadı- onların həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrildi, insanca yaşamalarına təməl oldu və nəticədə Avropa bu günkü səviyyəsinə çatdı.<br /> 1991-ci ildə müstəqilliyini əldə edən Azərbaycanın 4 il sonra qəbul etdiyi Konstitusiya da yetərincə demokratikdir. Amma... kağız üzərində! Hətta prezidentlərimiz əl basıb and içməklə, Anayasaya nə qədər müqəddəslik donu geyindirməyə çalışsalar da, yenə olmadı. Anayasa nə masaüstü kitabımıza, nə həyatımızın ayrılmaz hissəsinə, nə də hər addımbaşı pozulan hüquqlarımızın təminatçısına çevrildi. Çünki konstitusion hüquqlarımızı qoruyacaqlarına and içənlər bunu etmədilər. Azərbaycan vətəndaşı özünü qanunun və hüququn himayəsində hiss etmədi. Bütün qapıların rüşvətlə açılması, iqtisadi imkanların monopoliyaya alınması, siyasi, sosial, mənəvi və fiziki basqıların adi hala çevrilməsi və s. sonucda məmuru qanundan, hüquqdan üstün etdi. Bütün bunları hər gün həyatında yaşayan sadə vətəndaşın Anayasaya münasibətini şərh etməyə məncə ehtiyac yoxdur.<br /> Bu qanunsuzluğun, hüquqsuzluğun hansı sonuclara gətirib çıxaracağını isə təsəvvür eləmək çətindir. <br /> Konstitusiya işləmir, qanunlar, məhkəmələr, rəsmi idarələr işləmir, neft pulları oğurlanır, təhsil və səhiyyə korrupsiya içindədir, siyasi və iqtisadi azadlıq yox dərəcəsindədir, ölkə iriçaplı məmurlar arasında dədəmalı kimi bölüşdürülüb. Ən maraqlısı odur ki, ölkəni yazılı qanunlar, hüquqlarla deyil, şifahi tapşırıqlar, pərdəarxası söhbətlərlə idarə edirlər. Bir sözlə, Azərbaycanı həmişə olduğu kimi yenə FOLKLOR idarə edir. <br /> Hər hansı bayatı, qoşma və ya muğam Azərbaycan insanına onun hüquqlarından daha yaxın, daha doğmadır. <br /> Bu yerdə ağlıma ideya gəldi: bəlkə qanunlarımız qafiyəli şeirlə yazılsın? Bəlkə qanunlarımıza musiqi bəstələnsin? Bəlkə elə buna görədir ki, bir çox nazirlərimiz hətta həvəskar bəstəkarlıqla məşğuldur. Axı onların içindən gələn budur! Bəlkə elə buna görədir ki, xalq bəstəkar Kamalı, nazir Kəmaləddindən daha çox sevir!<br /> Niyə də olmasın! Təsəvvür edin ki, məsələn, vergi məcəlləsini, təhsil qanununu Kamalın bəstəsində, Aygün Kazımovanın ifasında “ATV-Maqazin”də dinləyirik! Məncə, musiqili qanunlar bu xalqın sümüyünə düşərdi. Hələ üstəlik toylarda əl qaldırıb süzərdilər də bu mahnılara. <br /> Qətiyyən zarafat eləmirəm, əksinə, xeyli ciddiyəm. Nə yolla olursa-olsun, vəziyyət dəyişməlidir. Əgər bunu musiqili qanunlar edəcəksə, qoy olsun.<br /> Yaxınlarda Gürcüstanın patriarxı ölkəsində konstitusiyalı monarxiya qurmaq təklifi ilə çıxış etdi. Geniş rezonansa səbəb olan bu təklifi yalnız son hadisələr gündəmdən çıxardı. Yadıma düşür ki, bir neçə il öncə jurnalist İlqar Əlfioğlu da Azərbaycanda konstitusiyalı monarxiya qurmaq təklifi vermişdi. O zaman bu təklifdən əsəbiləşsəm də, indi baxıb görürəm ki, əslində normal təklif imiş. Qoy hakimiyyət elə varisliklə biri-birinə ötürülsün. Necə ki, ötürülür. Amma ölkəni Nazirlər Kabineti və parlament idarə etsin. İngiltərədə, Norveçdə, İspaniyada, İsveçdə və s. Avropa ölkələrində olduğu kimi. Amma yox. Qorxuram ki, biz əsl şərqli kimi davranacaq, ərəb variantına gedib çıxacağıq. Yaxşısı budur musiqili qanunlar üzərində düşünək. Ağlabatanı elə budur, vallah.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-629592885870231708?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-44442615717853914052008-02-13T02:29:00.001+04:002008-02-13T02:29:54.004+04:00Bir neçə il bundan əvvəl internetdə təsadüfən bir adamla tanış oldum. "Suri-Baba" nikiylə (təxəllüsüylə) yazan həmin maraqlı adamla bu günə qədər də yazışmalarımız, mesengerlə canlı söhbətlərimiz davam edir. Fərqli fikirləri, hər məsələyə özünə görə yanaşması var. Onun fəlsəfəsi haradasa Dostoyevski estetikasıyla səsləşir: Dünyanı sevgi, daha doğrusu, sevişmə xilas edəcək!<br /> Adam deyir ki, bir çox dövlətlərin, dövlət başçılarının aqressiyasının səbəbi onların qadın kompleksi ilə bağlıdır. Sevişə bilməmələrinin hirsini xalqdan, digər dövlətlərdən çıxırlar. Deyir ki, gərək namizədləri seçkiyə buraxmazdan əvvəl seksopataloqa göstərəsən. Sağlam olanları seçəsən yalnız. Seçiləndən sonra isə onların gündəlik iş qrafikində sevişə bilmələri üçün bolluca vaxt nəzərdə tutasan. Yoxsa əvəzində xalqı zad eləyəcəklər.<br /> Sadə insanların da bolluca sevişməyə ehtiyacı var deyir: İnkişafın təməli sevgidir. İnsan sevəndə daha bol və daha xoş enerjiylə yüklənir, daha çox çalışır, daha az nifrət edir, hər kəsə sevgiylə yanaşır. Baxın, deyir, son vaxtlar Azərbaycan insanı sanki daimi depressiyadadır. Deyirəm, düzdür, hətta bir neçə gənc dostum tamam nifrətlə dolubdur, tez-tez ya ölkədən gedəcəklərini, ya da intihar edəcəklərini deyirlər. Aha, deyir. İmkan verin onlara bolluca sevişsinlər. Deyirəm, onda ölkədə əxlaqsızlıq baş alıb gedəcək, Cənubi Afrikada hamı bir-biriylə sevişirdi deyə, ölkənin yarıdan çoxu SPİD-ə yoluxdu. Hansı əxlaqsızlıq? - deyir,- Onsuz da Azərbaycanda əxlaqdan əsər-əlamət qalmayıb, rüşvət almaq, rüşvət vermək, yaltaqlıq, yalan danışmaq, zülmə boyun əymək, susmaq əxlaqsızlıq deyilmi? Deyir, sən Cənubi Afrikaya baxma, onlarınkı sevgiylə məşğul olmaq deyildi, optovoy idi, axı mən demirəm ki, hamı bir-biriylə sevişsin, hamının 50 sevgilisi olsun, deyirəm ki, birini sevin, amma ona yetərincə zaman ayırın, onunla heç bir kompleksə qapılmadan sevişin, məşuqənizlə yox, arvadınızla, ərinizlə, sevgilinizlə azad olun. <br /> Suri_Baba onu da deyir ki, Azərbaycan kimi ölkələrdə televiziyaya yalnız reklamları seyr etmək üçün baxmaq lazımdır. Çünki reklamlar həmin ölkə barəsində istənilən qəzetdən, kitabdan, verilişdən daha çox və daha dəqiq informasiya verir. Deyirəm necə? Deyir, bizim reklamlara bax, şadlıq sarayları, makaron və kolbasa məmulatları, mobil operatorlar və s. Deyirəm, noolsun? Deyir ki, şadlıq saraylarının reklamı o deməkdir ki, bu xalqın işi-gücü yeyib-içmək, qarın bəsləməkdir, kolbasa və makaron isə bu xalqın ciddi istehsal sahələri fikirləşməyə beyni yoxdur anlamına gəlir, həm də bu, təhsilin, iqtisadiyyatın səviyyə göstəricisidir, mobil operatorların 24 saat davam edən reklamları isə xalqın nə qədər çənədən boş olduğunu və əlindən bir iş gəlmədiyini, vaxtını qeybətlə keçirdiyini sübut edir. Deyir, ona görə də mən heç bir kitab oxumuram, qəzet almıram, verilişlərə baxmıram. Yalnız reklamlar. Reklamlar bitəndən sonra isə...<br /> Necə deyərlər, reklamlar bitdi, seksə davam...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-4444261571785391405?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-45923524607300649502008-02-13T02:27:00.000+04:002008-02-13T02:28:16.300+04:00<strong>Və ya FLASHMOB nədir?</strong><br /> <br /> <strong> I Kadr</strong><br /> <br /> Yaşadığın binanın ətrafını şəhər meri hansısa tikinti şirkətinə satıb. Yeni “qonaqlar” bir günün içində oradakı ağacları qırıb töküblər. Ətraf keçəlləşib. Bu dazlaşmanın təkcə sənin və sizin binanın başına gəlmədiyini bilirsən, ona görə də əsəbini boğmağa çalışırsan. Həm də düşünürsən: “Tək nə edə bilərəm ki? Onsuz da şikayətimə baxan olmayacaq. Hələ işdən də qovarlar. Gəl sonra ailəni dolandır...” Bu kimi fikirlərlə işə gedir, içində ani doğulmuş etirazı yerindəcə boğursan. Bir neçə gün belə keçir, artıq vəziyyətlə barışırsan. Hətta az qala düşünməyə başlayırsan ki, bəlkə də belə daha yaxşıdır, ətraf daha aydın seçilir və s.<br /> Bir neçə gün sonra yenə blokdan çıxanda birdən gözün kəsilmiş ağacların yerində asfalt səkiyə təbaşirlə çəkilmiş ağac şəkillərinə sataşır. Heç nə anlamırsan. Bu nədir? Bunu kim edib? Çaşıb qalırsan. Avtobus dayanacağına qədər getdiyin yol boyunca eyni mənzərənin şahidi olursan. Səki boyu müxtəlif yerlərdə gah ağac, gah oturacaq şəkilləri. Bu şəkillər yadına kriminal verilişlərdə və filmlərdə gördüyün bir səhnəni salır: qətl hadisəsi baş vermiş yerdə meyitin düşdüyü vəziyyəti təbaşirlə belə cızırlar.<br /> ... Həmin gün iş yoldaşları da şəhərin müxtəlif yerlərində eyni mənzərənin şahidi olduqlarını danışacaqlar sənə...<br /> <br /> <strong>II Kadr</strong> <br /> <br /> Eyni gündə şəhərin müxtəlif yerlərində “Qazel” və avtobusların ilk dayanacağından marşurutlara özünə qara karandaşla bığ qoymuş, ağ köynəyinə qırmızı qalustuk şəkli çəkmiş, üzünə çox ciddi və fəlsəfi ifadə almış gənclər minir, boş yerlərdə oturur, yol boyu heç kim üçün ayağa qalxmır, bir-birini tanımırlarmış kimi davranır, deyinə-deyinə bir-bir dayanacaqlarda düşür və yollarına davam edirlər. <br /> <br /> <strong> Oyun necə başladı?</strong><br /> <br /> Hər şey 2002-ci ilin oktyabrında ABŞ sosioloqu Hovard Reynqoldun “Ağıllı kütlə: növbəti sosial inqilab” (Smart Mobs: The Next Social Revolution) kitabının nəşri ilə başladı. Kitabda müəllif peyğəmbərcəsinə yeni çağ insanının təşkilatlanma üçün yeni kommunikasiya texnologiyalarından (məsələn, internet, mobil telefon və s.) istifadə edəcəyini xəbər verirdi. Beləliklə, “ağıllı kütlə” - smartmob anlayışı yarandı ki, bu da flashmob və bu kimi aksiyaların inkişafında əsas amilə çevrildi. <br /> 2003-cü ilin iyununda San-Fransiskodan olan Rob Zazueta Reynqoldun kitabını oxuduqdan sonra flocksmart.com adlı sayt yaradır və “ağıllı kütlə” texnologiyasına əsaslanmış əyləncə xarakterli aksiyalar təşkil etməyə çalışır. <br /> İlk flashmob 2003-cü ilin iyununda Nyu-Yorkda qeydə alınır, amma bu, baş tutmamış aksiya hesab olunur. Çünki haradansa xəbər tutan polis buna mane olur. Amma təşkilatçılar 17 iyuna təyin etdikləri aksiyada bu problemdən yayınmağı bacarır və tarixə yeni səhifə yazırlar. Bu aksiyada təxminən 200-ə yaxın insan iştirak edir. Onlar “Macys” univermağının mebel şöbəsində çox bahalı bir xalçanın ətrafına toplaşaraq satıcıya, Nyu-Yorkda hansısa “şəhərətrafı kommunanın anbarında” birgə yaşadıqlarını və bu “Sevgi xalçası”nı almaq üçün gəldiklərini söyləyirlər. <br /> Bu absurd aksiyanın effekti gözlənildiyindən də güclü olur. Artıq bir neçə gündən sonra anoloji aksiyalar bütün Amerika və Avropanı bürüyür. İki aydan sonra bu texnologiya keçmiş SSRİ respublikalarına da yol açır. Həmin ilin 16 avqustunda eyni anda Peterburq və Moskva dəmiryol vağzalına gələn bir qrup gənc əllərində anlaşılmayan sözlər yazılmış kağızlar tutaraq, qatardan düşənləri qarşılamağa gedirlər. Həmin gün Ukraynanın Kiyev və Dnepropetrovsk şəhərlərində də anoloji aksiyalar keçirilir. Bununla da MDB ərazisində flashmob öz inkişaf yoluna qədəm qoyur.<br /> <br /> <strong> Absurdun təntənəsi </strong><br /> <br /> Reynqoldun kitabı Azərbaycan dilinə tərcümə edilməsə də, onu internetdən rus dilində tapmaq asandır. Amma bu kitabı oxumaq hələ hər şey demək deyil. Çünki praktiki olaraq Zazueta tərəfindən əsası qoyulan Flashmob aksiyaları bu bir neçə il ərzində o qədər sürətlə inkişaf edib ki, artıq çoxdan öz klassik anlamından uzaqlaşıb. Bununla belə, bütün bu aksiyaların məğzində “ağıllı kütlə” - smartmob ideyası dayandığına görə kitabı oxumağınız məsləhətdir. İlkin fəlsəfəsini anlamaq üçün “klassik flashmob”un da nə olduğunu nəzərdən keçirək.<br /> Flashmob (ingiliscədən tərcümədə "ani kütlə") - əvvəlcədən planlaşdırılan kütləvi aksiyadır, aksiya zamanı bir qrup insan (mobber) qəfildən ictimai yerdə peyda olur, bir neçə dəqiqə ərzində ciddi görkəmlərini pozmadan öncədən planlaşdırdıqları absurd ssenarini həyata keçirir, sonra isə heç nə olmamış kimi hərəsi bir tərəfə dağılışır. Əlbəttə, buna qədər polis onları maşına doldurub, bölməyə aparmayacaqsa... <br /> Flashmob-un psixoloji prinsipi mobberlərin absurd, anlaşılmaz situasiya yaratmasındadır. Bununla belə, onlar özlərini elə aparırlar ki, sanki bu vəziyyət onların normal və təbii hallarıdır: üzlərinə ciddi ifadə alır, heç birisi gülmür, sağlam və soyuq ağılla nə etdiklərinin fərqində olurlar.<br /> Flashmob təsadüfi tamaşaçılara hesablanmış, onlarda rəngarəng duyğular və maraq yaradan, bəzən isə hətta prosesə qatılmaq, müdaxilə etmək həvəsi oyadan göstəridir.<br /> Flashmob-un ideologiyasını sadəcə bir cümlə ilə ifadə etməyə çalışsaq, belə demək olar: “Flashmob- dinin, siyasətin, iqtisadiyyatın fövqündədir”. Bu ideologiya Flashmobu xarici faktorların təsirindən qorumağa imkan verir, başqalarının ondan şəxsi məqsədlər üçün istifadə etməsinin qarşısını alır. <br /> İdeal Flashmob ssenarisi absurd, sirli və maraqlı olmalı, heç bir halda gülüş doğurmamalıdır. Mobberlər birmənalı şəkildə qanunu pozmamalıdır. Sadəcə, nəsə mənasız və absurd bir işi, bunda sanki bir məna varmış kimi yerinə yetirməlidir. Sonucda təsadüfi izləyicilər hər şeyi ciddi qəbul edir, özündən asılı olmayaraq gördüklərində məna axtarmağa başlayırlar. Onlarda maraq, həyacan, anlaşılmazlıq hissi və hətta şəxsi müdaxilə həvəsi oyanır. Ona görə də flashmob gərəkli sərhədləri aşmadan, haradasa beş dəqiqədən artıq sürməməlidir. Yoxsa gülüş doğuraraq effektini itirə bilər.<br /> Bu tip aksiyalar tamamilə könüllü xarakter daşıyır, orada iştiraka görə pul ödəmək və almaq olmaz. Hətta eyni aksiyanın iştirakçıları fərqli məqsədlər güdə bilər. Bu məqsədləri aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar: <br /> - əylənmək; <br /> - qəlibləşmiş sərt ictimai davranışlara qarşı protest; <br /> - ictimai davranış stereotiplərindən özünü azad hiss etmək; <br /> - ətrafdakılarda təsir oyatmaq; <br /> - özünəinam (“Görəsən, kompleksim yoxdu ki?»); <br /> - nəsə kəskin bir hiss yaşamağı sınamaq; <br /> - ümumi işə bağlılığını hiss etmək; <br /> - qrup halındakı psixoterapiyaya bənzər bir effekt almaq; <br /> Flashmob-un bir sıra tipik qaydaları var, onlardan vacib olanları nəzərdən keçirək: <br /> - Təyin olunan aksiya yerinə əvvəlcədən diqqət cəlb etməməli, aksiyaya qədər ora toplaşmamalı; hamı aksiyaya eyni anda başlayıb, eyni anda bitirməli; aksiyadan sonra dərhal dağılışmalı və özünü heç nə olmamış kimi aparmalı; <br /> -Ssenari ətrafdakılarda absurd və sirli təəssürat oyatmalıdır; <br /> - Təsadüfi izləyicilərdə aqressiya oyatmamalı; qanunları pozmamalı, ətrafı zibilləməməli;<br /> - Ciddi olmalı; <br /> Hüquq mühafizə orqanları ilə hər hansı konfliktdən qaçmaq üçün də bəzi uyğun məsləhətlər var: <br /> - Şəxsiyyət vəsiqəsini özünlə götürməli;<br /> - Bununla belə, polis səni saxlasa, hər kəsin özünə cavabdeh olduğunu unutmamalı, aksiyada iştirak etdiyini qəti şəkildə danmalı, orada təsadüfən olduğunu söyləməli. <br /> <br /><strong> Yaradıcı münasibət</strong><br /> <br /> Yuxarıda sadaladıqlarımız birmənalı şəkildə “Klassik Flashmob” aksiyalara aiddir. Qeyd etdiyim kimi, ilkin mərhələdə absurd əyləncə xarakteri daşıyan “smartmob” aksiyalar artıq çoxdan sosial və siyasi vurğu əldə ediblər (politmob və ya sosiomob). Smartmob sürətlə müxtəlif formalar almağa başlayıb ki, buna əsaslanaraq, formalaşma prosesinin hələ də davam etdiyini söyləmək olar. <br /> Bu kimi aksiyalardan daha bir neçəsini nəzərdən keçirək:<br /> - X-mob: bu, “gizlin” aksiyadır. Bu zaman iştirakçının obrazı əriyib-itir. Sanki bu, aksiya yox, iştirakçının gündəlik həyat tərzidir. Çox zaman təklikdə həyata keçirilir. Məsələn, yerə düşən zibili götürüb qutuya atmaq, mağazadan çek tələb etmək və s. <br /> - İ-mob: bu, internet aksiyaların ümumi adıdır. Məsələn, bu ilin enerji tariflərinin qaldırılmasına etiraz olaraq yaranan susmayaq.biz saytının başladığı kampaniya.<br /> - Art mob: Bu aksiyalar bədii xarakter daşıyır. Dalğanın bu yaxınlarda gerçəkləşdirdiyi Açıq Hava Teatrını yadımıza salaq. <br /> - L-mob (long-mob): öncədən mobberlərin aralarında razılaşdırdıqları, amma hər kəsin sərbəst olaraq istənilən yerdə və istənilən vaxtda yerinə yetirə biləcəyi aksiyadır. Bu mənada uzunmüddətli də ola bilər. <br /> - Small mob: “Hər gün aksiya!” prinsipi ilə gündəlik həyat tonusunu yüksəltmək üçündür. Məsələn, belə bir aksiya keçirilə bilər: İstənilən metro qatarının ikinci vaqonuna yalnız gənclər minsin. İdeal variantda günün birində bu ideya yayıla bilər və sən vaqona minəndə deyingən dayılar və xalalarla deyil, səninlə eyni aurada olan gənclərlə rastlaşacaqsan.<br /> - Bookcrossing (Küçə kitabları): artıq qlobal hərəkata çevrilmiş bir aksiyadır. “Dünyanı kitabxanaya döndərək” və ya “Evdəki kitablara azadlıq verək” şüarlarıyla keçirilən bu aksiyanın mahiyyəti budur ki, iştirakçılar bilərəkdən kitabları ictimai yerlərdə “unudur”, bununla onun “yaxşı əl”ə düşəcəyinə ümid edir. Kitabın içində yapışdırılmış məxsusi qeyddə bildirilir ki, onu tapan adam oxuyandan sonra yenə eyni qaydada kitabı başqası üçün “unutmalıdır”. <br /> - Farshing- ekstremal və psixoloji xarakter daşıyır, ətrafdakılara yox, iştirakçılara hesablanıb. Məqsəd bütün gündəlik kompleks və sərhədləri, etik, sosial çərçivələri aşmaq, özünə qalib gəlməkdir.<br /> - Date-mob; mob-hause; mob-oyun və s. <br /> <br /> <strong> Azərbaycanda yeni nəfəs</strong><br /> <br /> 2005-ci il parlament seçkilərindən sonra Azərbaycanda hakimiyyət müxalifətin bütün mübarizə metodlarını sıradan çıxarıb. Mitinqlərə, nümayişlərə icazə verilmir, mətbuat daimi basqı altındadır, televiziyaya çıxmağa qadağa qoyulub və s. Yeni texnologiyalardan xəbərsiz olan müxalifət düşərgəsi yaranan situasiyada fərqli heç bir addım ata bilmədiyinə görə tədricən siyasi səhnədə əriyib-itməkdə, sadə vətəndaşlarda isə kəskin pessimizm yaranmaqdadır. Belə bir məqamda Dalğa Gənclər Hərəkatının son zamanlar sürəkli olaraq “smartmob” texnologiyasından istifadə etməsi cəmiyyətə yenidən bir təravət və ümid aşıladı. Tutqun səmada ildırım effekti verən bu aksiyalar günü bu gün də davam etməkdədir. Artıq siyasi düşərgə də tez-tez “smart-mob” texnologiyasına müraciət etməkdədir. Amma fikrimcə, toplumu və situasiyanı dəyişmək üçün yalnız polit-moblar yetərli deyil, klassik flashmob-a da tez-tez müraciət edilməli və onun gənclər arasında ən yayğın texnologiya çevrilməsinə nail olunmalıdır.<br /> Xatırladaq ki, Dalğaçılar bu texnologiyanın tətbiqinə 2005-ci ildən başlayıblar.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-4592352460730064950?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-28049298698619480342008-02-13T02:25:00.002+04:002008-02-13T02:26:20.249+04:00<strong> Ona inanmayan kafir, onu sevməyən yeziddir!</strong><br /> <br /> Toplum - abstrakt anlayış, mövcud olmayan varlıqdır. Vətən, millət, xalq, kütlə də həmçinin. <br /> Toplum haradasa səhər yataqdan duran, işə gedən və ya mətbəxdə eşələnən, sevən və ya sevilən, axşam əri və ya arvadıyla yatan birisi deyil. O, çörək yemir, su içmir, səs vermir, sevmir və nifrət eləmir. Gözlə görülən, əllə toxunulan deyil, odur ki, yaxasından tutub dartmaq, şapalaq vurmaq və ya tənbeh etmək barəsində düşünmək bir xəyaldır. Amma əsrlərdir filosoflardan, şairlərdən tutmuş sadə insanlara qədər hər kəs bu xəyalın dalınca qaçır. Nə etmək olar- bəşər övladı hələ də reallıqdan daha çox, öz xəyallarında mövcuddur. Çünki insanın xəyalı reallıqdan daha öndədir. İstənilən reallığa həmişə müqəddimə kimi bir xəyal mövcuddur. Bizim atdığımız addımlar soyuq və aydın reallığın deyil, qaranlıq, şirin xəyalımızın davamıdır. Toplum və bu kimi ümumiləşdirmələr də belə şirin xəyallardandır. Bu xəyallar bizi daha konkret və aydın olandan yayındırır, bizi məsuliyyətdən qoruyur. <br /> Bu, siyasətçilərin sevdiyi üslubdur. Konkret olanı- fərdi öz nitqlərinin qaranlıq dəhlizlərində azdırmaq onları xilas edir. Sənin evin yoxdur- onlar vətəndən danışır. Sən dolana bilmirsən, yoxsulluq qapında keşik çəkir- onlar iqtisadi sıçrayışdan lovğalanırlar. Sənin hüququn yoxdur- onlar millətin azadlığından dəm vururlar. Sən yuxu olan hansısa ümumi firavanlıq dumanında öz ayıq evsizliyini, işsizliyini, yoxsulluğunu yaşayırsan. Amma səsin çıxmır. Çünki artıq səni inandırıblar ki, «millət» firavandır, «xalq» razıdır, «vətən» sənin evindir, «toplum» isə zəngindir.<br /> Hökmdarlar öz hakimiyyətlərini bölüşməyi sevmirlər, amma sadə insanlar üçün bir sürü ümumiləşdirmələr uydururlar. Çünki hökmdar çox gözəl dərk edir ki, «kreslo təkdir, kreslodan başqa kreslo yoxdur», amma səni nağıla inandırır: «Hakimiyyət xalqa məxsusdur». Xalq hanı? Xalq kimdir? Bəlkə sənsən xalq? Sənin hakimiyyətin varmı? Sən hökm verə bilirsənmi? Bəlkə Xalq elə hökmdarın özüdür? Axı hakimiyyət yalnız ona məxsusdur! Deməli, xalq elə onun özüdür ki, var. Deməli, vətən onun bölünməyən, paylaşılmayan iqamətgahıdır, villaları, istirahət mərkəzləridir! Sən xalq deyilsən, Əhmədsən, İmamverdisən, Hüseynbalasan, Aynur, Fatma, Zibeydəsən, amma xalq deyilsən. Səni, qonşunu, qohumlarını, tanışlarını və küçədə, televizorda gördüklərini bir yerə toplayanda belə, yenə xalq deyilsən. Hər kəsin cibində öz pasportu, ürəyində öz dərdi var. Heç kimin cibindən XALQın şəxsiyyət vəsiqəsi çıxmayacaq. Çünki o yoxdur. Çünki «Xalq» Hökmdarın gizli ləqəbidir. Toplum da, millət də, kütlə də, camaat da, vətən də Odur! Ondan başqası yoxdur! Ona inanmayan kafir, onu sevməyən yeziddir!<br /> Sən belə yaşamaqda davam et - aza qane ol, tapdığın bir tikə çörəyə şükür elə, yuxudan ayılma, xəyallarına sığın, reallığı dərk etməyə çalışma… <br /> … Yoxsa dəli olacaqsan, xəstə olacaqsan, amma yenə, yenə xalq olmayacaqsan!<br /> Dedik ki, hər reallığın müqəddiməsi xəyaldır. Qapısı, kandarı xəyal olan reallıq da xəyaldır. Bəlkə bizim özümüz də xəyalıq, yuxuyuq?<br /> Elə isə bizi kim uydurub?<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-2804929869861948034?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-15361500552424079172008-02-13T02:25:00.001+04:002008-02-13T02:25:27.610+04:00Köşəmə təcili bir elanla başlayır və bitirirəm. Mənə əlimyandıda hava şarı yığa bilən usta lazımdı. Hava şarı taxtadan düzəldilmiş balaca bir daxmanı göyə qaldıra bilməlidir. İçində taxta çarpayı, taxta masa, iki kətil, bir noutbuk yerləşə bilsin. Hamam lazım deyil, yağışa, qara nə gəlib. Heç unitaza da ehtiyac yoxdur. Havada olana hər yer unitazdır. <br /> Qiyməti münasib olsun. Heç olmasa Bakıda bir sot torpağın qiymətindən ucuz başa gəlsin. Yoxsa elə torpaq alıb ev tikərdim də, daha hava şarını neynirdim?<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-1536150055242407917?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-14680756325583530012008-02-13T02:24:00.001+04:002008-02-13T02:24:32.495+04:0090-cı illərin əvvəllərində mətbuatın ən çox müzakirə elədiyi problemlərdən biri Azərbaycandan beyin axını məsələsiydi. Birdən-birə sosial problemlərin burulğanına, sayğısızlığa tərk edilmiş mütəxəssislər, savadlı kadrlar kütləvi surətdə ölkəni tərk etməyə başladılar. <br /> Prosesin qarşısını almaq mümkün olmadı. Gedənlər getdi. Dünyanın bilgi bazarında bu gün etibarlı valyutamız ola biləcək hər kəs ölkəni tərk etdi. Qaldı "milli valyutalar" və bir-iki "Kefli İsgəndər". <br /> Milli valyutalar" inflyasiyaya uğradı, "Kefli İsgəndərlər" depressiyaya. <br /> Yerdə qaldı Mazandaran pələngləri, zarafat edirəm, heç nə qalmadı. <br /> Qara dəlik. <br /> 10 il keçdi. Bomboz bir onillik arxada qaldı. <br /> Heç kimin gözləmədiyi halda yenidən adda-budda ümidlər cücərməyə başladı. Gənclərin timsalında tədricən müstəqil Azərbaycanın yeni intellektual nəsli formalaşmağa cəhdlər etdi. Sevinənlər də oldu, heyrətlənənlər də! Rasim Qaracanın şeirində olduğu kimi:<br /> <br /> metroda basabas<br /> qucağında çağa tutmuş qadına bax<br /> bu amansız dünyada<br /> hələ də uşaqlar doğulur...<br /> <br /> Uşaqlar doğuldu. Uşaqlar böyüdü. Ayaqda dura bilmək üçün heç kimə deyil, istedadlarına sığındılar. Tədricən nəsil kimi formalaşmağa, xalqın gələcəyini udmaqda olan lənətəgəlmiş Qara Dəliyi doldurmağa cəhd etdilər.<br /> Amma... <br /> Bu yeni nəslin formalaşma cəhdləri, Azərbaycanın qara neftin hesabına zənginləşəcəyi ilə bağlı nağıllarla üst-üstə düşdü. Necə deyərlər, ümid ümidə qarışmışdı.<br /> Doğrudan da neft pulları sürətlə ölkəyə axmağa başladı. Xalqa xoşbəxt gələcək vəd edən məmurların cibləri dolmağa, bəslənən ümidlər isə solmağa başladı. <br /> Onda yeni nəsil həyəcan təbili çaldı. Fikir verən olmadı. "Milli sərvət neft deyil, insandır, bilgidir" deyə hayqırışlar firavanlığına genələn məmurların, hakimiyyət dəllallarının umurunda belə, olmadı....<br /> Və budur! Çevrə yenidən qapanır!<br /> ...Son illərdə hansısa yaşlı, heç olmasa ortayaşlı bir kadrın Azərbaycanı biryolluq tərk etməsi faktını xatırlayırsınızmı? Amma əvəzində yaşı 25-30 arası olan neçə-neçə istedadlı gəncin Azərbaycanı tərk etmə faktı var! Getdikcə bu, kütləvi xarakter almağa başlayır. <br /> Xalq özü özünü yeyir! Hakimiyyət isə xalqı! <br /> Qulyabanıların bayramıdır!<br /> Vətən, təkcə uğrunda ölə bildiyin torpaq parçası deyil, həm də insanca, hürrcə yaşaya biləcəyin yerdir, auradır. ... Ki, sabah uğrunda vuruşmağa, ölməyə səbəbin olsun. Amma vətən qulyabanı yuvasına dönüşüncə, əlbəttə, 20 faizi işğal olunar və heç kimin cınqırı da çıxmaz. <br /> Çünki artıq hər kəs anlayır ki, sabah biz gedib dişimiz-dırnağımızla vuruşub, şəhid olub Şuşanı alsaq, adının çəkilməsini istəməyən etibarsız nazir ordusu oranı şəxsi mülklərinə çevirəcəklər, necə ki, bu gün Qəbələ, Quba, Qusar kimi rayonlar bu nazirlərin dədə mülkü sayılır.<br /> Qulyabanılar marıqda, ölkədən gedənlər isə çarıqda olsun, sizsə qulağınızı yaxın gətirin, sözüm var: Bacardıqca tez tərk edin bu ölkəni, Vətən sizi çağırır!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-1468075632558353001?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-84026673367037483002008-02-13T02:16:00.001+04:002008-02-13T02:37:51.159+04:00ölü quşların qanadlarında<br />uça bilməyən çöl atlarında dincələr göy üzü<br /><br />şəhidin açıq gözlərində<br />dərvişin uçuq sözlərində…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-8402667336703748300?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-76417972012264584382008-02-13T02:13:00.000+04:002008-02-13T02:37:26.672+04:00balaca otaq<br />dekabr dolur içəri<br />gecəylə bir<br /><br />küçədə maşın səsləri<br />artır<br />azalır<br />itir<br /><br />sənsə dəyişməyən bir maddəsən içimdə<br />kiriməyən ağrı<br /><br />o qədər uzaq tutdun ki məni<br />o qədər uşaq tutdun ki məni<br />sirrini paylaşa bilməyəcəyin qədər<br />uzaq olduğumu anlayanda<br />gec idi<br /><br />hey əlində güzgü tutubmuş kimi yaşadın<br />efirdə yalnız özünsən<br />özünü görürsən<br />hər kəsdə özünü sevirsən<br /><br />mən yoxam güzgülərdə<br /><br />mən sənin əksin deyiləm, yavrum<br />əvvəıin, davamınam,<br />sən də mənim<br /><br />sən yoxsan ya<br />mən bitdyimi anladım<br />nöqtə<br />sən anlamadın heç<br />nöqtə<br /><br />yıxdı bu vergüllər evimizi<br />nöqtə<br /><br />Yooo….<br /><br />yenə bir təhlükə qoxusu çökdü içimə<br />yenə qurban verməli<br />geriyə çəkilmə yo<br />çəkilsəm körpüləri uçurmalı<br />dişimə çəkməli qumbaraları<br />savaşın səngər dodaqlarında<br />nəğmə kimi oxunmalı<br />bitməli…<br /><br />ölməli<br /><br />sifətimdən bir qaya misalı qopan<br />göz yaşıma<br />32 yaşıma and olsun<br />yenidən başlamalı həyatı<br />yenidən yaşamalı<br />təhlükə anam olsun<br />yenidən doğmalı bu savaşdan<br /><br />geriyə çəkilmə yo<br /><br />həyatı bağrına basmalı<br />dinləməli torpağın səsini<br />məni çağıran torpağın<br /><br />…ulduzlara yaxın<br />günəşə yaxın<br />bir yerdən başlamalı<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-7641797201226458438?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-5519887888552598952007-07-24T11:43:00.000+05:002007-07-24T11:45:25.156+05:00<span style="font-family:arial;">kirəmitli evlər… </span><br /><span style="font-family:arial;">dağların meşələrin boynuna atılmış </span><br /><span style="font-family:arial;">qırmızı təsbeh </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">qoca zaman </span><br /><span style="font-family:arial;">sevir yaman təsbeh çevirməyi… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">holavar oxuyur evlər </span><br /><span style="font-family:arial;">damına qonmuş quşların diliylə </span><br /><span style="font-family:arial;">necə ki çəltik vərləri </span><br /><span style="font-family:arial;">danışır dalğa dalğa </span><br /><span style="font-family:arial;">içinə doluşan adamların </span><br /><span style="font-family:arial;">qarışıq səsləriylə:</span><br /><span style="font-family:arial;"> - ey riza kişi </span><br /><span style="font-family:arial;">bir qırmızı naxışlı beşik düzəldərsən </span><br /><span style="font-family:arial;">oğlum olacaq </span><br /><span style="font-family:arial;">üç qızıma tək qardaş… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">- ey riza kişi </span><br /><span style="font-family:arial;">bir kisə düyü verəcəyəm </span><br /><span style="font-family:arial;">bir kisə düyü </span><br /><span style="font-family:arial;">oğlum olarsa… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">gülümsəyir qoca riza </span><br /><span style="font-family:arial;">baxıb iri əllərinə</span><br /><span style="font-family:arial;">- oğlun olarsa </span><br /><span style="font-family:arial;">adını nəsir qoyarsan… nəsir… </span><br /><span style="font-family:arial;">məndən də beşik hədiyyəsi… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">gülüşür qadınlar </span><br /><span style="font-family:arial;">palçığa batmış ayaqları şəndir… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">qoca zaman </span><br /><span style="font-family:arial;">sevir yaman palçıq yoğurmağı… </span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-551988788855259895?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-25877837293195330072007-07-24T11:40:00.000+05:002007-07-24T11:43:04.812+05:00<span style="font-family:arial;">döyüş arası fasilələrdə </span><br /><span style="font-family:arial;">bəzən daha dadlı görünərdi bizə </span><br /><span style="font-family:arial;">mülki lətifələr hərbi </span><br /><span style="font-family:arial;">yeməklərdən </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">və biz üç nəfər </span><br /><span style="font-family:arial;">yenə yaman daraşmışdıq </span><br /><span style="font-family:arial;">köhnə adətimizə </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">belədi də </span><br /><span style="font-family:arial;">bəzən min dəfə eşitdiyin lətifə də </span><br /><span style="font-family:arial;">gülməli çıxır… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">al bu da sənə təzə lətifə- </span><br /><span style="font-family:arial;">bir mərminin ucunda </span><br /><span style="font-family:arial;">saplandı aramıza </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">ölüm də lətifədir!.. </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">bu </span><br /><span style="font-family:arial;">ağdamlı əli </span><br /><span style="font-family:arial;">bu da havada üzülmüş başını axtaran </span><br /><span style="font-family:arial;">bir cüt əli </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">bu </span><br /><span style="font-family:arial;">ləzgi səməd </span><br /><span style="font-family:arial;">azca aralıda hoppanıb düşən ayaqlarına</span><br /><span style="font-family:arial;">- </span><span style="font-family:arial;">eyy məni də aparın!- deyə </span><br /><span style="font-family:arial;">son dəfə gülümsəyir </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">bu da mən… </span><br /><span style="font-family:arial;">üç gün sonra ayıldım hospitalda </span><br /><span style="font-family:arial;">buraxın məni deyə qışqırdım </span><br /><span style="font-family:arial;">diksindi pəncərəyə qonan sərçələr… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">sonra tanıdım həkimi- </span><br /><span style="font-family:arial;">dağlı vahabın üçüncü oğlu </span><br /><span style="font-family:arial;">uşaqlıq dostum </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">əl verib görüşmək </span><br /><span style="font-family:arial;">bağrıma basmaq istədim </span><br /><span style="font-family:arial;">bilirsənmi nələr oldu deyə… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">və daha bir yol qışqırdım…</span><br /><span style="font-family:arial;"> </span><br /><span style="font-family:arial;">pəncərəni bahar örtmüşdü </span><br /><span style="font-family:arial;">həkimin üzünü payız… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">bahar da lətifədir </span><br /><span style="font-family:arial;">həyat da </span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-2587783729319533007?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-16499546398693456212007-07-24T11:38:00.000+05:002007-07-24T11:40:05.599+05:00<span style="font-family:arial;">sizə zəfər gətirəcəyik</span><br /><span style="font-family:arial;">bizə məktub yazın heç olmasa </span><br /><span style="font-family:arial;">sətirlərdən ürəyiniz boy versin </span><br /><span style="font-family:arial;">səbirlə dinləyin şikəst qayıdan </span><br /><span style="font-family:arial;">əsgər yoldaşlarımızın gecə sayıqlamalarını </span><br /><span style="font-family:arial;">üz çevirib getməyin uşaqlarımız dilənəndə </span><br /><span style="font-family:arial;">su verin </span><br /><span style="font-family:arial;">çörək verin! </span><br /><span style="font-family:arial;">atalarımıza siqaret </span><br /><span style="font-family:arial;">analarımıza ürək dirək verin… </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">sizə zəfər gətirəcəyik </span><br /><span style="font-family:arial;">bizə barıt qoxusu dadmayan </span><br /><span style="font-family:arial;">səhər saxlayın </span><br /><span style="font-family:arial;">bir az günəş </span><br /><span style="font-family:arial;">bir az dəniz… </span><br /><span style="font-family:arial;">bir az da soyuq xırdalan pivəsi </span><br /><span style="font-family:arial;">şəxsən mənim üçün </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">və sevməyin ay əclaflar </span><br /><span style="font-family:arial;">bizi gözləyən qadınları </span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-1649954639869345621?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-49943919225260587462007-07-24T11:30:00.000+05:002007-07-24T11:32:02.430+05:00<span style="font-family:arial;">endirilmiş bayraqları güllələməyin</span><br /><span style="font-family:arial;">öldürülmüş əsgərləri tapdalamayın </span><br /><span style="font-family:arial;">yaralılara su verin </span><br /><span style="font-family:arial;">əsirlərə təbəssüm </span><br /><span style="font-family:arial;">daha bir döyüş bitdi deyə gülümsəyin</span><br /><span style="font-family:arial;">işğal etdiyiniz torpaqlarda ev tikməyin</span><br /><span style="font-family:arial;">ev uçurtmayın </span><br /><span style="font-family:arial;">qıcıqlandırmayın yiyəsiz evlərin itlərini </span><br /><span style="font-family:arial;">həmişə üstünüzdə uşaq şəkli gəzdirin </span><br /><span style="font-family:arial;">və unutmayın </span><br /><span style="font-family:arial;">müharibələr yalnız </span><br /><span style="font-family:arial;">bayağı marşları çeynəmək üçün deyil </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;"><strong>P.S.</strong> insanları öldürüb də </span><br /><span style="font-family:arial;">sonra qulaqlarınızı dayamayın ürəklərinə…</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-4994391922526058746?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3746551597459718099.post-43155371856990137702007-07-24T11:27:00.000+05:002007-07-24T11:30:05.392+05:00<span style="font-family:arial;">bu ocağın odunda yetimlik</span><br /><span style="font-family:arial;">çörəyinin dadında yetimlik</span><br /><span style="font-family:arial;">uşağında qadınında yetimlik</span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">yoxsullar vətənsizmiş</span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">vurulub azərbaycan xəritəsi</span><br /><span style="font-family:arial;">pəncərəyə şüşə əvəzi… </span><br /><span style="font-family:arial;">sızlayır divarın boz çatlarında</span><br /><span style="font-family:arial;">unudulmuş kişi nəfəsi</span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">qadınlar bədənsizmiş </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">ölü işıqlar yağır</span><br /><span style="font-family:arial;">bu evin umud təknəsinə… </span><br /><span style="font-family:arial;">sığınıb bir yetim uşaq </span><br /><span style="font-family:arial;">müharibədə ölən atasının </span><br /><span style="font-family:arial;">uzunboğaz çəkməsinə </span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">çəkmələr xəbərsizmiş </span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3746551597459718099-4315537185699013770?l=ezemet.blogspot.com' alt='' /></div>Yazarnoreply@blogger.com0